Кіріспе
Электрондық осциллятор
Хартли осцилляторы – тербеліс жиілігі конденсаторлар мен индукторлардан тұратын, яғни LC осцилляторы болып табылатын электрондық осциллятор схемасы. Бұл схеманы 1915 жылы американдық инженер Ральф Хартли ойлап тапқан. Хартли осцилляторының ерекшелігі – резонаторлық схема бір конденсатордан және тізбектелген екі индуктордан (немесе бір орамды индуктордан) тұрады, ал осцилляция үшін қажетті кері байланыс сигналы екі индуктордың орталық нүктесінен алынады.
The Hartley oscillator is an electronic oscillator circuit in which the oscillation frequency is determined by a tuned circuit consisting of capacitors and inductors, that is, an LC oscillator. The circuit was invented in 1915 by American engineer Ralph Hartley. The distinguishing feature of the Hartley oscillator is that the tuned circuit consists of a single capacitor in parallel with two inductors in series (or a single tapped inductor), and the feedback signal needed for oscillation is taken from the center connection of the two inductors.
Тарих
Хартли осцилляторы Хартли Батыс электр компаниясының ғылыми-зерттеу зертханасында жұмыс істеген кезде ойлап табылды. Хартли 1915 жылы Белл жүйесінің трансатлантикалық радиотелефондық сынақтарын қадағалап жүргенде, осы дизайнды ойлап тапты және патенттеді; 1920 жылғы 26 қазанда 1,356,763 нөмірімен патент берілді. "Ортақ дренажды Хартли схемасы" деп белгіленген төмендегі негізгі схема, түтік JFET-пен алмастырылғаны және теріс торға кернеу беруге арналған батарея қажет еместігінен басқа, патенттік суреттемедегідей дерлік бірдей. 1946 жылы Хартлиге IRE-нің құрмет медалі табысталды: "Триодтық түтіктерді қолданатын осцилляторлық тізбектердегі ертегі жұмысы үшін, сондай-ақ шектеулі өткізу қабілеті бар беріліс жүйесі арқылы берілетін ақпараттың жалпы көлемі мен қажетті уақыт арасындағы негізгі байланысты ерте танып, анық түсіндіргені үшін." (Цитаттың екінші бөлігі Гарри Найквистің жұмысына ұқсас, Хартлидің ақпарат теориясы туралы жұмысына сілтеме жасайды.)
Практикалық мысал
Схема компоненттік мәндері көрсетілген мысал келтіреді. Өрістік эффектті транзисторлардың орнына, қажетті жиілікте күшейтуге қабілетті биполярлы тоқ транзисторлары немесе вакуумдық лампалар сияқты басқа активті компоненттерді де қолдануға болады. Ортақ дренаждық күшейткіштің кіріс кедергісі жоғары, ал шығыс кедергісі төмен. Сондықтан күшейткіш кірісі LC контурының C1, L1, L2 жоғары кедергілі бөлігіне қосылады, ал күшейткіш шығысы LC контурының төмен кедергілі нүктесіне қосылады. C2 және R1 конденсаторы мен резисторы тордан ағып кету арқылы жұмыс нүктесін автоматты түрде орнатады. C2-нің кішірек мәні гармониялық бұрмалауды азайтады, бірақ үлкен жүктемелік резисторды қажет етеді. Жүктемелік резистор RL схеманың емес, модельдеудің бөлігі болып табылады.