Кіріспе

Француз эллинисі және саяси жазушы (1773–1825) Пол Луи Куриер (kuʁje; 4 қаңтар 1772 – 10 сәуір 1825, Париж, Франция), француз эллинисі және саяси жазушы.

Өмір

Туриндегі Мере үйінің жерінде өскен ол, ақсүйектерге деген жек көрушілігін дамытты, ол уақыт өте келе күшейе берді. Ол ешқашан өз құқығы болған "де Мере" атауын қабылдамады, себебі оны ақсүйек деп ойламас үшін. Он бес жасында білімін аяқтау үшін Парижге жіберілді; әкесінің үйреткені грек әдебиетіне деген құштарлығын оятып, математикалық қабілеттерін көрсеткенімен, барлық бос уақытын классикалық әдебиетке арнады. Ол Шалон қаласындағы артиллерия мектебіне түсті, бірақ 1793 жылдың қыркүйегінде подпоручик болып тағайындалғаннан кейін Рейн армиясына қосылды. Ол революциялық соғыстардың әртүрлі науқандарында, әсіресе 1798 және 1806 жылдары Италиядағы, сондай-ақ 1809 жылғы неміс науқанында қызмет етті. 1803 жылы ол эскадрон командирі болды. Ол 1802 жылы автор ретінде алғаш рет көзге түсті, ол "Магазин энциклопедиясына" Иоганн Швейгаузердің "Афиней" басылымына жазған сынды жариялады. Келесі жылы ол 1798 жылы сызған "Eloge d'Hélène" атты Изократтың аудармасы емес, еркін еліктеуін шығарды. Курьер 1808 жылдың күзінде қызметтен кеткенімен, Париждегі жаңа науқанға дайындыққа байланысты туған қуаныш оған әсер етті және ол артиллерия генералының штабына бекітілді. Бірақ ол Ваграмдағы қырғынды (1809) көргенде қатты қорқып, содан кейін соғыстың өнерге жататындығына сенуді тоқтатты. Ол Венадан асығыс кетіп, жаңа тағайындалуы расталмағандықтан, дезертирлік айыпталуынан құтылды. Оның тәуелсіз мінезі бағынуды төзбеді; ол үш рет рұқсатсыз кеткені үшін жазаланды, ал жоғары лауазымдағы офицерлер оның сатирикалық әзілдеріне наразы болды. Әскерден шыққаннан кейін Флоренцияға барып, Лоренциан кітапханасынан Лонгустың "Дафнис пен Хлоя" атты толық қолжазбасын тауып, оны 1810 жылы жариялады. Бір жағдайдың салдарынан – қолжазбаны дақтап алғандықтан – ол кітапханашымен дауласып, үкіметтің бұйрығымен Тоскананы тастап кетуге мәжбүр болды. Ол Верацтағы (Индре-э-Луар) үйіне зейнеткерлікке кетті, бірақ Парижке жиі баратын және уақытын әдебиет пен шаруашылығына бөліп отырды. Бурбондардың екінші рет қайта орналасуынан кейін Курьердің саяси памфлетші ретінде мансабы басталды. Осыған дейін ол өзінің ауданындағы жергілікті әділетсіздіктерге қарсы күресіп, көршілеріне кеңесші және көмекші болған. Ол енді хаттары мен кітапшалары арқылы Реставрация үкіметінің ең қауіпті қарсыластарының біріне айналды. Олардың біріншісі – 1816 жылғы "Petition aux deux chambres", ол патшалық реакция кезінде шаруалардың басынан өткен қиындықтарды көрсетті. 1817 жылы ол Институтқа бос орынға үміткер болды, бірақ сәтсіз болғаннан кейін, 1819 жылы "Lettre à Messieurs de l'Academie des Inscriptions et Belles Lettres" атты ашулы хатын жариялап, өшін алды. Мұнан кейін (1819–1820) "Le Censeur Européen" басылымында жарияланған ерекше күшті саяси хаттар сериясы жарық көрді. Ол либералды монархияны жақтады, оның басында Луи-Филиппті көргісі келгені сөзсіз. 1821 жылы Бордо герцогы үшін Шамборд үйін сатып алу туралы ұсыныс Курьерден оның ең жақсы шығармаларының бірі – "Simple Discours de Paul Louis, vigneron de la Chavonnière" атты шығарманы тудырды. Осы үшін ол сотталып, қысқа мерзімге түрмеге қамалып, айыппұл төледі. Түрмеге бармас бұрын ол өзінің сотының есебін жариялады, ол Дискурстың өзінен де көп таралды. 1823 жылы "Livret de Paul Louis, Gazette de village" басылымы, ал 1824 жылы оның әйгілі "Pamphlet des pamphlets" шығармасы жарық көрді, оны өмірбаяны жазушысы Арман Каррел оның лебедь әні деп атады. Курьер 1807 жылы Ксенофонттан аудармасын – "Du commandement de la cavalerie et de l'equitation" жариялады және "Collections des romans grecs" жинағын редакциялауға қатысты. Ол сондай-ақ Геродоттың аудармасын жобалады және оның үлгісін жариялады, онда ол архаикалық француз тілін еліктеуге тырысты, бірақ осы жоспарды жүзеге асыруға өмір жетпеді. 1825 жылдың 10 сәуірінде, жексенбі күні түстен кейін, Курьер үйінің жанындағы орманнан атып өлтірілген күйде табылды. Оның қызметшілері болған кісі өлтірушілер бес жыл бойы табылмай қалды. Верец ауылында олардың әйелімен байланысы болғандықтан жұмыстан шығарылғаны туралы көптеген әңгімелер тарады, ол көп ұзамай оны Парижге тастап кетті. Ол өзінің ұлы мен кейінірек ақын Евгений Бизоның қабірінің жанында Верец зиратында жерленген. Анархист ақынның әжесі Курьердің өз еңбегінде есімдері аталып кеткен. Алайда билік тарапынан саяси кісі өлтіру туралы көп жылдар бойы айтылып жүрген хабарлар да болды. Курьердің өз заманының фактілері мен оқиғалары туралы жазған еңбектері Революция алдындағы, оның кезінде және одан кейінгі Францияның жағдайы туралы құнды ақпарат көзі болып табылады. Сент-Бев Курьердің сөздерінде, "аз материал және көп өнер" оның талантының құпиясы және еңбегіне құндылық беретінін айтады, бұл оның жазбаларына мәнді мазмұнынан гөрі уақытша тақырыптардан тәуелсіз құндылық береді. П.Л. Курьердің саяси памфлеттері мен әдеби шығармаларының толық жинағы 1826 жылы жарық көрді. Оның "Œuvres" (1848) басылымдарын қараңыз, Арман Каррелдің тамаша өмірбаянымен, ол кейінірек 1876–1877 жылдарда Франсиск Сарсейдің қосымша сындық ескертулерімен қайта басылды; сондай-ақ Сент-Бевтің "Causeries du lundi" және "Nouveaux Lundis" басылымдарындағы үш ескертуін қараңыз. Верецтің орталығында Курьердің өліміне 50 жыл толуына орай көтерілген стела бар, оның ашылуында сол заманның көптеген көрнекті жазушылары болды.