Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1649 - 1650 - 1651
1 6 4 9 - 1 6 5 0 - 1 6 5 1
Қаңтар-наурыз
7 қаңтар – Ангальт-Кётен ханзадасы Людовик I 63 жылдан астам билік еткен соң қайтыс болды. Бұл аймақ қазір Германияның солтүстік-шығысындағы Саксония-Анхальт штатының құрамына кіреді. 18 қаңтар – Францияның бас министрі және 1642 жылдан бері үкімет басшысы болған кардинал Жюль Мазарин өзіне қарсы қастандық жоспары туралы біліп, Конде принці, Конти принці және Лонгвиль герцогін тұтқындады, бұл парламенттің тәжге қарсы көтерілісіне әкелді. 28 қаңтар – Оман сұлтаны бин Сайф португал отаршыл үкіметін Маскаттан қудырып, Мутрах және Форт-Капитан порттарын тапсыруға мәжбүр етті, сондай-ақ екі әскери кемені жаулап алып, 35 жылдық португалдық басқыншылықты аяқтады. 1 ақпан – Кардинал Мазариннің тапсырысымен Пьер Корнель жазған және Джакомо Тореллимен әсем безендірілген француздық «Андромахе» пьесасы корольдік отбасының алдында Театр Король де Бурбонда тұңғыш рет көрсетілді. 13 ақпан – Оливер Кромвельдің әскерлері Ирландияны шарлап, Типперри графтығындағы Килтинан қамалына бомба тастады. 26 ақпан – Якоб ван Киттенштейн Жоан Мэтсуйкерден кейін Голландияның Зейлан (қазіргі Шри-Ланка) губернаторы болды. 10 наурыз – Португалияның Кастело-Мелхор графы Жоао Родригес де Васкончелос Бразилияның жаңа губернаторы тағайындалды. 28 наурыз – Оливер Кромвельдің Ирландиядағы Килкенни қамалын қоршауы алты күннен кейін аяқталды, роялист сэр Уолтер Батлер қаланың бақылауын Англияның одақтас күштеріне тапсырды.
January 7 – Louis I, Prince of Anhalt Köthen, dies after a reign of more than 63 years. The area is now part of the northeastern German state of Saxony Anhalt. January 18 – Cardinal Jules Mazarin, the Chief Minister of France and head of its government since 1642, learns of a plot against him and has the Prince de Condé, the Prince de Conti and the Duc de Longueville arrested, prompting a rebellion by parliament against the Crown. January 28 – The Sultan bin Saif of Oman expels the Portuguese colonial government from Muscat, forcing the surrender of the port of Muttrah and of Fort Capitan, and captures two warships, ending 35 years of Portuguese occupation. February 1 – The French verse play Andromède, commissioned by Cardinal Mazarin, written by Pierre Corneille and with elaborate sets designed by Giacomo Torelli, premieres before the royal family at the Théâtre Royal de Bourbon. February 13 – Oliver Cromwell's troops sweep through Ireland and bombard the Kiltinan Castle in County Tipperary. February 26 – Jacob van Kittensteyn succeeds Joan Maetsuycker as the Dutch Governor of Zeylan (now the nation of Sri Lanka). March 10 – João Rodrigues de Vasconcelos, Portuguese Count of Castelo Melhor, becomes the new Governor of Brazil. March 28 – The Siege of Kilkenny in Ireland by Oliver Cromwell ends in after six days as royalist Sir Walter Butler turns over control of the city to the Commonwealth of England forces.
Сәуір-маусым
27 сәуір – Карбисдейл шайқасы корольшіл әскерлердің Оркней аралдарынан Шотландияның құрлық бөлігіне шабуылымен басталады. Корольшілдер келісімшіл әскерлермен жеңіледі. 17 мамыр – Ирландиядағы Клонмель қамалындағы Жаңа үлгідегі армияның төрттен бірі тұтқындалып, қаза болады. 9 маусым – Гарвард корпорациясы құрылды (Америкадағы алғашқы заңды корпорация). 23 маусым – Англия, Шотландия және Ирландияның талапкер королі Карл II Шотландияға (Гармутқа) келеді, үш патшалықтың ішінде оны билеуші ретінде қабылдаған жалғыз мемлекет осы.
April 27 – The Battle of Carbisdale begins when a Royalist army invades mainland Scotland from the Orkney Islands. The Royalists are defeated by a Covenanter army. May 17 – A quarter of the New Model Army at the Siege of Clonmel in Ireland is trapped and killed. June 9 – The Harvard Corporation, the more powerful of the two administrative boards of Harvard, is established (the first legal corporation in the Americas). June 23 – Claimant King Charles II of England, Scotland and Ireland arrives in Scotland (at Garmouth), the only one of the three kingdoms that has accepted him as ruler.
шілде-қыркүйек
13 шілде – Неаполь қаласының итальяндық дін қызметкері және астрономы Джероламо Серсале толық айды пайдаланып, айдың өте толыққанды картасын жасайды, ол кейін басқа астрономдарға көшіріліп, таратылады. 22 шілде – Ирландияны басып алуын аяқтаған Англия генералы Оливер Кромвель Шотландия Корольдігіне қарсы соғыс бастайды, Нортумберлендтен Бервик-апон-Твид арқылы Бервикширге өтіп, әскерін Эдинбургке қарай жетелейді. 29 шілде – Голландияның штадхолдері, Оранж князі Вильгельм II, Нидерландының қалған бөлігін жаулап алуға және Голландия Республикасына қарсы мемлекеттік төңкеріс жасауға тырысады. 13 тамыз – Полковник Джордж Монк Монк атындағы жаяу әскер полкін құрады, ол кейіннен Колдстрим гвардиясының негізін қалады. 3 қыркүйек – Үшінші ағылшын азаматтық соғысы: Дунбар шайқасы (1650) – Оливер Кромвельдің басшылығындағы парламенттік күштер Дэвид Лесли басқарған шотланд әскерін жеңіске жетеді. 27 қыркүйек – Санторини аралындағы Коломбо жанартауы күшті жарылысқа ұшырайды (VEI 6). 29 қыркүйек – Генри Робинсон Лондонның Треднидл көшесінде «Мекенжайлар мен танысулар» кеңсесін ашады, ол жұмыс іздеушілерге көмектесетін мекеме болады.
July 13 – Italian priest and astronomer Gerolamo Sersale of Naples takes advantage of a full moon and draws an extremely detailed lunar map, which is then engraved and reproduced for other astronomers. July 22 – Having completed his invasion of Ireland, England's General Oliver Cromwell begins the war against the Kingdom of Scotland, crossing from Northumberland at Berwick upon Tweed into Berwickshire, and leads troops toward Edinburgh. July 29 – William II, Prince of Orange, stadtholder of Holland, attempts to conquer the rest of the Netherlands and attempts a coup d'état against the Dutch Republic. August 13 – Colonel George Monck forms Monck's Regiment of Foot, forerunner of the Coldstream Guards. September 3 – Third English Civil War: Battle of Dunbar (1650) – Parliamentarian forces under Oliver Cromwell defeat a Scottish army, commanded by David Leslie. September 27 – The Kolumbo volcano on Santorini experiences a massive eruption (VEI 6). September 29 – Henry Robinson opens his Office of Addresses and Encounters, a form of employment exchange, in Threadneedle Street, London.
Қазан-желтоқсан
17 қазан – Шотландия Парламентінің мүшелері Батыс наразылығына қол қойды, олар Шотландия королі атанған II Карлдың тағына отыруын айыптап, Англияның генерал Оливер Кромвельге адал болуға ант береді. 20 қазан – Швецияның шамамен 18 жыл заңды билеушісі болған Швеция королевасы Кристина Стокгольмге жақын Якобсдал қамалында салтанатты түрде тәж кигізу рәсіміне қатысты. Тәж кигізу рәсімі бастапқыда оның 1644 жылы 18 жасқа толуына жоспарланған, бірақ Дания-Норвегиямен соғыс болғандықтан кейінге шегерілді. 30 қазан – Англия үкіметі II Карлға қолдау көрсеткен ағылшын саудагерлері мен ағылшын отарлары арасындағы сауданы тыйым салатын заң қабылдады. Бұл тыйымға байланысты бүлікші отарлар деп белгіленген Солтүстік Америкадағы Виргиния колониясы, сондай-ақ Кариб теңізіндегі Барбадос, Антигуа және Бермуда аралдары жатады. 4 қараша – Вильгельм III Оранж әулетінің ханзадасы болып туған сәтінен бастап, бірнеше күн бұрын қайтыс болған әкесінің орнына келді. Ол штатгальтер бола алмады, сондықтан Біріккен провинциялар толыққанды республикаға айналды. 24 қараша – Қытайда Шан Кэкси бастаған Цинь әулетінің әскерлері Гуанчжоу қаласын Оңтүстік Миннен басып алып, халықты қырғынға ұшыратып, 5 желтоқсанға дейін 11 күн ішінде 70 000-ға жуық адамды өлтірді. 14 желтоқсан – Энн Грин Англияның Оксфорд қамалында нәресте өлтіргені үшін асылып өлтірілді, өйткені ол заңсыз туған сәбидің өлі туғанын жасырған. Келесі күні ол диссекция бөлмесінде қайта тіріліп, кешіріліп, 1659 жылға дейін өмір сүрді. 25 желтоқсан – Англиядағы Грешем мектебінің бұрынғы Usher болған Томас Купер, роялист бүлікші ретінде асылып өлтірілді.
October 17 – The Western Remonstrance is signed by members of the Parliament of Scotland who condemn the recognition of Charles II being crowned King of Scotland, and pledging allegiance to England's General Oliver Cromwell. October 20 – Queen Christina of Sweden, who has been the legal ruler of Sweden for almost 18 years, has an elaborate coronation ceremony at the castle of Jacobsdal near Stockholm. The coronation had originally been planned for her 18th birthday in 1644 but was delayed by a war with Denmark Norway. October 30 – The Commonwealth of England government passes a law prohibiting trade between English merchants and English colonies that had sided with Charles II over Oliver Cromwell. Specifically labeled as rebel colonies for purposes of the ban are the North American Colony of Virginia , as well as the Caribbean islands of Barbados, Antigua and Bermuda. November 4 – William III of Orange becomes Prince of the House of Orange at the moment of his birth, succeeding his father, who had died a few days earlier. He does not become stadtholder, so the United Provinces becomes a true republic. November 24 – In China, Qing dynasty forces led by Shang Kexi capture the city of Guangzhou from the Southern Ming and then carry out a massacre of the population, killing as many as 70,000 people over 11 days ending on December 5. December 14 – Anne Greene is hanged at Oxford Castle in England for infanticide, having concealed an illegitimate stillbirth. The following day she revives in the dissection room and, being pardoned, lives until 1659. December 25 – Thomas Cooper, former Usher of Gresham's School, England, is hanged as a Royalist rebel.
Күні белгісіз
Қазіргі заманғы алғашқы Палио ди Сиена ат жарысы Италияда өтеді. Англияда пуритандар алғашқы Гластонбери найзағайын кесіп тастайды. Ағылшын қарақшысы және капитан Джеймс Хинд корольшілдердің мүддесі үшін күреседі (өзінің айтуынша). Яһудилерге Францияға қайта оралуға рұқсат беріледі. Нюрнбергте сағатшы Стефан Фарффлер үш дөңгелекті колясканы ойлап шығарады. Эфиопия португалдық дипломаттар мен миссионерлерді елден шығарып жібереді. Einkommende Zeitungen – алғашқы неміс тілді күнделікті газет (1918 жылы жабылады). Массачусетс штатындағы Шарон қаласы негізделеді. Бағанама бойынша – Стамбул әлемдегі ең ірі қалаға айналып, Бейжіңнен озып кетеді.
The first modern Palio di Siena horserace is held in Italy. Puritans chop down the original Glastonbury Thorn in England. English highwayman and Captain James Hind campaigns for the Royalist cause (according to his own account). Jews are allowed to return to France. Three wheeled wheelchairs are invented in Nuremberg by watchmaker Stephan Farffler. Ethiopia deports Portuguese diplomats and missionaries. Einkommende Zeitungen becomes the first German daily newspaper (ceases 1918). The town of Sharon, Massachusetts is founded. Estimation – Istanbul becomes the largest city of the world, taking the lead from Beijing.