Кіріспе

1223 1224 1225

1224 жыл (МККХХІV) – Юлиан күнтізбесі бойынша дүйсенбі күні басталатын, жылдық күнтізбесі (сілтеме толық күнтізбеді көрсетеді) .

Қаңтар - наурыз

14 қаңтар – Қытай Жүршендерінің Цзинь әулеті императоры Сюань Цзунг 10 жылдық биліктен кейін қайтыс болады. Оның орнын 25 жастағы ұлы Ай Цзун басады, ол Цзинь-Сун соғыстары кезінде Сун жерлерін жаулап алады. 20 ақпан – 1229 жылдан бері Венеция Республикасының дожы Жакопо Тиеполо, Подэста ретінде Константинополь Латын Императоры Роберт I-мен империядағы венециялықтарға артықшылықты жағдай жасау туралы келісімге келеді. Ақпан – Король Фердинанд III (Қасиетті) Альмохад халифатына қарсы Реконкистаны қайта бастау ниетін жариялайды. Халифа Юсуф II әл-Мустансир қайтыс болып, оның орнын Абу Мухаммад әл-Вахид иеленеді, бірақ Аль-Андалуста екі қарсыласатын талапкер де таққа құқығын жариялайды: Севильядағы Абу Мухаммад Ибн әл-Мансур әл-Адил және Кордобадағы Абу Мухаммад әбу Абдалла әл-Байяси. Альмохадтар жеріндегі тұрақсыз саяси жағдай Фердинандқа қазан айында Испаниядағы Квесаданы басып алып, жеңісті жорылын бастауға мүмкіндік береді. 1 наурыз – Папа Онорий III Иерусалимнің Рим-католик патриархы Франсиско Клементе Перес Капераға хат жолдап, Киелі Рим империясының, Тевтон орденінің және Сицилия Корольдігінің әскерлері мен флоты жақын арада Иерусалимді араб билеушілерінен қайтарып алу үшін Алтыншы крест жорығын бастау үшін кететінін хабарлайды.

Сәуір Маусым

23 сәуір – Магна-картаны қолданушылардың бірі, Пемброк графының 2-ші титулы иесі Уильям Маршал, Маршал әулетінің Плантагенеттер әулетімен байланысын күшейту үшін, Англия королі Джонның кіші қызы, Лестер графесі Элеонораға үйленеді. Элеонора тоғыз жаста, сонымен қатар Англия королі Генрих III-нің де қарындасы. 5 мамыр – Франция королі Льюи VIII (Арыстан) Англия королі Генрих III-ке соғыс жариялайды. Ол Хуг X Лузиньянмен одақтасып, бірінші Пуатуға, содан кейін Солтүстік Гасконияға шабуыл жасайды. Пуатудағы ағылшын әскерінің саны жеткіліксіз және Поиту ақсүйектерінен қолдау таппайды; осының салдарынан, провинция маусым айының соңына дейін француз қолына жеңіліп түседі. 5 маусым – Император Фредерик II Неаполь университетін құрыды. Фредериктің басты мақсаты – Солтүстік Италия университеттерінің, әсіресе Болонья мен Падуа университеттерінің үстемдігін тоқтату үшін жоғары білім беру мекемесін құру болды. Бұл университеттер тым тәуелсіз немесе Папа Онорий III-нің күшті ықпалында деп есептелді. 20 маусым – Англия королі Генрих III Бедфорд қамалына шабуыл жасап, қоршауды бастайды.

шілде - қыркүйек

16 шілде (Геннин 1 жылдың 6-шы айының 28-ші күні); Ходжо Йошитоки әкесі Ходжо Йошитокидің қайтысынан кейін Жапониядағы Камакура шогунатының жаңа регенті (шиккен) болады. 15 тамыз – Фалькс де Брейтеге тиесілі Бедфорд қамалындағы гарнизон екі айлық қоршаудан кейін Генрих III-ке тапсырылады. Қоршау аяқталған соң, қамал өртке түсіріліп қиратылғаннан кейін гарнизон беріледі. Гарнизон тапсырылғаннан кейін, патшаның бұйрығымен барлық қорғаушылар дарға асылады. Фалькске елден кетуге рұқсат беріледі, бірақ ол барлық мүлкін жоғалтады. Нәтижесінде Бедфорд қамалы қирап зақымдалады. 14 қыркүйек – Ассиздік Франциск 40 күндік ораза кезінде Ла Верна тауында дұға етіп жатқанда көрініс көреді, соның нәтижесінде ол стигмаларды иеленеді. Францискпен бірге болған Лео бауырлас осы оқиға туралы айқын және қарапайым баяндама қалдырады, стигма құбылысы туралы алғашқы нақты мәлімет осы есепте келтірілген. 17 қыркүйек – Қытайдың Сун әулетінің императоры Нинг Зонг 30 жылдық билік еткеннен кейін Ханчжоуда, мүмкін уланудан қайтыс болады. Оның орнын туысы Ли Цзонг басады, себебі Нинг Зонгтың барлық балалары қайтыс болған. Қыркүйек – Аль-Андалустың губернаторы Абдалла аль-Адил (Адилет) Альмохад тағына қарсы шығып, Севильяны жаулап алады. Ол Маракешке Абу Мұхаммед әл-Вахидпен бетпе-бет кездесу үшін аттанады. Абдулла патша сарайын басып алып, Мұхаммед әл-Вахидті тақтан түсіреді, ол өлімге шалынады.

Византия империясы

Көктем – Пойманенон шайқасы: Император Иоанн III (Никей билеушісі Дукас Вататзес) басқаратын Византия әскерлері Алексиос Ласкарис және Исаак Ласкарис ағайындылары басқаратын латын әскерін жеңіске жетеді. Олар көтеріліс бастап, император Роберт I Куртененің шақыруына көмектесуге шешім қабылдайды. Екі әскер Мизиядағы Кизикустан оңтүстікке қарай, Куш көлінің ("Құс көлі") жанындағы Пойманенон жерінде кездеседі. Нәтижесінде болған шайқаста Иоанн III шешуші жеңіске қол жеткізеді; тұтқынға алынғандардың арасында Ласкарис ағайындылары болады, олардың көзі жойылады. Осы жеңіс Византияға Кіші Азиядағы латын иеліктерінің көп бөлігін қайтарып алуға мүмкіндік береді.

Еуропа

Ливон крест жорығы: Ливон қылышбастар бауырлары эстондықтарды жеңіп, Эстония материгіндегі басып алынған бекіністерді қайтарып алады. Тарту бекінісі тапсырылғаннан кейін, Сааремаа және Муху аралдары ғана эстондықтардың бақылауында қалады. Көктемде – Фалькс де Бреате, ағылшынның жоғары шерифі және III Генрихтің қарсыласы, өз қамалдарын тапсырудан бас тартып, көтеріліс бастайды. Кардинал Стивен Лэнгтон және Хьюберт де Бургтың әскерлері Фалькспен айналысады, ал қамалдар тапсырылады. Фалькс 16 рет заңсыз иелік етуге кінәлі деп танылады, ол және оның інісі Уильям Лэнгтонмен шіркеуден шығарылады.

Азия

Көктем Субутай мен Жоши бастаған моңғол әскері қазіргі Қазақстан далаларын кесіп өтіп, Ертіс өзенінде Шыңғыс ханның ордасына қайта оралады. Ұлы құрултайда немесе басшылардың жиынында Субутай Батыс жорығы туралы есеп береді. Жоши Шыңғыс ханға мойынсұнып, оның болған "назсіздігі" (1220 жылға қараңыз) кешіріледі. 1219–1223 жылдардағы моңғол шапқыншылығының нәтижесінде Қазақстан мен Орталық Азия Моңғол империясының құрамына енді.

Туылғандар

5 наурыз – Польшаның патшайымы, Польшаның жоғары герцогинясы (1292 ж.т.)
20 наурыз – Тюрингиялық София, Брабант герцогинясы (1275 ж.т.)
14 маусым – Брабанттың Матильдасы, Артуа графинясы (1288 ж.т.)
Элис де Лузиньян, Суррей графинясы (1256 ж.т.)
Болгариялық Елена, Никея императрицасы (1258 ж.т.)
Герман I, неміс ақсұлуы және рыцарь (1290 ж.т.)
Ходзё Цунетоки, жапон регенті (сиккен) (1246 ж.т.)
Франциялық Изабелла, француз принцессасы және монах (1270 ж.т.)
Жан де Жуанвиль, француз тарихшысы және жазушы (1317 ж.т.)
Канезава Санетоки, жапон ақсұлуы (1276 ж.т.)
Марджери де Бург, нормандық ақсұлу (1252 ж.т.)
Мод де Брауз, ағылшын ақсұлуы (1301 ж.т.)
Прибислав I, неміс ақсұлуы және рыцарь (1275 ж.т.)
Теруко, жапон принцессасы және императрицасы (1262 ж.т.)
Теобальд Батлер, нормандық бас басқарушы (1248 ж.т.)
Уильям II, француз ақсұлуы және рыцарь (1251 ж.т.)