Turbo Pascal: Дамыл және даму тарихы

Кіріспе

Программалау тілі

Turbo Pascal компиляторы бастапқыда 1981 жылы Андерс Хельсберг Nascom микрокомпьютерінің NasSys кассеталық операциялық жүйесі үшін жасаған Blue Label Pascal компиляторына негізделген. Borland Hejlsberg-тің "PolyPascal" компиляторлық ядросын лицензиялады (Poly Data – Hejlsberg-тің Даниядағы компаниясының атауы) және пайдаланушы интерфейсі мен редакторын қосты. Андерс Хельсберг компанияға қызметкер ретінде қосылды және Turbo Pascal компиляторының барлық нұсқалары мен Borland Delphi-нің алғашқы үш нұсқасының архитекторы болды. Компилятор алғаш рет CP/M үшін Compas Pascal ретінде шығарылды, содан кейін 1983 жылдың 20 қарашасында CP/M үшін Turbo Pascal ретінде шығарылды (оның ішінде Z 80 SoftCard орнатылған Apple II компьютері, бұл 6502 негізіндегі Apple-ді CP/M машинасына тиімді түрлендірді, Commodore 64 CP/M картриджімен және кейінірек DEC Rainbow), CP/M 86 және DOS машиналарына. АҚШ нарығында пайда болғанда, Turbo Pascal $link=yes бағасына сатылды, ол сол кезде компилятор үшін өте төмен баға еді. Интеграцияланған Pascal компиляторы сол кездегі басқа Pascal өнімдерімен салыстырғанда жақсы сапалы болды. Turbo атауы компиляция жылдамдығына және жасалған орындалатын файлдардың жылдамдығына сілтеме жасады. Бағдарламаны өңдеу/компиляциялау/орындау циклы басқа Pascal нұсқаларымен салыстырғанда жылдам болды, өйткені бағдарламаны құруға қатысты барлық нәрсе RAM-де сақталды және ол ассемблер тілінде жазылған бір реттік компилятор болды. Компиляция басқа тілдерге арналған компиляторларға қарағанда (тіпті Borland-тың C үшін кейінгі компиляторларына қарағанда) және басқа Pascal компиляторларына қарағанда әлдеқайда жылдам болды, сонымен қатар бағдарламашының уақыты да үнемделді, өйткені бағдарлама IDE-ден компиляцияланып, орындалуы мүмкін еді. Бұл COM форматындағы бағдарламалардың орындалу жылдамдығы микрокомпьютерлерді бағдарламалауда тек интерпретацияланған BASIC немесе UCSD Pascal тәжірибесі бар әзірлеушілер үшін жаңалық болды, олар p кодына компиляцияланып, содан кейін орындалу кезінде интерпретацияланатын. Басқа даму құралдарынан айырмашылығы, Turbo Pascal дискілерінде көшірмеден қорғау болмады. Turbo Pascal "Кітапша лицензиясымен" келді: "Осы бағдарламалық жасақтаманы кітапша сияқты қарастыруыңыз керек – [оны] кез келген адам пайдалана алады, оны бір компьютерден екіншісіне еркін көшіре аласыз, егер оны бір уақытта екі жерде пайдалану мүмкін болмаса".

The Turbo Pascal compiler was based on the Blue Label Pascal compiler originally produced for the NasSys cassette based operating system of the Nascom microcomputer in 1981 by Anders Hejlsberg. Borland licensed Hejlsberg's "PolyPascal" compiler core (Poly Data was the name of Hejlsberg's company in Denmark), and added the user interface and editor. Anders Hejlsberg joined the company as an employee and was the architect for all versions of the Turbo Pascal compiler and the first three versions of Borland Delphi. The compiler was first released as Compas Pascal for CP/M, and then released on 20 November 1983 as Turbo Pascal for CP/M (including the Apple II computer when fitted with a Z 80 SoftCard, effectively converting the 6502 based Apple into a CP/M machine, the Commodore 64 with CP/M cartridge, and the later DEC Rainbow), CP/M 86, and DOS machines. On its launch in the United States market, Turbo Pascal retailed for $link=yes, a very low price for a compiler at the time. The integrated Pascal compiler was of good quality compared to other Pascal products of the time. The Turbo name alluded to the speed of compiling and of the executables produced. The edit/compile/run cycle was fast compared to other Pascal implementations because everything related to building the program was stored in RAM, and because it was a one pass compiler written in assembly language. Compiling was much faster than compilers for other languages (even Borland's own later compilers for C), and other Pascal compilers, and programmer time was also saved since the program could be compiled and run from the IDE. The execution speed of these COM format programs was a revelation for developers whose only prior experience programming microcomputers was with interpreted BASIC or UCSD Pascal, which compiled to p code which was then interpreted at runtime. Unlike some other development tools, Turbo Pascal disks had no copy protection. Turbo Pascal came with the "Book License": "You must treat this software just like a book [it] may be used by any number of people may be freely moved from one computer location to another, so long as there is no possibility of it being used at one location while it's being used at another."

Қабылдау

Борланд екі жылдың ішінде Turbo Pascal-дің шамамен 250 000 данасын сатты, бұл туралы Byte журналының Брюс Ф. Вебстер "компьютерлік тіл үшін таңғажайып көрсеткіш" деп сипаттады. Алты айдан кейін ол көрсеткіштің "нақты сатып алушылар саны 30 000-ға дейін бағаланған нарықта 400 000-нан асып кеткенін" хабарлады. Джерри Пурнелл 1984 жылдың ақпан айында журналда Turbo Pascal-дің "компьютер индустриясының даму бағытына жақын екенін: жақсы құжатталған, стандартталған, көптеген пайдалы мүмкіндіктері бар және ақылға қонымды бағасы бар" деп жазды. Ол бинарлық файлдарды тарату үшін қосымша лицензия алу қажеттігін ұнатпады, бірақ "шын мәнінде, бұл көп ақша емес екені анықталды. Борланд базалық бағадан сәл ғана көп ақша талап етеді, және менің Turbo туралы алғашқы әсерім, ол MT+ пакетімен жылдам бағдарламалау мүмкіндігін қамтамасыз етеді, тіпті одан да жылдам және жақсырақ орындай алады" деді. Пурнелл шілдеде Канның айтуынша, IBM Turbo Pascal-ді қайта сатудан бас тартты, егер бағасы кем дегенде ; болмаса, ол "Turbo, IBM сататын Pascal-ден әлдеқайда жақсы" екенін және соңғысынан айырмашылығы IBM PCjr-мен үйлесімді екенін атап өтті. Осы нөмірде үш Byte рецензенты Turbo Pascal-ді жоғары бағалады. Бір рецензент диалектік айырмашылықтарға байланысты "Turbo, шын мәнінде, Pascal емес. Бірақ ол өте пайдалы" деді. Өте үлкен қосымшаларды жасауға жарамсыз екенін ескерткенмен, ол Turbo Pascal-дің "жақсы жазылғанын, кейде пайдалануға ыңғайлы екенін және оның аздаған кемшіліктерін өтеуге жететіндей жылдам екенін" айтты, "оны өткізіп алмау керек". Екіншісі DOS нұсқасын "күмәнісіз, мен сатып алған ең тиімді бағдарламалық өнім" деп атады, ал үшіншісі Борландтың "CP/M нұсқасының жоғары құндылығы үшін мақтауға лайық" екенін айтты. Пурнелл 1985 жылдың тамызында 3.0 нұсқасын "бұған дейін таңғажайып болған 2-ші нұсқадан айқын жақсару" деп атады және жаңа кітап лицензиясы "мен үшін өте әділ көрінеді" деді. Ол "Turbo Pascal қазіргі нарықтағы тілдердің арасында ең тиімдісі болуы керек" деді және Борланд "әдемі өнімдерді ақылға қонымды бағамен ұсына отырып" индустрияны жетектеп отырды. 3.0 нұсқасында "жүргізілмейтін қате" анықталғанына және PC үйлесімділігінің төмендеуіне қарамастан, 1986 жылдың ақпан айында Byte "Паскальде бағдарламалауды қалағандарға Turbo-ны ұсынбау қиын" деді, жылдамдығының және графикалық процедураларының жақсарғанын атап өтті. 1986 жылдың желтоқсанында төрт басқа Pascal компиляторын қарағанда журнал Turbo Pascal-ді "барлық деңгейдегі тәжірибелі бағдарламашылар үшін практикалық және тартымды" деп сипаттады. 64 КБ-тан үлкен қосымшаларға рұқсат беруден басқа, 1988 жылы Byte 4.0 нұсқасы үшін компиляциялау және орындаудың айтарлықтай жылдамдығын және бұрынғы нұсқалардың "толыққанды" кері үйлесімділігін сақтамағанымен, түрлендіру тез және оңай болды деп хабарлады. Рецензент: "Мен Turbo Pascal 4.0-ты кез келген бағдарламашының бағдарламалық құралдарына қосымша ретінде ұсынамын". Вебстер 1985 жылдың тамызында тілдің "кішкентай көлемімен, таңғажайып компиляциялау жылдамдығымен және тез орындалу уақытымен" таныс екенін айтты. Ол бағдарламалық өнімнің сапасы мен төмен бағасы "JRT Pascal фиаскосынан" кейін ерекше таң қалдырды деп атап өтті және жаңа жоғары бағамен де 3.0 нұсқасы "базардағы ең тиімді бағдарламалық келісім" болды деп мәлімдеді. PC Magazine 1984 жылдың қарашасында "Turbo Pascal сияқты ештеңе бұрын-соңды PC DOS үшін болған емес" деп мақтады. Ол бағдарламалық өнімнің төмен бағасын, жылдамдығын және компилятор үшін әдеттегідей жақсы құжаттамасын мақтады және Turbo Pascal үшін басқа компаниялардан көптеген қосымша құралдардың бар екенін атап өтті. Тексеруде редакциялау, компиляциялау, орындау және түзету циклдерін жеңілдеткен IDE-нің жаңа бағдарламашыларға BASIC сияқты Turbo Pascal-ды қолжетімді еткендігі айтылды. 1989 жылы Byte Byte Awards-тың "Ерекшеленгендер" қатарында Turbo C және Turbo Pascal-ді көрсетті. Журнал олардың пайдаланушы интерфейсін және жылдамдыққа баса назар аударғандығын атап өтіп, "жылдам прототиптеу үшін одан жақсы нәрсе жоқ" деді. Осы нөмірде Пурнелл Turbo Pascal-дің 4.0 және 5.0 нұсқаларын қайтадан мақтады. Анакреонды "Паскаль тілінде қаншалықты күрделі бағдарлама жазуға болатынын көрсететін жақсы мысал" деп атап, Борланд пен басқа да әзірлеушілердің көптеген кітапханаларын атап, ол "Біздің қалғандарымыз үшін бұл тіл болуы мүмкін" деп жазды. Microsoft компаниясының Скотт Макгрегор Билл Гейтстің "Turbo Pascal-мен салыстырғанда біздің өнімдеріміздің неге соншалықты баяу екенін түсінбегенін" айтты. "Ол кедей Грег Уиттенді [Microsoft тілдерінің бағдарламалау директоры] алып келіп, жарты сағат бойы оны айқайлап сөккен" еді, өйткені олардың компаниясы Канның кішкентай стартапын жеңе алмады, - деп еске алды Макгрегор.

Borland sold about 250,000 copies of Turbo Pascal in two years, which Bruce F. Webster of Byte described as "an amazing figure for a computer language". He reported six months later that the figure had risen to "more than 400,000 copies in a marketplace that had been estimated as having only 30,000 potential buyers". Jerry Pournelle wrote in the magazine in February 1984 that Turbo Pascal "comes close to what I think the computer industry is headed for: well documented, standard, plenty of good features, and a reasonable price". He disliked the requirement to buy another license to distribute binaries, but noted that "it turns out not to be a lot more. Borland only wants another " more than the base price, and that "my first impression of Turbo is that it's probably worth It looks to do everything MT+ with the Speed Programming Package does, and maybe even do it faster and better". Pournelle reported in July that, according to Kahn, IBM had refused to resell Turbo Pascal unless the price was at least ; he noted that "Turbo is much better than the Pascal IBM sells", and unlike the latter was compatible with the IBM PCjr. Three Byte reviewers praised Turbo Pascal in the same issue. One reviewer said that because of dialect differences "Turbo is not really Pascal. But it's very useful". While cautioning that it was not suitable for developing very large applications, he concluded that Turbo Pascal "is well written, fun to use at times, and fast enough to make up for its few shortcomings it is a bargain that shouldn't be passed up". A second called the DOS version "without doubt, the best software value I have ever purchased", while a third said that Borland "deserves praise for" the "high value" CP/M version. Pournelle in August 1985 called version 3.0 "a distinct improvement on the already impressive version 2" and said that the new book license "seems quite fair to me". He said that "Turbo Pascal has got to be the best value in languages on the market today", and that Borland led the industry in "delivering excellent products at reasonable costs". Despite finding what the magazine called "a serious bug" in 3.0, and decreased compatibility with PC clones, Byte in February 1986 stated that "it is hard to avoid recommending Turbo to anyone who wants to program in Pascal", citing improved speed and graphic routines. When reviewing four other Pascal compilers in December 1986, the magazine described Turbo Pascal as "practical and attractive to programmers at all levels of expertise". Besides allowing applications larger than 64 KB, Byte in 1988 reported substantially faster compiling and executing for version 4.0, and that that although it did not maintain previous versions' "almost total" backward compatibility, conversion was fast and easy. The reviewer concluded, "I highly recommend Turbo Pascal 4.0 as an addition to any programmer's software repertoire". Webster praised the language, stating in August 1985 that Turbo Pascal "is best known for its small size, incredible compile speeds, and fast execution times". He noted that the software's quality and low price was especially surprising after the "JRT Pascal fiasco", and stated that even at the new higher price, version 3.0 was "probably still the best software deal on the market". PC Magazine was similarly complimentary in November 1984, stating that "nothing like Turbo Pascal has ever existed for PC DOS before". It praised the software's low price, speed, and unusually good documentation for a compiler, and noted the existence of many utilities for Turbo Pascal from other companies. The review stated that the IDE that simplified the edit compile run debug loop made Turbo Pascal accessible, like BASIC, to new programmers. Byte in 1989 listed Turbo C and Turbo Pascal as among the "Distinction" winners of the Byte Awards. Citing their user interface and continued emphasis on speed, the magazine stated that "for rapid prototyping there's not much better". In the same issue Pournelle again praised version 4.0 and 5.0 of Turbo Pascal. Citing Anacreon as "a good example of how complex a program you can write in Pascal", and the many libraries from Borland and other developers, he wrote "I think it may well be the language for the rest of us". Scott MacGregor of Microsoft said that Bill Gates "couldn't understand why our stuff was so slow" compared to Turbo Pascal. "He would bring in poor Greg Whitten [programming director of Microsoft languages] and yell at him for half an hour" because their company was unable to defeat Kahn's small startup, MacGregor recalled.

Орынбасарлар

1995 жылға қарай Borland Turbo/Borland Pascal-ды тоқтатып, оның орнына Object Pascal-ға негізделген Borland Delphi жылдам қолданба дамыту (RAD) ортасын енгізді. 32 және 64 биттік Delphi нұсқалары бұрынғы өнімдердің (атап айтқанда, 16 биттік кодқа ғана тән емес) Паскальдің көшпелі мүмкіндіктерін, соның ішінде бұрынғы статикалық объект моделін қолдайды. Бұл тілдің кері үйлесімділігінің арқасында көптеген ескі Turbo Pascal кодтарын бүгін де компиляциялап, қазіргі заманғы ортада іске қосуға болады. Басқа да жеткізушілер Turbo Pascal-мен үйлесімді бағдарламалық құралдарды жасады. Ең белгілілері – Free Pascal және Virtual Pascal.

Ассамблея тілі

Turbo Pascal-дің барлық нұсқаларына желілік машиналық кодты қосу мүмкін болғанмен, 6-шы нұсқадан бастап Pascal кодының ішінде ассемблер тілін пайдалануға болады. Inline ассемблер, компилятор опциялары және "absolute" түйін сөзі сияқты тілді кеңейтулер арқылы түрлі x86 жад модельдеріне қолдау көрсетілді. Turbo Assembler, TASM, TP-ден тәуелсіз стандартты x86 ассемблері және кеңінен таралған Microsoft Macro Assembler MASM-мен бастапқы код жағынан үйлесімді, "Borland Pascal" нұсқаларының жақсартылған түрімен бірге келді.

Қателерді жою және профильдеу

IDE бірнеше қателерді жою құралдарын ұсынды, соның ішінде қадамдық орындау, айнымалыларды қарап тексеру және өзгерту, сондай-ақ шартты тоқтату нүктелері. Кейінгі нұсқаларда құрастыру тілінің блоктарын қадамдық түрде орындау мүмкін болды. Пайдаланушы IDE терезесінде айнымалылар мен тіркегіштерге тоқтату нүктелерін қоса алатын. IBM PC графикалық режимін қолданатын бағдарламалар графикалық және мәтіндік режимдер арасында автоматты түрде немесе қолмен ауыса алатын, немесе екеуін де екі экранда көрсетуге болатын. IDE-нің салыстырмалы түрде қарапайым қателерді жою құралдары жеткіліксіз болған жағдайларда, Turbopower Software күштірек қателерді жою құралын, T Debug-ті жасады. Осы компания Turbo Pascal үшін Turbo Analyst және Overlay Manager бағдарламаларын да жасады. T Debug кейіннен Turbo Pascal 4 үшін жаңартылды, бірақ Borland's Turbo Debugger (TD) шығарылымымен тоқтатылды, ол жаңа 80386 процессорымен жабдықталған компьютерлерде аппараттық деңгейде араласуға мүмкіндік берді. TD әдетте Turbo Assembler және Turbo Profiler бағдарламаларымен бірге келді, Turbo Profiler – бағдарламаның әр бөлігінде кеткен уақыт туралы мәліметтер беретін кодты талдау құралы, ол бағдарламаны оңтайландыруға, тұйықтарды анықтауға көмектесетін. Borland Pascal кітаптарында Intel құрастыру тілінің егжей-тегжейлі сипаттамасы, соның ішінде әрбір командаға қажетті сағат циклдерінің саны келтірілген. Дамыту және қателерді жою IDE-де толықтай жүзеге асырылуы мүмкін, егер Turbopower T Debug және кейінірек TD-нің кеңейтілген қателерді жою мүмкіндіктері қажет болмаса. Кейінгі нұсқалар RS 232 байланыс кабелі арқылы қашықтан қателерді жоюды да қолдайды.

Бірліктер

Жылдар бойы Борланд немесе IDE-ді, сонымен қатар бағдарламалау тілін де кеңейтті. ISO стандарты Pascal-ға негізделген даму жүйесі нақты әлемдегі қолданбаларды мақсатты платформаларда әзірлеу үшін арнайы кеңейтулерді енгізуді қажет етеді. Стандартты Паскаль платформаға тәуелсіз болу үшін жасалған, сондықтан аппараттық құралдарға немесе операциялық жүйеге тәуелді мүмкіндіктерге төмен деңгейлі қол жеткізуді қарастырмайды. Стандартты Паскаль сонымен қатар үлкен бағдарламаны жеке компиляцияланатын бөлімдерге қалай бөлу керектігін де анықтамайды. 4-ші нұсқадан бастап Turbo Pascal UCSD Pascal-дан бөлімдер тұжырымдамасын қабылдады. Бөлімдер FORTRAN немесе C сияқты басқа тілдерде қолданылатын объект файлдары сияқты, сыртқы функциялар кітапханасы ретінде пайдаланылды. Мысалы, `uses crt;` жолы бағдарламаға `crt` деп аталатын бөлімді қосады; `uses` – басқа компиляцияланатын бөлімдерді пайдалану механизмі. Бөлім ішінде сыртқа көрінетін (немесе көрінбейтін) бөліктерді анықтау үшін `interface` және `implementation` түйін сөздері қолданылды. Бұл C++ және Java сияқты басқа тілдердегі `public` және `private` түйін сөздерімен ұқсас. Борландтың Pascal-дағы бөлімдері Modula 2-нің жеке компиляциялау жүйесіне ұқсас болды. 1987 жылы Turbo Pascal 4 шығарылған кезде Modula 2 Pascal-ды алмастыратын білім беру тілі ретінде үлкен үміттерге ие болды. Шындығында, Borland-тың Turbo Modula 2 компиляторы болды, бірақ ол тек CP/M-де ғана шығарылды (оның пайдаланушы интерфейсі Turbo Pascal 1–3 интерфейсімен дерлік бірдей болды) және маркетингтік қолдау аз болды. DOS-тың жақсартылған нұсқасы жасалды, бірақ Borland нәтижелерді жариялауға дайын болмағандықтан, авторлар, соның ішінде Нильс Дженсен, құқықтарды сатып алып, Jensen & Partners International компаниясын құрды және оны JPI TopSpeed Modula 2 ретінде жариялады. Оның орнына Borland өздерінің қалыптасқан Pascal өнімінде жеке компиляцияны жүзеге асыруды жөн көрді. Жеке компиляция стандартты Pascal тілінің бөлігі емес, бірақ 8-биттік машиналарда өте танымал болған UCSD Pascal-да қол жетімді болды. Turbo Pascal бөлімдері үшін синтаксис UCSD Pascal-дан алынған сияқты. Шектеулі ресурстары бар компьютерлер үшін жасалған Turbo Pascal-дың алғашқы нұсқалары BASIC-те кеңінен қолданылатын жүйеге ұқсас, жеке компиляцияланған объектілер үшін динамикалық байланыстырудың «тізбектеу және орындау» жүйесін қолдады. Сондай-ақ, тілде қажет болған жағдайда бағдарламаға жеке бастапқы кодты қосуға мүмкіндік берді, ал TP3-тен бастап үстіңгі жабу қолдау көрсетілді, бірақ, үстіңгі жабу сияқты, тізбектелген объектілер бастапқы (шектеулі) бағдарламалық жад кеңістігіне сыйып келуі керек еді. Есептеу және сақтау мүмкіндіктері дамыған сайын, Turbo Pascal-ге үлкен EXE файлдарын жасау мүмкіндігі қосылды, сонымен қатар жеке компиляцияланған объектілерді статикалық түрде байланыстырып, бірлесіп жүктеуге мүмкіндік берді. Turbo Pascal бөлімін компиляциялау нәтижесінде шығарылатын TPU файлдары стандартты OBJ байланыс файлдарына қарағанда компилятордың ішкі құрылымдарымен тығыз байланысты. Бұл компиляция мен байланыстыру уақытын жақсартты, бірақ TPU файлдарын басқа тілдердің шығысымен байланыстыруға немесе тіпті Turbo Pascal-дің басқа нұсқаларымен, егер олар бастапқы кодтан қайта компиляцияланбаса, пайдалану мүмкін болмады.

Over the years, Borland enhanced not only the IDE, but also extended the programming language. A development system based on ISO standard Pascal requires implementation specific extensions for the development of real world applications on the platforms they target. Standard Pascal is designed to be platform independent, so prescribes no low level access to hardware or operating system dependent facilities. Standard Pascal also does not prescribe how a large program should be split into separate compiling units. From version 4, Turbo Pascal adopted the concept of units from UCSD Pascal. Units were used as external function libraries, like the object files used in other languages such as FORTRAN or C.

For example, the line uses crt; in a program included the unit called crt; the uses is the mechanism for using other compiling units. interface and implementation were the keywords used to specify, within the unit, what was (and what was not) visible outside the unit. This is similar to the public and private keywords in other languages such as C++ and Java. Units in Borland's Pascal were similar to Modula 2's separate compiling system. In 1987, when Turbo Pascal 4 was released, Modula 2 was making inroads as an educational language which could replace Pascal. Borland, in fact, had a Turbo Modula 2 compiler, but only released it on CP/M (its user interface was almost identical to that of Turbo Pascal 1–3) with little marketing. A much improved DOS version was developed, but as Borland was unwilling to publish the results, the authors including Niels Jensen bought the rights and formed Jensen & Partners International to publish it as JPI TopSpeed Modula 2. Instead Borland chose to implement separate compiling in their established Pascal product. Separate compiling was not part of the standard Pascal language, but was already available in UCSD Pascal, which was very popular on 8 bit machines. Turbo Pascal syntax for units appears to have been borrowed from UCSD Pascal. Earlier versions of Turbo Pascal, designed for computers with limited resources, supported a "chain and execute" system of dynamic linking for separately compiled objects, similar to the system widely used in BASIC. Also, the language had a statement to include separate source code in a program when necessary, and overlaying was supported from TP3, but, as with overlays, chained objects had to fit into the original (limited) program memory space. As computing and storage facilities advanced, the ability to generate large EXE files was added to Turbo Pascal, with the ability to statically link and collectively load separately compiled objects. The TPU files output by compiling a Turbo Pascal unit are tightly linked to the internal structures of the compiler, rather than standard OBJ linkable files. This improved compiling and linking times, but meant that TPU files could not be linked with the output of other languages or even used with different releases of Turbo Pascal unless recompiled from source.

Нысанға бағдарланған бағдарламалау

5.5 нұсқасынан бастап кейбір объектіге бағытталған бағдарламалау мүмкіндіктері қосылды: сыныптар, мұрагерлік, конструкторлар және деструкторлар. IDE бұрыннан-ақ объекттер мен әдістер арасындағы байланыстарды көрсететін, сондай-ақ бағдарламашыларға модульдерді оңай шарлауға мүмкіндік беретін объекттер браузері интерфейсімен толықтырылды. Borland өзінің тілін Object Pascal деп атады, ол Delphi тілінің негізіне айналу үшін одан әрі кеңейтілді (оның екі жеке OOP жүйесі бар). "Object Pascal" атауы Apple Computer компаниясының Lisa және Macintosh компьютерлерін бағдарламалау үшін жасаған Pascal кеңейтулерімен байланысты. Pascal тілін жасаушы Никлаус Вирт осы кеңейтулерді жасауға кеңес берді, олар Pascal-де бар жазба типіне негізделген.

Тез процессорлардағы CRT құрылғысымен проблема

Turbo Pascal-дің бірнеше нұсқаларында, соның ішінде соңғы 7-ші нұсқада CRT деп аталатын модуль бар, ол CRT экранында көптеген толық экранды мәтіндік режимдегі бағдарламаларда қолданылған. Бұл модульдің инициализациялық бөлімінде процессордың жылдамдығын анықтау және уақытты кешіктіру циклдарын калибрлеуге арналған код бар. Бұл код шамамен 200 МГц жылдамдықтан жоғары процессорларда қателік тудырады және дереу "Runtime Error 200" хабарламасымен тоқтатылады (қателік коды 200 процессордың 200 МГц жылдамдығымен ешқандай қатысы жоқ). Мұның себебі – циклдің белгілі бір уақыт ішінде қанша рет орындалатынын санауға тырысуы, бұл уақыт нақты уақыт сағаты арқылы өлшенеді. Turbo Pascal әзірленген кезде процессорлар 2,5-8 МГц жылдамдықпен жұмыс істеді, сондықтан одан әлдеқайда жоғары жылдамдықтар туралы көп ойланбады. Сол себепті, шамамен 200 МГц-тен бастап 16 биттік санауышқа жеткілікті қайталаулар орындалып, ол толып кетеді. Бастапқы әдіс машиналар үшін тым жылдам болған кезде түзету шығарылды, бірақ процессордың жылдамдығы одан әрі артқанда бұл түзету сәтсіз аяқталды және оның орнына басқа түзетулер келді. Бұл қатеге ұшыраған бағдарламаларды бастапқы кодтан түзетілген CRT модулімен компиляцияланған TURBO.TPL арқылы қайта құрастыруға болады, немесе егер бастапқы код қолжетімді болмаса, TPPATCH немесе оған баламалы құралдармен орындалатын файлдарды түзетуге болады, сондай-ақ қателі бағдарламаны іске қосу алдында тоқтату және жүйеде тұру бағдарламасын жүктеуге болады. TP7 компиляторына да түзетулер бар, сондықтан Pascal көзі қолжетімді болса, жаңа компиляцияланған код компиляцияланған кодты түзетуді қажет етпей жұмыс істейді. Егер бастапқы код қолжетімді болса, процессордың сағаттық жылдамдығына тәуелді емес кітапханаларға көшу де мүмкін шешім болып табылады.

Жылжымалы нүктелік арифметика

Бірнеше жылжымалы нүктелі типтер болды, оның ішінде бірлік (4 байттық [IEEE 754] өрнегі), қос (8 байттық IEEE 754 өрнегі), кеңейтілген (көбінесе сандық копроцессорлардың ішкі пайдалануы үшін қолданылатын 10 байттық IEEE 754 өрнегі) және Шынайы (6 байттық өрнегі). Бастапқыда Шынайы тип ең көп таралған болды. Көптеген сол кездегі дербес компьютерлерде жылжымалы нүктелі копроцессор болмағандықтан, барлық жылжымалы нүктелі есептеулер бағдарламалық түрде орындалуы керек еді. Борландтың Шынайы типтегі жылжымалы нүктелі алгоритмдері басқа типтерді пайдаланудан жылдам болды, бірақ оның кітапханасы басқа типтерді де бағдарламалық түрде эмуляциялады.

1-ші нұсқа

1983 жылғы 20 қарашада шыққан 1-ші нұсқа, жадыда жұмыс істейтін және DOS және CP/M үшін COM атқарылатын файлдарды, ал CP/M 86 үшін CMD атқарылатын файлдарды құратын (32 биттік Microsoft Windows-та кейін қолданылатын CMD пакеттік файлдарынан мүлдем өзгеше). IDE-ні жеңілдету үшін бастапқы код файлдары 64 КБ-қа, ал DOS COM файлдары кодтың, стек пен жаһандық (статикалық) айнымалылардың әрқайсысы 64 КБ-қа дейін шектелген. Егер бағдарламаның бастапқы коды редакторының жад шегінен асып кетсе, оны include мүмкіндігін пайдалану арқылы кеңейтуге болады. Turbo Pascal-дің DOS, CP/M немесе CP/M 86 жүйесінде жұмыс істейтін, 64 КБ жадысы және кемінде бір дискетасы бар компьютерлерге арналған әртүрлі нұсқалары болды. CP/M нұсқасы Z80 процессорлары бар көптеген CP/M машиналарында немесе Z80 картасы бар Apple II-де жұмыс істей алатын. DOS және CP/M 86 нұсқалары IBM PC-нің ішінде көптеген 8086 және 8088 машиналарында жұмыс істеді. Орнатушы, тізімдеуші, компилятор және оның IDE-сі, сондай-ақ Филипп Канның демонстрациялық мақсатта жазған MicroCalc деп аталатын қарапайым электрондық кесте бағдарламасының бастапқы коды бір дискетаға сыятын. MicroCalc-сыз дискінің көшірмесі бастапқы кодты және орташа көлемдегі бағдарламаның атқарылатын файлын сақтауға мүмкіндік беретін еді. Сол кезде пайдаланушылардың көптеген жаппай сақтау құралы ретінде тек бір дискетасы болғандықтан, компилятор мен жазылып жатқан бағдарламаны бір дискіге орналастыру өте ыңғайлы болды, себебі дискіні ауыстырып-құйып отырудың қажеті болмайтын еді. MS DOS-ты қолдайтын әртүрлі машиналардың архитектурасы пайдаланушы жадының максималды көлемін 1 МБ-тан кемге дейін шектеді (мысалы, IBM PC-мен аппараттық үйлесімді машиналар 640 КБ-қа дейін шектелген). Turbo Pascal IDE сол кезде өте жетілген еді. Ол жақсы өнімділік көрсетіп, әдеттегі үй компьютеріндегі RAM мөлшерімен өте жылдам компиляцияланатын. IDE пайдалануға оңай және интуитивті болды, сондай-ақ жақсы ұйымдастырылған мәзірлер жүйесіне ие болды. Редактордың алғашқы нұсқалары WordStar пернелік функцияларын қолданды, ол сол кездегі де-факто стандарт болып табылды. IDE-нің кейінгі нұсқалары, дискіде көбірек орын мен жады бар компьютерлер үшін жасалған, тілдің кілт сөздерінің анықтамаларын кілт сөздің үстіне курсорды қойып, F1 пернесін басу арқылы (әдетте анықтамалық ақпаратты көрсету үшін қолданылады) көрсетуге мүмкіндік берді. Көптеген анықтамаларға мысал кодтар кірді. Стандартты атқарылатын бағдарламалардан басқа, компилятор жадыда тұрақты және жұмысын аяқтағаннан кейін де қалған (TSR) бағдарламаларды, компьютерге басқа тапсырмаларды орындауға мүмкіндік беретін шағын құралдарды құра алатын. Бірнеше бағдарламаны бір уақытта іске қосу, көп тапсырмалылық, басқаша мүмкін емес еді. Borland Sidekick деп аталатын шағын қосымшалар жиынтығын шығарды, ол TSR болып табылды және пайдаланушыға күнделік, жазбалар және т.б. сақтауға мүмкіндік берді.

Version 1, released on 20 November 1983, was a basic all in one system, working in memory and producing COM executable files for DOS and CP/M, and equivalent CMD executables for CP/M 86 (totally different from CMD batch files later used in 32 bit Microsoft Windows). Source code files were limited to 64 KB to simplify the IDE, and DOS COM files were limited to 64 KB each of code, stack and global (static) variables. Program source code could be extended by using the include facility if the source code exceeded the memory limit of the editor. There were different versions of Turbo Pascal for computers running DOS, CP/M, or CP/M 86 with 64 KB of memory and at least one floppy disk drive. The CP/M version could run on the many CP/M machines of the time with Z80 processors, or an Apple II with Z80 card. The DOS and CP/M 86 versions ran on the many 8086 and 8088 machines which became available, including the IBM PC. The installer, lister, and compiler with its IDE, and the source code for a simple spreadsheet program called MicroCalc written by Philippe Kahn as a demonstration, would fit on a single floppy disc. A disc copy without MicroCalc would accommodate the source code and compiled executable of a reasonable sized program—as it was common at the time for users to have only a single floppy drive as mass storage, it was a great convenience to be able to fit both the compiler and the program being written on a single disc, avoiding endless disc swapping. The architecture of the various machines running MS DOS additionally limited the maximum user memory to under 1 MB (e. g., machines hardware compatible with the IBM PC were limited to 640 KB). The Turbo Pascal IDE was very advanced for its day. It was able to perform well and compile very fast with the amount of RAM on a typical home computer. The IDE was simple and intuitive to use, and had a well organized system of menus. Early versions of the editor used WordStar key functions, which was the de facto standard at the time. Later versions of the IDE, designed for PCs with more disk space and memory, could display the definitions of the keywords of the language by putting the cursor over a keyword and pressing the F1 key (conventionally used to display help). Many definitions included example code. In addition to standard executable programs, the compiler could generate terminate and stay resident (TSR) programs, small utilities that stayed in memory and let the computer do other tasks—running several programs at the same time, multitasking, was not otherwise available. Borland produced a small application suite called Sidekick that was a TSR letting the user keep a diary, notes, and so forth.

2-ші нұсқасы

1984 жылғы 17 сәуірде жарық көрген 2-ші нұсқасы бастапқы Turbo Pascal-ға шамалы жақсарту болды, тіпті анықтамалық нұсқаулық алғашқыда 1-ші нұсқамен толық сәйкес келді, компилятордың кейбір мысалдарында авторлық құқық жылы 1983 деп көрсетілген, бірақ "Анықтамалық нұсқаулыққа қосымша: 2.0 нұсқасы және 8087 толықтыруы" деген жеке нұсқаулық бөлек беттермен нөмірленді. Жаңа мүмкіндіктердің ішінде жеке үстіңгі процедуралардың дискіден жадтың резервтелген бөлігіне автоматты түрде ауыстырылатын үстіңгі қабаттар жүйесі болды. Бұл жад бағдарлама коды пайдаланатын 64 кБ жедел жадтың бір бөлігі еді және автоматты түрде ең ірі үстіңгі процедураның көлеміне тең болды.

3-ші нұсқасы

3-ші нұсқа 1986 жылдың 17 қыркүйегінде жарық көрді. Стандартты бағдарламалық қамтамасындағы нақты сандар мен 8087 нұсқалы компилятордан өзге, Borland екілік кодталған ондық (BCD) нұсқасын (TURBOBCD) да ұсынды, ол нақты дерек типтерімен салыстырылатын сандық диапазонды қамтиды, бірақ 18 маңызды таңбаға дейін дәлдікпен есептей алатын. 4-ші нұсқа толығымен қайта жазылды, оның сыртқы түрі де, ішкі жұмысы да көп өзгерді. Компилятор DOS жүйесінде EXE форматында орындалатын файлдарды жасады, бұл қарапайым, бірақ мүмкіндіктері шектеулі COM форматты орындалатын файлдардан өзгеше болды. Сол кезде көнеріп қалған CP/M және CP/M 86 операциялық жүйелері Turbo Pascal қайта жазылғанда қолдаудан алынды. 4-ші нұсқада модульдер, сондай-ақ толық экранды мәтіндік пайдаланушы интерфейсі және төменнен ашылатын мәзірлер пайда болды; бұрынғы нұсқаларда мәтіндік мәзір экраны және жеке толық экранды редактор болған. (Microsoft Windows алғашқы нұсқасы шыққан кезде әлі де тәжірибелік сатыда болды, тіпті компьютерлік тышқандар да сирек кездесетін.) Turbo Pascal V4 үшін Turbo Pascal Graphix Toolbox қосымша жинағы қолжетімді болды.

5.0 нұсқасы

Түсті дисплейлер монохромдыларын ығыстырып шығарды; Turbo Pascal 5.0 нұсқасы 1988 жылдың 24 тамызында жарық көрді,

6.0 нұсқасы

6-шы нұсқа 1990 жылдың 23 қазанында жарық көрді.

7.0 нұсқасы

7-ші нұсқа 1992 жылғы 27 қазанда жарық көрді.

Windows үшін Turbo Pascal

Windows 3.x үшін "Turbo Pascal for Windows" (TPW) деп аталатын екі нұсқа шығарылды: Turbo Pascal 6 негізінде жасалған, бірақ 2 жылдан кейін жарық көрген TPW 1.0 және Turbo Pascal 7-ден кейін шыққан 1.5 нұсқалары; олардың ізбасары Windows қолдауына ие Borland Pascal 7 болды. Pascal 7-дегі Windows компиляторы Borland Pascal for Windows деп аталды. Екі нұсқа да Windows үйлесімді бағдарламаларды құруға мүмкіндік берді және Turbo Pascal-дың DOS негізіндегі IDE-сіне қарағанда Windows негізіндегі IDE-ге ие болды. IDE және редактор командалары классикалық TP пайдаланушы интерфейсі орнына Microsoft Windows пайдаланушы интерфейсінің нұсқауларына сәйкес келетін болды. Windows бағдарламаларын қолдау үшін Object Windows Library (OWL) қажет болды, ол Borland C++-тың алғашқы нұсқасындағыдан ұқсас болғанымен, толықтай сәйкес келмейтін және бұрынғы DOS Turbo Vision ортасынан түбегейлі өзгеше еді. Turbo Pascal Windows платформасында Delphi-мен ығыстырылды; Delphi компиляторы консольдік бағдарламалар мен графикалық пайдаланушы интерфейсі (GUI) қолданбаларын жасауға қабілетті болғандықтан, Turbo және Borland Pascal-ды пайдалану қажеттігі жойылды.

Macintosh үшін Turbo Pascal

Борланд 1986 жылы Macintosh үшін Turbo Pascal-ды шығарды. Басқа операциялық жүйелерге арналған 1-ден 3-ке дейінгі нұсқалар сияқты, ол ықшам ассемблер тілінде жазылған және өте қуатты IDE-ге ие болды, бірақ тиімді жөндеу құралы болған жоқ. Borland бұл өнімді тиісті деңгейде қолдамады, алайда 1.1 нұсқасын шығарды, ол 32 биттік Macintosh II-де жұмыс істеу үшін түзетілді. Macintosh қолдауы жақын арада тоқтатылды.

Фриварлық нұсқалар

Борланд Turbo Pascal-дің бірнеше нұсқасын "көне бағдарламалық қамтамасы" санатына енгеннен кейін тегін бағдарлама ретінде жариялады, оның ішінде DOS үшін 1.0 нұсқасы 2000 жылдың 1 ақпанында, 3.02 нұсқасы 2000 жылдың 10 ақпанында, 5.5 нұсқасы 2002 жылдың 21 ақпанында және Turbo Pascal 7.01 француз тіліндегі нұсқасы 2000 жылы шықты. Көптеген жүктемелер Embarcadero Technologies компаниясының мұрагерлік веб-сайтында әлі де қолжетімді.