Кіріспе

Григориан күнтізбесінің онжылдығы 1880 жылдар ( "сегіз жүз сексенші жылдар" деп айтылады) – Григориан күнтізбесінің онжылдығы, 1880 жылдың 1 қаңтарында басталып, 1889 жылдың 31 желтоқсанында аяқталды. Бұл кезең әлемнің көптеген аймақтарында, әсіресе Еуропа мен Америкада экономикалық өсім мен гүлденумен сипатталды. Көптеген ұзақ жылдар бойы сақталған корпорациялардың, франшизалардың және брендтердің құрылуымен қатар, заманауи қалалардың пайда болуына және көкжайлардың (небоскребтердің) енгізілуіне куә болды. Бұл онжылдық АҚШ-тағы Алтын ғасырдың (1874–1907 жж.), Ұлыбритания империясындағы Виктория дәуірінің және Франциядағы Белль Эпок кезеңінің бір бөлігі болды. Сонымен қатар, бұл кезең Екінші өнеркәсіптік революцияның қақпа тасы болды және ғылымда көптеген жаңалықтар мен электр технологияларының қарқынды дамуын, әсіресе жаппай көлік және телекоммуникация салаларында қамтыды. Бұл онжылдықтың соңғы тірі өкілі Мария Каповилла 2006 жылы қайтыс болды.

Белгілі саяси оқиғалар

3 тамыз 1881: Претория конвенциясының бейбіт шартына қол қойылып, бурлар мен Ұлыбритания арасындағы соғыс ресми түрде аяқталды. 3 мамыр 1882: Президент Честер А. Артур Қытайларды шеттету туралы заңға қол қойды. 1884: Вашингтонда өткен Халықаралық меридиан конференциясы әлемдік негізгі меридианды анықтау мақсатымен шақырылды. 1884–1885: Берлин конференциясында батыс елдері Африканы бөлісті. АҚШ он жыл ішінде бес президентті бастан өткерді, бұл 1840 жылдардан бері ең көп көрсеткіш. Олар: Рутерфорд Б. Хейс, Джеймс А. Гарфилд, Честер А. Артур, Гровер Кливленд және Бенджамин Харрисон. 20-22 маусым 1887: Виктория патшайымның 50 жылдық билігіне арналған Алтын мерейтойы тойланды.

Апат

1883 жылдың мамыр-тамыз айлары: Индонезиядағы Кракатау вулканы күшті жарылыс жасады; 36 000 адам қаза тапты, олардың көп бөлігі нәтижесінде пайда болған цунамиден қаза болды. 1887 жылдың қыркүйегі: Сары өзен тасып, шамамен 900 000 адамның өмірін қиды.

Ғылым

Генрих Герц фотоэлектрлік эффектіні ашты. Микельсон-Морли эксперименті жарық жылдамдығы тұрақты екенін көрсетті. Джеймс-Ланге эмоциялар теориясы жасалды. Уильям Джеймс адам ойы туралы көптеген мақалалар жариялады, осының нәтижесінде 1890 жылы оның "Психология негіздері" атты еңбегі жарық көрді.

Қоғам

600 000-ға жуық швед америкаға эмиграциялады. Қытайлықтар, скандинавиялықтар және ирландиялық иммигранттар америкада 73 000 миль (117 482 км) теміржол желісін салды. Сириялық канадалықтар Америкаға көшіп келе бастады.

Сәулет

Home Insurance Building, тарихтағы алғашқы қалың қабатты үй, 1885 жылы ресми түрде ашылғаннан кейін адамдар салған ең биік құрылыс болады. 1889 жылдың 31 наурызында Эйфель мұнарасы салтанатты түрде ашылды (6 мамырда жұмысын бастады). Оның биіктігі 300 метрге жетеді, бұл бұрынғы әлемдегі ең биік құрылыстан 130 метрге артық.

Музыка

Еуропада кең таралған романтикалық стиль, күшті мелодияларға, әдемі гармонияға және суретшінің ерекше көзқарасына ерекше мән берді. Сол кездегі музыкада жоғары, шектен тыс динамикалық контрасттар мен айқын ритмикалық үлгілер жиі кездесетін. Людвиг ван Бетховеннің ықпалы, әсіресе неміс тілінде сөйлейтін аймақтарда зор болды. Романтикалық музыка қозғалысына қатысқан көптеген суретшілер Өнеркәсіптік революция мен қалаланудың салдарына көңіл көшірді және табиғаттан, ауылдан, қара халықтан, ежелгі мифтер мен аңыздардан шабыт алды. Дегенмен, музыка саясаттан бөлек, рухани әлем ретінде қарастырылды, ол суретшілердің ең терең, табиғи сезімдерін көркем түрде жеткізуге арналған. Ол құдайға жақын, махаббат сияқты құштарлық сезімдерді тыңдаушыға тікелей жеткізе алатын ерекше күшке ие болды. Романтикалық оркестрлік туындылар көбінесе ұзаққа созылып, бұрынғыдан көп музыкантты қажет етті, симфонияны толық орындауға бір сағатқа дейін уақыт кетіп жататын. Ресей империясында "Бес" немесе "Қуатты топ" және Петр Ильич Чайковскийдің ықпалы музыканың жаңа ұлттық түсінігін қалыптастыруда шешуші роль атқарды.

Басқа

1886 жылдың 8 мамырында Кока-Кола ойлап табылды. 1888 жылы Уайтчепельде әйгілі Жек-Жарқаушы адамдарды өлтірді.