1223 жылғы оқиғалар мен шайқастар

Кіріспе

1222 1223 1224

1223 жыл (МККХХIII) – Юлиан күнтізбесі бойынша жексенбі күні басталган кәдімгі жыл.

Сәуір-маусым

13 сәуір – Папа Онорий III Валискаулиан орденінің монахтарына қатысты қатаң ережелерді жеңілдететін папалық бұйрық шығарады. 14 сәуір – Шри-Ланка аралында Чодаганга Дева патша Тамилдердің Жаңа жылы күні (Шак дәуірінің 1145 жылы, Читтирайдың 1-і) Трикомалиге келіп, индуисттік Конешварам ғибадатханасын қаржыландыру үшін үлкен сыйлық жасайды. Оқиға ғибадатханадағы санскрит тіліндегі жазуда мәңгі есте қалды. 7 мамыр – Шверин графы Генрих I Дания королі Вальдемар II және оның 14 жасар ұлы Вальдемар Жасты, Вальдемар патша аң аулап жүрген Лё аралына әскер тобымен келгеннен кейін тұтқынға алады. Вальдемар патша 1226 жылғы Пасха күніне дейін үш жылға дейін тұтқында болады және 44 000 күміс марка төленгеннен кейін, сондай-ақ 20 жыл бұрын Хольштейнде тартып алынған жерлер қайтарылғаннан кейін босатылады. 15 мамыр – Ресей әскері Хортица аралында жиналады, ол кейіннен атақты казактардың базасына айналады, Днепр өзенінің сағасында, қазіргі Запорожье (Украина) маңында. Осы жерде Кётен хан бастаған половцы әскері, тек атты садақшылардан тұратын орыс әскеріне қосылады. Осыған қарағанда, шамамен 20 000–25 000 монғол жиналып, Конка өзенінің жанындағы Мохила Бельмак төбелерінің солтүстік беткейлерінде қорғаныс лагерін құрады. 16 мамыр – Мстислав Мстиславич өзінің шағын жасағы мен бірнеше половцыларды Днепр өзенінің қарсы жағалауына жетектеп, монғолдың алғы шебіне шабуыл жасайды. Монғолдар далаға қашып кетеді. Мстиславич оларды қуа жетеді және олардың Гемьябек немесе Хамабек атты қолбасшысын тұтқынға алады, ол половцылардың зираттарын қоршаған ағаш қоршаудың артында паналау іздейді. Тұтқындардың тағдыры Мстиславичтен оны өлімге беруді сұраған половцылардың тілегімен шешіледі. 17 мамыр – Галициялық Даниил Днепр өзенінің шығысында барлау мақсатымен күшті шабуыл ұйымдастырады, қайықтардан жасалған көпірді пайдаланады. Ол монғол отрядын жеңіп, олардың малдары мен жергілікті тұтқындарынан айырылады. Осы сәтті шабуылдардан кейін бүкіл орыс және половцы әскері монғолдың басты әскеріне қарай 9 күндік жорыққа шығады. Орыс атты әскерінің күзетімен жүк көліктері дала арқылы қару-жарақ, ауыр зәрлілер және қалқандармен жүреді. Монғол әскері Калка өзеніне қарай шегінеді. 31 мамыр – Калка шайқасы: Ресей атты әскері монғолдың алғы шебіне сәтті шабуыл жасап, қазіргі Украинадағы Калка өзенін кесіп өтеді. Даниил Галицкий басқаратын половцы және волынь атты әскері орыс алғы шебін құрайды. Ал Киев әскері Калка өзенінің батыс жағында күтіп тұрады. Орыстар шабуылдарын үйлестіре алмай, жеке-жеке ілгерілейді және Калка өзенімен бөлініп кетеді. Түстен кейін орыс әскері үздіріспей монғол шабуылдарына тап болады. 16 маусым – Монғол генералы Субутай Калка шайқасындағы жеңісінен кейін, генерал Жебе қайтыс болғаннан кейін шығысқа қарай шегінеді.

April 13 – Pope Honorius III issues a papal bull relaxing the strict rules that had applied to monks of the Valliscaulian Order. April 14 – On the island of Sri Lanka, King Chodaganga Deva lands at Trincomalee on the Tamil New Year's Day (the 1st of Chittirai of Shaka era year 1145) and makes a large donation to fund the Hindu Koneswaram Temple. The event is commemorated in an inscription in the Sanskrit language in the temple. May 7 – Henry I, Count of Schwerin, kidnaps the King of Denmark, Valdemar II and the king's 14 year old son, Valdemar the Young, after landing with a group of soldiers on the island of Lyø, where King Valdemar had been hunting. King Valdemar will be held captive for three years until Easter Sunday of 1226, and released after payment of 44,000 silver marks and the surrendering of lands taken 20 years earlier in Holstein. May 15 – The Russian army gathers on the island of Khortytsia, later to become a famous Cossack base, at the mouth of the Dnieper River, next to modern day Zaporizhzhia (Ukraine). The main Polovtsian forces led by Köten Khan, join the Russians here, which consist entirely of mounted archers. Compared to this, some 20,000–25,000 Mongols assemble and build a defensive encampment on the high ground, probably on the northern slopes of the Mohila Bel'mak hills, located near the Konka River. May 16 – Mstislav Mstislavich leads a small detachment of his own men, and some Polovtsians to the far bank of the Dnieper River – where they attack a part of the Mongol advance guard. The Mongols promptly fleeing into the steppes. Mstislavich pursues them and captures their commander named Gemyabek or Hamabek who seeks refuge behind a wooden fence surrounding a Polovtsian burial site. The captive's fate is sealed when the Polovtsians ask Mstislavich to hand him over – to execute. May 17 – Daniel of Galicia leads a reconnaissance in force east of the Dnieper River, using a bridge of boats. He defeats a Mongol detachment, who abandons their herds and local prisoners. Following these successful sorties, the entire Russian and Polovtsian armies start a 9 day march towards the main Mongol army. Numerous carts move across the steppes, loaded with mail, heavy armour, as well as shields, protected by Russian cavalry. The Mongol forces retreat towards the Kalka River. May 31 – Battle of the Kalka River: The Russian cavalry successfully attacks the Mongol vanguard and crosses the Kalka River in what is now Ukraine. The Polovtsian and Volhynian cavalry led by Daniel of Galicia form the Russian vanguard. Meanwhile, the army of Kiev waits on the western side of the Kalka River. The Russians fail to co ordinate their attacks, they advance in separate formations and become divided by the Kalka River. In the afternoon, the Russian army collapses under continuous Mongol attacks. June 16 – The Mongol General Subutai withdraws eastward after the victory at the Battle of the Kalka River, after General Jebe has died.

шілде-қыркүйек

14 шілде – Франция королі Филипп II Август Парижге жол жүріп қызбадан қайтыс болды. Оның орнын ұлы, Льюи "Арыстан" деп аталған, алып, король Льюи VIII болады. 6 тамыз – Франция королі Льюи VIII-нің тағына отыруы Реймс соборында өтті. 10 тамыз – Ыстық Мариям Ордені, оның жақтастары Мерседериялықтар деп аталады, Арагон королі Хайме I тарапынан Барселонада ресми түрде құрылды. Ол 12 жылдан кейін Папаның бекітуін алады. Папа III Гонорий Францияға өзінің легаты Конрад д'Урахқа Тулуза графы Реймонд VII-мен Францияда бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізуге толық құқық береді. 29 қыркүйек – Арагон королі Хайме I патшалықтың ақша бірлігінің құнын түсірмеу үшін келесі жеті жылға жаңа монета соғуды тоқтатады.

Туылғандар

25 қаңтар – Мод де Лейси, ағылшын дворян әйел (1289 ж.т.)
Байбарс, Мысыр және Сирияның мамлюк сұлтаны (1277 ж.т.)
Прованс Элеонорасы, Англия патшайымы (1291 ж.т.)
Кастилиялық Фредерик, испан дворяны (1277 ж.т.)
Гидо I да Монтефелтро, итальян дворяны (1298 ж.т.)
Хью ле Деспенсер, ағылшын дворяны (1265 ж.т.)
Ибн Абд аль Захир, египеттік тарихшы (1293 ж.т.)
Ичижо Санэцуне, жапон дворяны (1284 ж.т.)
Джон Фицлаан II, ағылшын дворяны (1267 ж.т.)
Лливелин ап Груффуд, Уэльс князі (1282 ж.т.)
Михаил VIII (Палеолог), Византия императоры (1282 ж.т.)
Мугай Нёдай, жапондық Дзен шебері (1298 ж.т.)
Штефан Урош I (Ұлы), Сербия королі (1277 ж.т.)