Кіріспе

1913 жылы ғылым және техника саласында маңызды оқиғалар болды, олар төменде тізілген.

Астрономия

9 ақпан – 1913 жылғы 9 ақпанда Америка құрлығының үстінен үлкен шеңбердің 6-шы доғасы бойымен көрінген метеорлық процессия. Астроном Кларенс Чант мұның Жердің шағын, аз ғана уақытқа созылған табиғи серігінен пайда болғанын болжайды. Берлин обсерваториясы Бабелсбергке көшіріледі.

Биология

Уильям Темпл Хорнадей «Біздің жоғалып бара жатқан жабайы табиғаты: оның қырылуы мен сақталуы» атты кітабын жариялады.

Химия

Ақпан айында Дэниел Дж. О'Конор мен Герберт А. Фабер Формика композиттік пластикалық ламинаты үшін АҚШ патентін алуға өтініш береді. Висконсин-Мэдисон университетінен Элмер Макколлум мен Маргарита Дэвис, сондай-ақ Йель университетінен Лафайетт Мендель мен Томас Берр Осборн тәуелсіз түрде А витаминін жасайды. Протактинийді алғаш рет Освальд Гельмут Геринг пен Казимир Файанс анықтайды. Генри Мозли ядролық зарядтың элементтерді нөмірлеудің нақты негізі екенін көрсетеді және кристаллдардағы дифракция арқылы алынған рентген сәулелері спектрлерін қолдану арқылы толқын ұзындығы мен атомдық сан арасындағы жүйелі байланысты ашады. Фредерик Содди изотоптардың (Маргарет Тодд ұсынған термин) әртүрлі атомдық массаға ие болуы мүмкін екенін ұсынады, ал ол және Файанс тәуелсіз түрде Фажанс пен Соддидің радиоактивті ығысу заңын ұсынады. Дж. Дж. Томсон зарядталған субатомдық бөлшектерді массасы мен зарядының қатынасы бойынша, массалық спектрометрия деп аталатын әдіс арқылы бөліп алуге болатынын көрсетеді. Бергиус процесін алғаш рет 1913 жылы неміс химигі Фридрих Бергиус жасап, патенттеген.

Климатология

Шарль Фабри мен Анри Бюссон озон қабатын тапқан.

Геология

Альберт А. Микельсон Жердің қатты денесіндегі толқындарды өлшейді.

Ғылым тарихы

Наурыз – Гент қаласында Джордж Сартон редакциялаған ғылым тарихы журналы "Изис" алғаш рет жарияланды. Пьер Духем Парижде Платоннан Коперникке дейінгі космологиялық доктриналар тарихы туралы "Le Système du Monde: Histoire des Doctrines cosmologiques de Platon à Copernic" еңбегін жариялауды бастады.

Математика

6 наурыз – Людвиг Витгенштейннің математика философиясының алғашқы жариялануы, 1912 жылы Витгенштейн Бертран Расселмен бірге студент болып оқыған кезде Питер Коффидің «Логика ғылымы» еңбегіне жазған polemikalyқ шолу. Альфред Норт Уайтхед пен Бертран Расселдің математикалық логика мен философиядағы ең маңызды және негізгі жұмыстарының бірі – «Principia Mathematica» атты 3-томы жарияланды. Эмиль Борель шексіз маймыл теоремасын кейіннен танымал болатын түрінде алғаш рет айтады.

Физика

Уильям Генри Брэгг пен Уильям Лоуренс Брэгг рентген сәулелерінің күшті шағылысуы үшін Брэгг шартын анықтайды. Нильс Бор атомның кванттық моделін ұсынады. Уильям Крукс күн көзілдірігі линзаларын ойлап табады. Роберт Милликан электр зарядының элементар бірлігін өлшейді. Жорж Сагнак Сагнак эффектісін көрсетеді, осы арқылы жарық көзінің жылдамдығына тәуелсіз жылдамдықпен таралатынын дәлелдейді. Иоганн Старк күшті электр өрістерінің сутегінің Бальмер спектрлік сызықтарын бөлетінін көрсетеді.

Физиология және медицина

Николай Аничков атеросклероздың пайда болуында холестериннің маңыздылығы мен рөлін алғаш рет көрсетеді. Альберт Швейцер Француздық Экваторлық Африкадағы Ламбаренеде Альберт Швейцер ауруханасын ашты.

Психология

Джон Б. Уотсон "Психологияны мінезтанушының көзқарасымен қарастыру" мақаласын жариялайды, бұл кейде "Мінезтану манифесі" деп аталады.

Технология

29 сәуір – Нью-Джерси штатының Хобокен қаласында тұратын швед-американдық инженер Гидеон Сандбек көп мақсатты молнияға патент алды. 26 мамыр (ескі стиль бойынша 13 мамыр) – Игорь Сикорский Санкт-Петербург маңында әлемдегі алғашқы 4 қозғалтқышты қанатты ұшақты, өзінің "Большой Балтийский" бипланын сынақтан өткізеді. Тамыз – Англияның Шеффилд қаласында Гарри Брирли тот баспайтын болатты ойлап тапты (АҚШ-та Элвуд Хейнс басқа бір түрін ойлап табумен бірге). Leitz компаниясының Оскар Барнак алғашқы 35 мм-лік миниатюралық фотокамераны жасады. Француз өнертапқышы Рене Лорин реактивті қозғалтқышты (рамджетті) патенттеді, бірақ прототип құрастыруға жасалған әрекеттер материалдардың жеткіліксіздігінен сәтсіз аяқталды.

Жарияланымдар

Die Naturwissenschaften алғаш рет Die Kaiser Wilhelm Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften e. V. басылымында жарияланды.
Журнал «Экология» алғаш рет жарияланды.

Туылғандар

31 қаңтар – Мюррей Боуэн (1990 жылы қайтыс болды), американдық психиатр және отбасылық терапияның негізін қалаушы. 28 ақпан – Дэвид Хокинс (2002 жылы қайтыс болды), американдық ғылым және математика философы, сондай-ақ ғылымды оқытушы. 2 наурыз – Георгий Флёров (1990 жылы қайтыс болды), ресейлік физик, спонтанды бөлінуді ашқандығымен белгілі. 26 наурыз – Пол Эрдош (1996 жылы қайтыс болды), венгр математигі. 20 сәуір – Вилли Хенниг (1976 жылы қайтыс болды), неміс энтомологы және кладистиканың негізін қалаушы. 30 сәуір – Женевье Гротян Файнштейн (2006 жылы қайтыс болды), американдық математик және криптоаналитик. 13 мамыр – Эрих Лакнер (1992 жылы қайтыс болды), австриялық туған неміс инженер-құрылысшысы. 10 маусым – Эдвард Абрахам (1999 жылы қайтыс болды), ағылшын биохимигі. 20 тамыз – Роджер Вулкотт Сперри (1994 жылы қайтыс болды), американдық нейропсихолог, нейробиолог және Нобель сыйлығының лауреаты. 22 тамыз – Бруно Понтекорво (1993 жылы қайтыс болды), итальяндық физик. 10 қазан – Реми Шовин (2009 жылы қайтыс болды), француз биологы және энтомологы. 12 қараша – Джоэл Элкес (2015 жылы қайтыс болды), Кенигсбергте туған фармаколог.

Өлімдер

2 қаңтар – Леон Тейссерен де Бор (1855 жылы туған), француз метеорологы. 18 қаңтар – Джордж Александр Гибсон (1854 жылы туған), шотланд дәрігері және геологы. 20 ақпан – Роберт фон Либен (1878 жылы туған), австриялық физик. 14 сәуір – Карл Хагенбек (1844 жылы туған), неміс зоологы. 26 сәуір – Зигсмонд Жакко (1830 жылы туған), швейцариялық, француз дәрігері. 28 мамыр – Джон Любок (1834 жылы туған), ағылшын табиғаттанушысы және археологы. 3 тамыз – Жозефин Кокрейн (1839 жылы туған), алғашқы коммерциялық сәтті ыдыс жуғыш машинасының американдық ойлап табушысы. 29 қыркүйек – Рудольф Дизель (1858 жылы туған), неміс инженер-механик (сол түні кемеден құлап кеткен). 7 қараша – Альфред Рассел Уоллес (1823 жылы туған), британдық биолог.