1303 жылғы оқиғалар мен соғыстар

Кіріспе

1302 1303 1304

1303 жыл (MCCCIII) – Юлиан күнтізбесі бойынша сейсенбіде басталатын кәдімгі жыл.

Қаңтар-наурыз

17 қаңтар – Византия мен Константинопольде (қазіргі Түркияның Стамбул қаласы) күшті жер сілкінісі болды. Византия императоры Михаил IX Палеолог, Шығыс шіркеуінің бұрынғы патриархы Афанасий I оған қалаға қарсы Құдайдың ашуы жақындап келе жатқаны туралы ескерткенін хабарлады. 21 қаңтар – 17 қаңтардағы жер сілкінісінен кейін Иоанн XII Константинопольдің экуменикалық патриархы және Шығыс православие шіркеуінің басшысы лауазымынан кетуге мәжбүр болды. 24 ақпан – Рослин шайқасы: Джон Комин III "Қызыл" және Саймон Фрейзер басқарған шотланд әскері (шамамен 8000 сарбаз) Рослин ауданында Джон Сегревтің басшылығымен ағылшын тыңшылар тобын шабуылдап, жеңіске жетті. Шайқас барысында шотландтар ағылшын лагеріне шабуыл жасап, Сегревті және бірнеше ақсүйектерді тұтқынға алды. Алайда, екінші ағылшын бригадасы шайқаста Сегревті құтқаруға үміттенді. Кейін ағылшын әскері тағы да жеңіліске ұшырады, деректерге сәйкес олар 28 000 мен 30 000 сарбазды жоғалтты. 17 наурыз – Жанна II Анскаридтер әкесінің қайтысынан кейін Бургундияның графинясы және билеушісі атанды (қазіргі Францияның Жура департаменті, қасиетті Рим империясының құрамындағы еркін мемлекет).

Сәуір-маусым

4 сәуір – Арк шайқасы: Фламанд әскерлері (шамамен 10 000 сарбаз) Юлихтың Вильгельмі («Кіші») бастаған күштер Фламандтағы Арк қаласы тұсында француз әскерін жеңіске жетеді. Шайқас барысында француз кавалериясы (1600 сарбаз) фламандтық жаяу әскер қатарын бұзуға тырысады, бірақ сәттілікке жете алмайды. Соңында француздар Сент-Омерге шегінеді, 300 сарбазы қаза табады. Кейін Вильгельмді Брюггеде мамыр айында азат етуші ретінде жылы күтіп алады. 20 сәуір – Папа Бонифаций VIII «In Supremae praeminentia Dignitatis» паптық бұйрығымен Рим университетін құрады. Бұл университет оның бақылауындағы діни білім беру орталығы – Studium ретінде жұмыс істейді, осылайша алғашқы пап университетіне айналады. 22 сәуір – Мардж әл-Саффар шайқасы: Сұлтан Әл-Насыр Мұхаммед басқарған мамлюк әскерлері (шамамен 20 000 сарбаз) Мардж әл-Саффар даласында Газан хан бастаған моңғол әскерін және олардың армян одақтастарын жеңіске жетеді. Шайқастан кейін Әл-Насыр Дамаскіге кіреді және моңғолдарды Сириядағы әл-Қарыатайнға дейін қуалайды. Ол жеңіспен Баб әл-Наср («Жеңіс қақпасы») арқылы Каирге оралады, тұтқынға алынған әскерилер шынжырланған күйде оның ізінен келеді. 16 мамыр – Англия королі Эдуард I Шотландияға қарсы жорығын қайта бастауға дайындық үшін Роксбургте 7 500 сарбазды жинайды. Бұл Англия мен Франция арасындағы бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін басталады. Шайқасқа дайындалу үшін Эдуард 27 кемеден тұратын флотта үш құрастырылған понтондық көпірлерді салуды және жеткізуді бұйырады. Шотландияға өткеннен кейін Эдуард және оның әскері кішкентай елді мекендер мен қалаларды, шараптар мен астық қоймаларын өртеп жібереді. Сонымен қатар, Ричард Ог де Бург, «Қызыл граф» Ирландиядан келген күштермен Ротсей және Инверкип қамалдарын басып алады. 20 мамыр – Париж келісімі: Франция королі Филипп Керемет Англия королі Эдвард Лонгшенкспен бейбіт келісімге қол қояды. Келісім шарттарына сәйкес, Гаскония Англияға қайтарылады, сондай-ақ Бордо және Байон қалалары да Англияға тиесілі болады. Қарсылығында, Эдуард Филиппке өзінің вассалы ретінде адалдық ант береді және Филипптің қызы, Францияның Изабелласы оның ұлы Эдуард Каернарфонға үйленуге келіседі, оның жетілуіне дейін. 26 мамыр – Елизавета Ричеза, Польшаның марқұм королі Пшемысл II-нің 14 жастағы қызы, оның әкесінің бұрынғы қарсыласы және Польшаның жаңа королі, король Вацлав II Чехиямен үйленеді. Той Чехиядағы Прага соборында (қазіргі Чехия Республикасы) өтеді, және Елизавета Чехия королевасы болып таж кигізіледі. 31 мамыр – Папа Бонифаций VIII Вацлавтың Венгрия королі болып сайлануын жоққа шығарады және Анжу әулетінен шыққан марқұм венгр королі Карл Мартельдің ұлы Кароль Роберттің таққа заңды талапкер екенін жариялайды. Папа Вацлавты Рим-католик шіркеуінен шеттетумен де қорқытады, егер ол өзін «Венгрия королі» деп атауын жалғастырса. Бұл шешім Венгрияда Вацлавты және Карольді қолдаушылар арасында жарылысқа әкеледі. 18 маусым – Шотландиялық ақсүйектер Эдмунд Комин мен Саймон Фрейзер Шотландияның Дамфрисшир аймағынан шабуыл жасап, Камберлендте Англия шекарасын кесіп өтеді, Карлайл және оның айналасын қиратады. 23 маусым – Афанасий I Византиядағы Шығыс православие шіркеуінің басшылығына қайта оралады, бұл лауазымнан қуылғаннан кейін шамамен 10 жыл өткен соң Константинопольдің Экуменикалық Патриархы ретінде мойындалады. 26 тамыз – Читторгард қоршауы: Сұлтан Алауддин Халджи басқарған Дели әскерлері Солтүстік Үндістандағы Читтор бекінісін 8 айлық қоршаудан кейін басып алады. Алауддин Читтор халқын жаппай қырғынға ұшыратады. Тамыз – 17 жастағы король Фердинанд, анасы, королева-регент Мария де Молинаның қадағалауымен, Гранадамен үш жылға бейбіт келісімге қол қояды. Мұхаммед III өз кезегінде Кастилиямен вассалдығын жаңартады және әкесі, марқұм король Санчо Батылға берілгендей құрмет көрсетеді. Стратегиялық маңызы бар Тариф порты Кастилияның бақылауында қалады. 7 қыркүйек – Папа Бонифаций VIII Франция кеңесшісі Гийом де Ногареттің Филипп Керемет атынан Ананьидегі резиденциясында тұтқындалады. Оқиға кезінде Эстергом архиепископы Грегори Бицкей қаза табады. Бонифаций үш күнге тұтқында ұсталып, сақадалға салынады, азапталады және жазадан құтылуға шамасы келмейді. 16 қыркүйек – Жапонияда император Гониджоның тұсында Каген дәуірі басталады. 25 қыркүйек – 1303 жылғы Гондун жер сілкінісі: Жер сілкінісі Тайюань және Пиньян қалаларын қиратып, шамамен 200 000 адамның өмірін құртады. Қыркүйек – Осман түрік әскерлері Константинопольді қоршауға алатын болғандықтан, император Андроник II Палеолог еуропалық мемлекеттерден қолдау сұрайды. Ол итальяндық әскери оқиғашыл және ақсүйек Роджер де Флорға қызмет ету ұсынысын жасайды. Роджер өзінің флоты және әскерімен (шамамен 7 000 сарбаз) 36 кемеде (оның ішінде 18 галера) Мессинадан шығып, Константинопольге жетеді. Ол императорлық отбасыға қабылданады, Андроник оны «мегас дукс» (жоғары дәрежелі әскери шен) және Византия армиясы мен флотының бас қолбасшысы етіп тағайындайды.

April 4 – Battle of Arques: Flemish forces (some 10,000 men) led by William of Jülich ("the Younger") defeats a French army at Arques in Flanders. During the battle, the French cavalry (1,600 men) tries to break the Flemish infantry militia formations, but to no avail. Finally, the French withdraw to Saint Omer, leaving 300 dead behind. Later, William receives a warm reception in Bruges as a liberator in May. April 20 – Pope Boniface VIII founds the University of Rome with the papal bull In Supremae praeminentia Dignitatis, as a Studium for ecclesiastical studies under his control, making it the first pontifical university. April 22 – Battle of Marj al Saffar: Mamluk forces (some 20,000 men) under Sultan Al Nasir Muhammad defeat a Mongol army and their Armenian allies led by Ghazan Khan, on the plain of Marj al Saffar. After the battle, Al Nasir enters Damascus and chases the Mongols as far as Al Qaryatayn in Syria. He returns to Cairo in triumph through the Bab al Nasr ("Victory Gate") with chained prisoners of war. May 16 – King Edward I of England assembles 7,500 troops at Roxburgh to prepare for a resumption of his campaign against the Kingdom of Scotland, to begin after concluding peace between England and France. In advance of the invasion, Edward orders that three pre fabricated pontoon bridges be built and transported, in a fleet of 27 ships. After crossing into Scotland, Edward and his soldiers burns hamlet and towns, granges and granaries. Meanwhile, Richard Óg de Burgh, "the Red Earl" with forces from Ireland capture the castles of Rothesay and Inverkip. May 20 – Treaty of Paris: King Philip the Fair of France signs a peace treaty with Edward Longshanks, King of England. According to the terms of the treaty, Gascony is restored to England – as well as the cities of Bordeaux and Bayonne. In return, Edward swears allegiance to Philip as his vassal and agrees that Philipp's daughter, Isabella of France, be married to his son Edward of Caernarfon, until she is old enough. May 26 – Elizabeth Richeza, 14 year old daughter of the late King Przemysl II of Poland, marries her father's former rival and the new King of Poland, King Wenceslaus II of Bohemia. The marriage takes place at the Prague Cathedral in Bohemia (now in the Czech Republic, and Elizabeth is crowned as Queen Consort of Bohemia. May 31 – Pope Boniface VIII orders the nullification of the election of Wenceslaus as King of Hungary, and declares that Károly Róbert, son of the late Hungarian king Charles Martel of Anjou, is the rightful claimant to the throne. The Pope also threatens Wenceslaus with excommunication from the Roman Catholic Church if Wenceslaus continues to style himself "King of Hungary". The decision causes a breakdown of Hungary between supporters of Wenceslaus and supporters of Károly. June 18 – Scottish nobles Edmund Comyn and Simon Fraser lead an invasion from Dumfriesshire in Scotland, crossing the border into England at Cumberland and laying waste to Carlisle and its surrounding area. June 23 – Athanasius I returns to leadership of the Eastern Orthodox church in Byzantium, receiving recognition as the Ecumenical Patriarch of Constantinople almost 10 years of having been driven from that office. August 26 – Siege of Chittorgarh: Delhi forces led by Sultan Alauddin Khalji capture the massive Chittor Fort in northern India, after an 8 month long siege. Alauddin orders a general massacre of Chittor's population. August – The 17 year old King Ferdinand the Summoned, supervised by his mother, Queen Regent María de Molina, signs a peace treaty at Córdoba with Granada for three years. In return, Muhammad III renews his vassalage with Castile and pays the same tribute given as to his father, the late King Sancho the Brave. The strategic port city of Tarifa remains in Castilian hands. September 7 – Boniface VIII is imprisoned by Guillaume de Nogaret, French councillor and advisor, on behalf of Philip the Fair at his residence in Anagni. During the incident, Gregory Bicskei, archbishop of Esztergom, is killed. Boniface is for three days held in captivity, where he is beaten, tortured and nearly executed. September 16 – The Kagen era begins in Japan during the reign of the Emperor Gonijo. September 25 – 1303 Hongdong earthquake: An earthquake destroys the cities of Taiyuan and Pingyang, some 200,000 people are killed. September – Emperor Andronikos II Palaiologos, facing a possible siege of Constantinople by Ottoman Turkish forces, seeks support from the European kingdoms. He makes Roger de Flor, Italian military adventurer and nobleman, an offer of service. Roger with his fleet and army (some 7,000 men), now known as the Catalan Company, departs from Messina with 36 ships (including 18 galleys), and arrives in Constantinople. He is adopted into the imperial family, Andronikos appoints him as grand duke (megas doux) and commander in chief of the Byzantine army and fleet.

Қазан-желтоқсан

11 қазан – Папа Бонифаций VIII 8 жылдық паптық қызметтен кейін Ананьиде тұтқында болғанда қайтыс болады. 22 қазан – Римдегі паптық конклавта жаңа Рим католик шіркеуінің понтифигін сайлау үшін Остия епископы кардинал Николо Боккасини бірауыздан сайланды. 27 қазан – Рим-католик шіркеуінің 194-ші папасы Бенедикт XI ретінде кардинал Боккасинидің таж кигізу рәсімі Санкт-Петер базиликасында кардинал Маттео Россо Орсини тарапынан өткізілді. 9 қараша – Англия королі Эдуард I Ұзынбашты қысты Данфермлин аббаттығында өткізеді, онда ол Стирлинг қамалына шабуыл жоспарлайды. Ол әскерін далаға орналастырады және операциялар қыс бойына жалғасады. Ағылшын әскері (шамамен 1000 адам) Леннокстың Драймен жеріне дейін шабуыл жасап, тоналайды. Осы уақытта лорд Джон Ботетурт төрт тумен (шамамен 3000 адам) Галлоуэйге күшпен шабуыл жасайды. 18 желтоқсан – Папа Бенедикт XI Францияның кардиналы Жан Лемуанның Бае және Амиен епархияларынан түсетін кіріске құқығы, Лемуан паптық легат қызметін атқаратын кезде қорғалуға тиіс деген жарлық шығарады.

Византия империясы

Күз – Димбос шайқасы: Пруза, Адранос, Кестел және Улубат византиялық губернаторлары (текфурлар) Сұлтан Осман I-нің осман түрік күштеріне қарсы әскери науқан бастайды. Олар Османның Йенишехир қаласына шабуыл жасайды және османдық қоршау астындағы Никеяны босатуға көмектеседі. Осман 5000 сарбаздық әскер жинап, Йенишехирге жақын тау жолында византиялық күштерді жеңіске жетеді.

Азия

Моңғолдардың Үндістанға шабуылы: Моңғол әскері Дели қаласының сыртында пайда болып, қаланы қоршауға кіріседі. Алауддин Халжи мен Делидің алғы шеп әскері астанаға қайта оралады, ал Дели гарнизоны моңғолдардың шабуылдарына қарсы тұрады. Күз мезгілінде моңғол әскері екі айдан кейін Дели қоршауын көтеріп, көптеген олжа және соғыс тұқымдарын алып кері шегінеді. Осы уақытта Алауддин Халжи моңғолдардың Үндістанға қарайтын жолдары бойындағы шекаралық бекіністерді күшейтуге бұйрық береді.

Туылғандар

19 мамыр – Сау Зин (немесе Бинья Ран Де), Бірма билеушісі (1330 ж. қайтыс болды)
12 шілде – Хью де Куртенэй, ағылшын дворяны және рыцарь (1377 ж. қайтыс болды)
Бриджит шведтік (немесе Биргитта), шведтік монах және мистик (1373 ж. қайтыс болды)
Екатерина II, латын императрицасы, регент және бірлескен билеуші (1346 ж. қайтыс болды)
Генри Феррерс, ағылшын дворяны, констебль және рыцарь (1343 ж. қайтыс болды)
Ходзё Сигэтоки, жапон дворяны (ренсё) және шенеунік (1333 ж. қайтыс болды)
Эвреулік Мария, француз дворяны (Капетингтер үйі) (1335 ж. қайтыс болды)
Виллем IV Горн, голланд дворяны, дипломат және рыцарь (1343 ж. қайтыс болды)