Кіріспе

Итеративті модельдеу әдісі

Есептеу ғылымында бөлшектер үйіршігін оңтайландыру (PSO) бөлшектердің қозғалысын іздеу кеңістігіндегі олардың жеке ең жақсы белгілі орнымен, сондай-ақ бүкіл үйіршіктің ең жақсы белгілі орнымен басқарады. Жақсырақ орналасулар табылғанда, олар үйіршіктің қозғалысына бағыт береді. Бұл процесс қайталанады және осылайша қанағаттанарлық шешім табылуы мүмкін деген үміт туады, бірақ кепілдік жоқ. Формальды түрде, f: ℝⁿ → ℝ функциясын шығын функциясы деп атаймыз, оны азайту қажет. Функция кандидат шешімді нақты сандар векторы түрінде аргумент ретінде қабылдайды және берілген кандидат шешімнің мақсаттық функциялық мәнін көрсететін нақты санды шығарады. f функциясының градиенті белгісіз. Мақсат – іздеу кеңістігіндегі барлық b үшін f(a) ≤ f(b) болатын a шешімін табу, яғни a – жаһандық минимум. S – үйіршіктегі бөлшектердің саны болсын, әрқайсысының іздеу кеңістігіндегі орны xi ∈ ℝⁿ және жылдамдығы vi ∈ ℝⁿ. pi – i-ші бөлшектің ең жақсы белгілі орны, ал g – бүкіл үйіршіктің ең жақсы белгілі орны болсын. Шығын функциясын азайту үшін негізгі PSO алгоритмі: осылайша бөлшектер арасындағы ақпарат ағынын басқару үшін әртүрлі топологиялар қолданылған. Мысалы, жергілікті топологияларда бөлшектер тек бөлшектердің кіші жиынтығымен ғана ақпарат бөліседі, мысалы, «m жақын бөлшектер» немесе көбінесе, әлеуметтік жиын – кез келген қашықтыққа тәуелді емес бөлшектер жиынтығы. Мұндай жағдайларда PSO нұсқасы жергілікті ең жақсы деп аталады (негізгі PSO-ның жаһандық ең жақсы нұсқасына қарағанда). Көбінесе қолданылатын үйірме топологиясы – сақина, онда әр бөлшектің тек екі көршісі бар, бірақ одан да көп түрлері бар. APSO, стохастикалық жұлдыз, TRIBES, Кибер-үйірме және C PSO.

Ішкі жұмыс

PSO алгоритмінің оптимизациялау қабілетіне неліктен және қалай қол жеткізілетіні туралы бірнеше пікір бар. Зерттеушілер арасындағы кең таралған түсінік – үйірмелік мінез-құлық іздеу кеңістігінің кең аймағын қарастыратын зерттеуші мінез-құлық пен, (мүмкін жергілікті) оптималдыққа жақындау үшін жергілікті бағытта іздеуді қамтитын пайдаланушы мінез-құлық арасында ауыспалы болады. Бұл көзқарас PSO әзірленген сәттен бері басым болып келді. Сонымен қатар, бұл қарапайымдастырулар үйірмелік жинақтың конвергенциясы үшін параметрлердің шектерін анықтаған зерттеулердің нәтижелеріне әсер етпейді. PSO тұрақтылығын талдау кезінде қолданылған модельдеу шарттарын жеңілдетуге соңғы жылдары көп күш жұмсалды.

Жетекші бөлшектер тобын оңтайландыру

Тағы бір қарапайым нұсқа – үдетілген бөлшектер тобын оңтайландыру (APSO), ол да жылдамдық қолдануды қажет етпейді және көптеген қолданбаларда жинақталуды (конвергенцияны) жылдамдатуға мүмкіндік береді. APSO-ның қарапайым демонстрациялық коды қолжетімді. Бұл PSO нұсқасында бөлшектің жылдамдығы да, бөлшектің ең жақсы орны да қолданылмайды. Бөлшектің орны келесі ереже бойынша жаңартылады,

мұнда – бірқалыпты үлестірілген кездейсоқ вектор, – аталған мәселенің типолық өлшемі, ал – әдістің параметрлері. Әдісті жетілдіру үшін әр итерацияда -ны азайтуға болады, мұнда – итерация нөмірі, ал – азайту бақылау параметрі.