Кіріспе

Rand McNally – американдық технология және баспа компаниясы, тұтынушы электроникасы, коммерциялық көлік және білім беру салалары үшін карта жасау, бағдарламалық және аппараттық құралдарды ұсынатын американдық компания. Компанияның бас кеңсесі Чикагода, ал таратқыш орталығы Кентукки штатындағы Ричмонд қаласында орналасқан.

Ерте тарих

1856 жылы Уильям Рэнд Чикагода баспахана ашты, ал екі жылдан кейін жаңадан келген ирланд иммигранты Эндрю МакНаллиді дүкенінде жұмыс істеуге алды. Баспахана Чикаго Трибьюнының алғашқы нұсқасымен үлкен іс жасады, ал 1859 жылы Рэнд пен МакНалли Трибүннің барлық баспа жұмысын жүргізуге шақырылды. 1868 жылы екеуі Рэндтің жүрдек інісі Джордж Амос Пулмен бірге Rand McNally & Co. компаниясын құрып, Трибүннің баспа бизнесін сатып алды. Компания бастапқыда Чикагоның қарқынды дамып келе жатқан теміржол индустриясы үшін билеттер мен сағаттарды басып шығаруға баса назар аударды, ал келесі жылы бұл бизнесті толыққанды теміржол жолнұсқаларын басып шығарумен толықтырды. 1870 жылы компания бизнес-кестелерді және People's Weekly атты суреттелген газетті басып шығаруға көшті. Компания тарихында айтылғандай, 1871 жылы Чикагодағы Ұлы өрт кезінде Рэнд МакНалли компанияның екі баспа машинасының Мичиган көлінің құмды жағажайына жылдам көмілгенін, ал компания бірнеше күннен кейін қайта жұмыс істей бастағанын көрсетеді. Жаңа, шығынды үнемдейтін балауыз гравировкалау әдісін қолдана отырып жасалған алғашқы Рэнд МакНалли картасы 1872 жылғы желтоқсан айындағы "Теміржол жолнұсқаулығы" басылымында жарық көрді. Рэнд МакНалли 1873 жылы акционерлік қоғам болып тіркелді, Рэнд президент, МакНалли вице-президент, ал Джордж Пул қазынашы болып тағайындалды. Бизнес-атлас, бизнес-жоспарлауға қажетті карталар мен деректерді қамтиды, алғаш рет 1876 жылы жарық көрді. Атлас бүгінге дейін жаңартылып келеді, қазіргі таңда "Коммерциялық атлас және маркетингтік нұсқаулық" деп аталады. 1877 жылы "Сауда кітаптары" бөлімі құрылып, "Америка Құрама Штаттарындағы шегірткелердің таралуы" сияқты кітаптар жарық көрді. Рэнд МакНалли 1880 жылы білім беру карталарын басып шығара бастады, ал оның алғашқы карталары, глобустары және географиялық оқулықтары көп ұзамай әлемдік атласпен бірге жарық көрді. Компания 1884 жылы "Сәттіліктің құпиясы" атты алғашқы кітабымен жалпы әдебиеттерді шығара бастады, ал оқулық бөлімі 1894 жылы "Рэнд МакНалли бастауыш мектеп географиясы" кітабымен құрылды. Сондай-ақ 1894 жылы компания Нью-Йоркте Калеб С. Хаммонд басқарған кеңсе ашты, кейіннен ол өзінің карта компаниясын құрды, C. S. Хаммонд & Co. Рэнд МакНалли өзінің алғашқы жол картасын, "Нью-Йорк қаласының және айналасының жаңа автомобильдік жол картасын" 1904 жылы жариялады. 1910 жылы компания G. S. Chapin-нен "Фото Автожолнұсқаулықтарының" желісін сатып алды, олар бағыттармен маршруттар мен қиылыстардың суреттерін ұсынды. Эндрю МакНалли II (Фредерик МакНаллидің ұлы) өзінің бал айы кезінде Чикагодан Милуокиге дейінгі басылым үшін жеке суретке түсті. Компания кітап басылым бизнесін кеңейтуді жалғастырды, 1916 жылы "Нағыз Ана Қаз" және 1950 жылы "Кон Тики" сияқты балалар кітаптары көп сатылды. Рэнд МакНалли нөмірленген магистральдар жүйесін қабылдаған алғашқы ірі карта баспашысы болды. Картографтардың бірі Джон Бринк 1917 жылы алғаш рет жарық көрген жүйені ойлап тапты. Рэнд МакНалли жол нөмірлері бар карталарды жасаумен қатар, жол бойындағы көптеген автокөлік жол белгілерін де орнатты. Бұл жүйе кейіннен мемлекеттік және федералды автомобиль жолдары органдары қабылдады. Мұнай өнеркәсібі тез арада жол карталарына қызығушылық танытып, американдықтарды көбірек бензин іздеуге және тұтынуға итермеледі. 1920 жылы Рэнд МакНалли Gulf Oil Company үшін оның қызмет көрсету бекеттерінде тегін таратылатын жол карталарын жариялай бастады. 1930 жылы Рэнд МакНаллидің екі ірі жол картасы бәсекелестері болды, олар - General Drafting және Gousha, соңғысын Рэнд МакНаллидің бұрынғы сату өкілі құрды. Рэнд МакНали Авто Чам, кейіннен барлық жерде кездесетін Рэнд МакНали Жол Атласы болып, 1924 жылы таныстырылды. Алғашқы толық түсті басылым 1960 жылы жарық көрді, ал 1993 жылы ол толыққанды цифрландырылды.

Кейінгі тарих

"Гудс" мектеп атласы" алғашқы редакторы доктор Дж. Пол Гудтың есімімен аталады. 1923 жылы жарық көрген бұл атлас орта мектептер мен колледждердің географиялық оқу бағдарламаларында стандартты оқулыққа айналды. Кейін "Гудс әлем атласы" деп қайта аталған, қазіргі таңдағы 22-ші басылымы қолданыста. Бірінші Рэнд МакНали саяхат дүкені 1937 жылы Нью-Йорк қаласында ашылды. 1990 жылдары 29 филиалдан тұратын тізбекке айналды, бірақ 2005 жылға қарай шығындарды үнемдеу мақсатында барлығы жабылды. Рэнд МакНали көбінесе карталарымен танымал болғанымен, 1955 жылы кездейсоқ сандар туралы кітап шығарды: "RAND Corporation" ұсынған "100 000 қалыпты ауытқуы бар миллион кездейсоқ сан". Бұл кітап RAND-тің компьютерлік саласындағы новаторлық еңбегінің нәтижесі болды және сонымен қатар RAND-тің алғашқы жылдарындағы зерттеушілердің шыдамдылығы мен табандылығының куәсі болды. Кітап 2001 жылы қайта басылды. Бұл RAND басылымы бастапқы макетін сақтайды және жаңа алғы сөз қосылған. Кездейсоқ сандар компьютер индустриясында, NASA-да, ықтималдық кестелерінде, ойын индустриясында және шифрлау алгоритмдерінде қолданылады. Статистикада қалыпты таралу немесе Гаусс таралуы – нақты мәнді кездейсоқ айнымалының үздіксіз ықтималдық таралуының бір түрі. Гаусс жою әдісі сызықтық теңдеулер жүйесін шешу үшін қолданылады. 1950 жылдары осы кітапты дайындау көптеген математиктердің еңбегін қажет етті. "A Million And One Random Digits" атты жалғасы 2022 жылы жарық көрді. Кездейсоқ сандар кітаптары электронды компьютерлерде жұмыс істейтін кездейсоқ сандар генераторларының қолжетімділігіне байланысты көптеген мақсаттар үшін қолданыстан шықты. Дегенмен, олардың әлі де белгілі бір салаларда қолданысы бар, әсіресе Ла Монте Янгтың "Vision" (1959) және "Poem" (1960) сияқты оларды пайдаланатын эксперименталды музыкалық шығармаларды орындауда. Рэнд МакНали штаб-пәтерін 1952 жылы Чикагодан Иллинойс штатының Скоки қаласына көшірді. Компания 1962 жылы Версаль, Кентукки штатында 23 қызметкері бар кітап басып шығару зауытын ашты. 1994 жылы зауыт алғаш рет жаңа Kodak компьютерлік пластиналық баспа жүйесін іске қосты. 1997 жылы зауыт сатылған кезде толыққанды жұмыс істеп, 1255 адамды жұмыспен қамтыды. 1961 жылы компания карта проекцияларының бүкіл әлемді интуитивті бейнелеуге қабілетсіздігіне қанағаттанбағандықтан, доктор Артур Х. Робинсонға бүкіл әлемнің карталарын құру үшін кеңінен қолданылған Робинсон проекциясын әзірлеуді тапсырды. Рэнд МакНали 1982 жылы сандық карталар жасауды бастады. 1980 жылы Рэнд МакНали білім беру баспасын Houghton Mifflin компаниясына сатты. 1989 жылы Рэнд МакНали өзінің карталар жинағын Ньюберри кітапханасына сыйға тартты. Содан кейін Гушаның мұрағаттары да Рэнд МакНалидің қолына тиді, ол 2002 жылдың соңында карта мұрағатын Ньюберриге сыйға тартты. 1980 және 1990 жылдарығы сатып алулар мен өсудің нәтижесінде Рэнд МакНали төрт бизнес тобында 4000-нан астам адамды жұмыспен қамтыды. Компанияның басым бөлігі 1899 жылдан бері МакНалли отбасына тиесілі болған, бірақ 1997 жылға қарай отбасы өз үлесін сатуды шешті. 2018 жылдың қыркүйек айының соңында Рэнд МакНали штаб-пәтерін 60 жылдан астам уақыттан кейін Иллинойс штатының Скоки қалашығынан Чикагоға көшірді. Орналасу үшін Вест Брин-Мор даңғылы таңдалды.

Меншік

Рэнд МакНэлли әрқашан жеке компания болып келген, акциялары өте аз тараптардың иелігінде болған және өте аз саудаланып келген. 1899 жылы Рэнд зейнеткерлікке шыққанда, компаниядағы үлесін Макнелли мен басқа компания басшыларына сатқан. МакНалли отбасы 1899 жылдан 1997 жылға дейін шамамен 100 жыл бойы компанияның басым акционері болды, содан кейін отбасы басым үлесінен бас тартуға шешім қабылдады. Компания бөліп-бөліп сатылды: 1997 жылдың қаңтар айында компания Версаль (Кентукки штаты) және Таунтон (Массачусетс штаты) қалаларында 1700 адамды жұмыспен қамтыған «Кітап қызметтері» тобын World Color Press компаниясына 155 миллион долларға сатуды жариялады. 1997 жылдың ақпан айында Нэшвиллдегі зауытында авиабилеттер мен багаж таңбаларын басып шығарған DocuSystems Group компаниясы Чикагодағы жеке капитал фирмасы Code Hennessy & Simmons-қа сатылды. 1997 жылдың сәуірінде Нешвилл (Теннесси штаты), Фримонт (Калифорния штаты), Шаннон (Ирландия) және Азия-Тынық мұхиты аймағында кеңселері бар, 350 адамды жұмыспен қамтыған Media Services Group шотландтық бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясы McQueen Ltd.-ге сатылды. Компанияның қалған жалғыз бөлімі – баспа, негізгі карта жасау бизнесін білдірді. 1997 жылдың қарашасында МакНалли отбасы өзінің басым үлесін AEA Investors компаниясына 500 миллион долларға сату арқылы үлесінен айыруды аяқтады. Сатып алу бағасының көп бөлігі несиелендірілген, яғни компания болашақ табысқа сүйене отырып, айтарлықтай қарызға батты. AEA Rand McNally брендінің танымалдылығын пайдаланып, цифрлық карталарды көпшілікке таратуды және dot com бумы кезінде мемлекеттік инвесторларды тартуды жоспарлады. Алайда компания MapQuest сияқты жаңадан келгендердің технологиялық жетістіктеріне жете алмады және одан да көп қарызға батты. AEA компаниясының компаниядағы үлесін Leonard Green & Partners 2003 жылғы 15 қаңтарда 11-тарау бойынша қайта құру туралы алдын ала келісім арқылы сатып алды.

Мекемелер

Рэнд МакНэлли өзінің құрылған кезінен бастап Чикаго қаласында орналасқан. Оның 1899 жылы Батыс Адамс көшесіндегі бас кеңсесі әлемдегі алғашқы толығымен темір қаңқасы бар көкжай болды. 1950 жылдары Чикаго аймағындағы жұмыс күші 1000-нан астам қызметкерге жетті және үлкен ғимараттар қажет болды. 1952 жылы Skokie қаласының шетінде жаңа ғимарат ашылды, онда корпоративтік кеңселер, баспа және тарату операциялары біріктірілді. Бірақ, келесі онжылдықтарда баспа және тарату операциялары басқа жерге көшірілді, нәтижесінде ескірген Скоки ғимараты тиімсіз пайдаланылатын болды. Ол 2008 жылдың ақпанында Ида Крон еврей академиясына 11 миллион долларға сатылды, ал шамамен 200 қазіргі қызметкер 2009 жылдың қаңтарында Скокидің Ескі Орчард сауда орталығына жақын кеңсе ғимаратына көшірілді. 2024 жылдың 26 сәуірінен бастап Рэнд МакНэлли Чикаго аймағында физикалық мекенжайы болмайды, себебі Safety Direct компаниясымен бірігуден кейін штатты қысқарту жүргізілді. 1997 жылы Томас Брос. Карталарын сатып алғаннан кейін Ирвин, Калифорниядағы объектілер 2010 жылы жабылды. Рэнд МакНэлли 2008 жылдың 30 маусымында Канаданың Онтарио штатындағы Маркхэм қаласында орналасқан өз еншілес компаниясын жаңа құрылған Canadian Cartographics Corporation компаниясына сатты.

Сатып алулар

Рэнд МакНэлли карталар шығару индустриясын консолидациялау немесе жаңа нарықтардағы мүмкіндіктерін кеңейту мақсатында көптеген жылдар бойы көптеген сатып алулар жасады. 1980 – Көлік деректерін басқару (TDM) – Рэндтің коммерциялық жүк көлігі өнімдерінде қолданыла беретін көлік шақырымдарын және бағыттарды есептеу бағдарламалық жасақтамасын жасаған компания. 1984 – Денойер Гепперт – Мектеп карталары мен глобус шығарушының активтері Рэндтің білім беру өнімдерінің қатарына қосылды. 1993 – Allmaps Canada – Рэнд МакНэлли Канаданың толық иелігіндегі еншілес компаниясы болды, кейіннен 2008 жылы Canadian Cartographics Corporation компаниясына сатылды. Рэнд МакНэллимен жасалған келісім бойынша CCC Rand McNally атауымен Канада өнімдерін жасауды және АҚШ өнімдерін Канада нарығына таратуды жалғастырады. Gousha компаниясының барлық өнімдері өндірістен алынды. 1998 – Томас Брос Карталар – Оңтүстік Калифорнияның танымал карта жасаушысы, әсіресе кең таралған «Томас нұсқаулығымен» белгілі. Рэнд МакНэлли АҚШ-тың батыс нарықтарындағы көшелік нұсқаулық өнімдерін «Томас нұсқаулығы» деп таңбалауды жалғастыруда. 1999 – King of the Road – Тынық мұхитының солтүстік-батысында орналасқан аймақтық карталар баспасы және дистрибьюторы, бұрын Томас Брос. компаниясымен серіктес болған. King of the Road өнімдері енді қолжетімді емес. 2004 – Perly's – Торонто, Онтарио және айналасындағы аймақтарға арналған көше карталарын жасаған компания; 2008 жылы Rand McNally Canada құрамына сатылды.