Кіріспе

Жаңа Зеландиялық стандартты тұқымдық жарыс аты Кардиган Бей 1 қыркүйек 1956 жылы Жаңа Зеландияда туған. Ол "Карди" деп лақап аталды және Солтүстік Америкада 1 миллион АҚШ долларын сыйлық ретінде ұтып алған алғашқы стандартты тұқымдық жылқы болды. Әлем бойынша миллион доллар жеңген тоғызыншы жылқы (алғашқы сегізі таза қанды жылқылар) осы Кардиган Бей еді. Кардиган Бей Жаңа Зеландия, Австралия, Канада және Америка Құрама Штаттарында жарыстарда жеңіске жетті. Оның басты қарсыласы, сол кездегі американдық чемпион Брет Хановермен бірге, ол стандартты тұқымдық жарыс жылқыларының ең ұлыларының бірі деп санауға лайық. Кардиган Бей Америка Құрама Штаттарында бірден танымал болды және Стэнли Дансермен бірге "Эд Салливан шоуында" "миллион долларлық жылқы" ретінде көрсетілді.

Өсіру

Кардиган Бей Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы Саутленд аймағындағы Матаурада туылған. Гор қаласынан Матаураға кіре берісте, жол бойында Матаураның Кардиган Бейдің туған жері екенін жариялайтын тақта орнатылған. Ол, жетекші тұқымдық бике, Хэл Трайакс (АҚШ) ұрпағының алғашқы өгізі болды, ал анасы Колвин Бей – Жоседаль Диктатор (АҚШ) бикесінен туған. Кардиган Бей – Туле Бейдің толық бауыры, ал Брайдс Бейдің жарты бауыры.

Жарыс мансабы

Ол Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралында жарысқа қатыса бастады және шөп трассадағы атпен жүгіруде екінші орын алғанда алғашқы сыйлық ақшасын жеңіп алды. Жылдам түрде жоғары деңгейге көтеріліп, Жаңа Зеландияның көптеген ірі ашық класты жарыстарында жеңіске жетті, оның ішінде Жаңа Зеландия трот-ойыны (атында болғанымен, жылдамдықпен жүгірілетін жарыс) және 78 ярдтық кемсітумен Окленд кубогы. Оның жүргізушісі Питер Вольфенден болды, ол 1970 жылдары елдегі бірінші жүргізуші атанды. Кардиган Бей тіпті Крайстчерчтегі Аддингтон Raceway-де маңызды жарыста жеңіске жеткенде, сол жердегі трибуна өртеніп жатты. Осы жарыстың суреті жылқы жарысы тарихындағы ең танымал суреттердің бірі саналады. Австралия мен Жаңа Зеландияда жарысқан кезде Кардиган Бей Австралияның Аделаида қаласында өткен Интер Доминион Пассинг Чемпионатының финалында да жеңіске жетті. Бұлдың бәрі әсерлі болғанымен, ол Солтүстік Америкадағы жарқын мансабының басы ғана болды, ол кейіннен өмір бойы 1 миллион АҚШ долларын тауып алған әлемдегі алғашқы жылдам жүгіруші болды.

1960-1961 жылғы маусым

1961 жылы сәуір айында Данединдегі Форбери Паркте жеңіске жеткеннен кейін Кардиган Бей 2500 фунт стерлингке Окленд тұрғындары Мерв пен Одри Динге сатылды. Ол кезде оның көрсеткіші – 12 жүгіріс, 5 жеңіс және 2 екінші орын.

1961-1962 жылғы маусым

1961 жылдың көктемі мен жаз басында Кардиган Бей Диандарға сатылғанға дейін, өткен маусымның соңында бастаған жеңіс тізбесін жалғастырды. Ол Аддингтондағы трибунадағы өрт кезінде «Жаңа Зеландияның барлығы үшін тегін» жарысын жеңіп алды және Окленд карнавалындағы Чемпион Hcp-де Самантадан бесінші орынға дейін, Жаңа Зеландия рекордын теңестіре отырып, Окленд карнавалындағы Чемпион Hcp-де 10 рет қатарынан жеңіске жетті. Содан кейін ол Батыс Австралияның Перт қаласындағы Глостер Паркте Интер Доминион чемпионатына қатысу үшін Австралияға сапарлады. Чемпионаттың бірінші және екінші кештерінде жеңіске жеткен Кардиган Бей үшінші түні сериядағы жалғыз кемшілікпен шыққан Джеймс Скоттпен кездесті, ол алғашқы екі түнінде де өте табысты болды. Содан кейін Кардиган Бей жарыс кезінде болған апатқа ұшырады, ол оның жарыс мансабын аяқтауы мүмкін еді және оның өмірін қауіпке тігуі мүмкін болды. Оны құтқару мүмкін болды, бірақ жарақат салдарынан бір жамбасы екіншісінен төмен болып қалды. Маусымда Кардиган Бей Жаңа Зеландияда 9 старттың 7-сінде жеңіске жетіп, бір рет екінші орын алды. Тағы да Сиднейде жарысқа қатысқан ол 5 рет старт алып, төртеуінде жеңіске жетті және 48 ярдтан Уайтаки Хановердің артында Лорд Мэйорлар кубогында екінші орын алды. Жаңа Зеландияда ол 12 рет старт алып, 7 жеңіске қол жеткізді. Содан кейін ол Аддингтондағы Кубок кездесуінің екінші күні «Барлығы үшін тегін» жарысын жеңіп алды. Matson Hcp-де ол False Step-тің 13 фурлонға дейінгі ұлттық рекордын 3.21.0-дан 3.18.1-ге дейін 54 ярдтық кемшілікпен жаңартты және кездесудің төртінші күні Олливье Hcp-ді жеңіп алды. Желтоқсан айында ол Веллингтонның Хатт Паркінде 1.56.1 уақытпен сынақтан өтіп, бұрынғы 1.57.3 рекордын жаңартты. Содан кейін ол Оклендте 78 ярдтан жүгіру кубогында жеңіске жетті, ал 1964 жылдың қаңтар айында ол өзінің соңғы Жаңа Зеландия жарысында Александра Паркіндегі Пезаро мемориалында жеңіске жетті. Ол маусымда 14 жаңа Зеландия жарысының 10-ында жеңіске жетіп, бір екінші және бір үшінші орын алды. Кардиган Бей бір жарыста жеңіске жетті, бірақ финалда Минутмен 48 ярдтық кемшілікке қарамастан Анжелика мен Тактильді жеңіп, алдыңғы позициядан бастап кетті, ал Кардиган Бей 48 ярдтық кемшілікпен алтыншы орын алды. Бұл жарысқа 45 796 адам келді. Жаңа Зеландия мен Австралияда ол 67 рет жарысқа қатысып, 43 жеңіске, 9 екінші және 3 үшінші орынға ие болды. Мүмкін, оның ең танымал кездесуі 1966 жылы ғасырдың қарқынында ұлы стандартты жылқы Брет Хановермен болды. Стэнли Дансердің жүргізуімен Кардиган Бей Йонкерс жарыс алаңында 45 000 көрерменнің алдында жарыста жеңіске жетті және сол кезде Бретт Хановерді жеңген екі жылқының бірі болды (екіншісі - Адиос Вик). Алайда, олардың келесі кездесуінде Рузвельт Raceway-дегі «Қарсыласу қарқынында» Брет Хановер бұл нәтижені өзгертті, Кардиган Бей 37 000 көрерменнің алдында үшінші орын алды. Ол Голливуд паркінде Американдық қарқынды классикада жарысқа қатысты, бірақ 1965 жылғы жеңісін қайталаған жоқ. Оның соңғы жарысында Брет Хановер жарты миляны 56 секундта, ал миляны 1.54 3/5 секундта шапшаң қарқынмен өтіп, шаршап қалды. True Duane жеңіске жетті, Кардиган Бей екінші, ал Брет Хановер үшінші орын алды. 1965 жылы болғандай, ол жылды Ұлттық қарқынды дерби мен Нассау қарқынды дербиде жеңіске жетіп аяқтады. Ол сонымен қатар Чикагодағы Вашингтон Парк Дербиде жеңіске жетті.

Миллиондық жүгіруші

1968 жылы 12 жасында Кардиган Бей 1 миллион доллар табыс табу үшін күш сынасты. Жыл басында оған шамамен 85 000 доллар қажет болды. Ол екінші рет Провинциялық кубокты және Филадельфиядағы «Либерти Белл» атты жарыста Джеймс Кларк мемориалын жеңіп алды. Нью-Джерсидегі Фрихолд жарыс жолында қыркүйек айында өткен соңғы жарысын жеңіп, 1 миллион доллардан асып түсті. Ол танымал болды және Стенли Дансер мен «Бич Бойз» тобымен бірге «Эд Салливан Шоуында» пайда болды. Ол миллион долларлық шегіне жеткеннен кейін бір ай өткен соң, Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласында ресми түрде «Кардиган шығанағы күні» деп жарияланды. Келесі күні кешке Кардиган Бей ұзын қызыл кілеммен жүріп өтті, ол тікелей эфирде 20 миллион телекорушының үйіне, «Эд Салливан» телешоуына жеткізді. Ешбір иммигрант «осы деңгейге осыншалықты жылдам жеткен» емес. Оны Дансер дереу зейнеткерлікке шығарды және үлкен салтанатпен Жаңа Зеландияға қайтарды, оның келуін күтіп тұрған мыңдаған жанкүйерлер портта жиналды. Кардиган Бей – Жаңа Зеландиядан шыққан ең танымал жарыс аты. Ол барлығы 80 жарыста жеңіске жеткен. Оның жарыстарының көп бөлігі АҚШ-та өтті, онда ол Нью-Йорк қаласына жақын Йонкерс жарыс жолында легендарлық Стенли Дансермен бірге көптеген жарыстарға қатысты. Ол сол дәуірдегі АҚШ Даңқ залына енген үш жылқыны – Овертрик, Бретт Хановер және Медоу Скипперді жеңген жалғыз жылқы болды. Ол АҚШ-тағы Harness Champion атанды, 1965 және 1968 жылдары «Жылдың ең жылдам жылқысы» атағын жеңіп алды.

Құрметтеулер

Кардиган Бей – Жаңа Зеландияның тротингтік атақ-даңқ залына енген алғашқылардың бірі болды, оның қатарында Caduceus, Harold Logan, Highland Fling, Johnny Globe және Ordeal сияқты аңыз тұлғалар бар еді. Көп жылдар бойы жарыстарды тікелей эфирде баяндаған Брюс Скегс, Кардиган Бейді – арқан жарысының алғашқы миллион доллар табыс тапқан және 1963 жылғы Аделаида Интер Доминионының жеңімпазын – өзі көрген ең үздік жылдамдықпен жүгіретін ат деп бағалады. Скегс радио стансалары арқылы 34 000 арқан жарысын баяндап, әлемдік рекордты орнатты. Ол он елде жарыстарды тікелей эфирде көрсетті: Австралия, Жаңа Зеландия, Америка Құрама Штаттары, Канада, Италия, Швеция, Дания, Норвегия, Германия және Макао. 1988 жылы аттың өліміне орай, Кардиган Бейдің шабандозы Стэнли Дансер, оның жарыс жолының соңғы жылын еске алып, былай деді: «Соңында ол тек жүрегімен ғана жүрді – қандай ұлы жүрек болғанымен!» Жаңа Зеландия почтасы 1970 жылы Кардиган Бейдің жетістіктерін құрметтеу үшін пошта маркасын шығарды.