Кіріспе
АҚШ-тың Коннектикут штатының тарихы
АҚШ-тың Коннектикут штаты Массачусетс пен Англиядан келген пуритан қоныстанушыларының үш бөлек тобы ретінде басталып, 1663 жылы бір корольдік жарғымен біріктірілді. Саяси, әлеуметтік және діни консервативтілігімен танымал "тұрақты әдеттер елі" аталатын бұл колония, этникалық ағылшын протестант халқының саудасы мен егіншілігінен гүлденді. Конгрегациялық және унитариандық шіркеулер мұнда кеңінен таралды. Коннектикут Америка революциясында белсенді рөл атқарды және консервативті, бизнеске бағытталған, Конституциялық федералистік партияның бекінісіне айналды. "Коннектикут" сөзі – алгонк тіліндегі "quinetucket" сөзінің француз тілінде бұрмаланған түрі, ол "ұзын, тасқынды өзеннің жанында" деген мағынаны білдіреді. Пастор Томас Хукер және пастор Сэмюэл Стоун 1636 жылы шамамен 100 адамнан тұратын топқа жетекшілік етіп, Стоуннің туған жері – Англиядағы Хартфорд қаласын құрды. Бүгінде "Коннектикут әкесі" деп аталатын Томас Хукер колониялық Жаңа Англияның алғашқы дамуындағы маңызды тұлға болды. Ол өз заманының көрнекті уағыздаушыларының бірі, христиандық тақырыптар бойынша білімді жазушы, Массачусетс штатындағы Кембриджтің алғашқы дін қызметкері, Хартфорд қаласының және Коннектикут штатының алғашқы қоныстанушылары мен негізін қалаушыларының бірі болды. Көптеген адамдар оны "Коннектикут штатының негізгі ережелеріне" шабыт берген тұлға деп санайды, бұл ережелер кейбір деректер бойынша әлемдегі алғашқы жазбаша демократиялық конституция болып табылады және өкілдік үкімет құрды. Штат АҚШ-тың өнеркәсіптік революциясында жетекші рөл атқарды, оның көптеген зауыттары озық машиналарын жасауымен бүкіл әлемде танымал болды. Білім беру және ғылыми орта Йель колледжі, Ноа Вебстер сияқты ғалымдар және Миссисипи өзенімен байланысын орнатқаннан кейін Коннектикутте тұрған Марк Твен сияқты жазушылармен күшті басқарылды. XIX ғасырдың басында көптеген янкилер шаруашылықтан қол үзгеннен кейін батысқа, Нью-Йорк пен Орта батысқа көшіп кетті. Осы уақытта, XIX ғасырда жұмыс күшіне жоғары сұраныс болғандықтан, ирланд, ағылшын және итальян иммигранттары, сондай-ақ көптеген басқалар орта және шағын өнеркәсіптік қалаларға тартылды. ХХ ғасырдың басында Шығыс және Оңтүстік Еуропадан иммигранттар келді. Коннектикут штатында ұлттық деңгейде танымал саяси көшбасшылар көп болмаса да, штат әдетте партиялар арасындағы тепе-теңдікті сақтайтын штат ретінде белгілі болды. XXI ғасырда штат реактивті қозғалтқыштар, ядролық су асты кемелері және озық фармацевтикалық өнімдерді өндіруімен танымал.
Алғашқы адамдар
Коннектикут атауы Моhegan Pequot сөзінен шыққан, ол Коннектикут өзеніне қатысты "ұзын тасқынды өзен" және "ұзын өзен бойында" деп аударылған. Коннектикут аймағында адамның болғандығына қатысты дәлелдер 10 000 жылға дейін соққан. Тас құралдар аң ауру, балық аулау және ағаш өңдеуге пайдаланылған. Өмір салты жартылай көшпелі болғандықтан, бұл халықтар аймақтағы түрлі ресурстарды пайдалану үшін маусымдық түрде көшіп-қонып жүрген. Олар алгонкин тілдеріне негізделген ортақ тілдерде сөйлескен. Коннектикут аймағында Nipmuc, Sequin немесе "Өзен үндістері" (оларға Tunxis, Schaghticoke, Podunk, Wangunk, Hammonassett және Quinnipiac кірген), Mattabesec немесе "Wappinger конфедерациясы" және Pequot Mohegan тайпалары сияқты бірнеше үнді тайпалары қоныстанған. Осы топтардың кейбіреуі, соның ішінде Mohegan, Pequot және Paugusetts тайпалары Коннектикутта әлі де өмір сүруде.
Коннектикуттағы отарлар
Еуропалықтар қоныстанғанға дейін бұл аймақта әртүрлі алгонкиан тайпалары ұзақ уақыт өмір сүрген. Коннектикут штатына алғашқы еуропалықтар голландтар келді. 1614 жылы Адриан Блок Лонг-Айленд саундтың жағалауын зерттеп, Коннектикут өзенімен кем дегенде Парк өзенінің құйылысына дейін, қазіргі Хартфордтың орнына дейін жүзіп барды. 1623 жылы жаңа Голландиялық Батыс Үндістан компаниясы мұнда тері саудасымен айналысты, ал он жылдан кейін олар оны Пеквот үндістерінен, сондай-ақ кеңейіп келе жатқан ағылшын отарларынан қорғау үшін нығайтты. Бұл жер "Үміт үйі" деп аталды (сонымен қатар "Форт Хоуп", "Жақсы Үміт" және "Үміт" деп те аталды), бірақ ағылшын отаршылары 1650 жылғы Хартфорд шартында олардан кетуге келісті. 1654 жылы олар кетіп қалды, ал ағылшындар 1664 жылы Жаңа Нидерландыны басып алғанға дейін бұл оқиға болды. Алғашқы ағылшын отаршылары Массачусетс штатындағы Бей колониясы мен Плимут колониясынан келді. Коннектикут колониясының алғашқы қоныстары 1633 жылы Виндзорда, 1634 жылы Уэтерсфилдте, ал 1636 жылы Хартфорд пен Спрингфилдте болды (соңғысы 1640 жылы Коннектикуттан бөлініп кеткенге дейін басқарылды). Хартфорд қонысын преподобный Томас Хукер басқарды. 1631 жылы Уорвик графы Уильям Файнс, 1-ші виконт Сэй және Селе, және Роберт Гревилл, 2-ші барон Брук басқаратын инвесторлар тобына патент берді. Олар 1636 жылы Сейбрук форты салынған Коннектикут өзенінің сағасында Сейбрук колониясын (екі лордтың есімімен аталды) құруға қаржы жұмсады. 1637 жылы тағы бір пуритан тобы Массачусетстен шығып, Лонг-Айленд сағасының солтүстік жағалауында, одан батысқа қарай Нью-Хейвен колониясын құрды. Массачусетс колониялары Коннектикут пен Род-Айлендтегі өз ұрпақтарын басқаруға тырыспады. Коммуникация мен саяхат ету қиын болды, сонымен қатар, бейтарап адамдарға баруға орын болуы да ыңғайлы болды. Виндзордағы ағылшын қонысы мен сауда бекеті әсіресе голланд саудасына қауіп төндірді, себебі ол өзеннің жоғары жағында орналасқан және ішкі аймақтан келген жергілікті халыққа қолжетімді болды. Сол күз бен қыста голландтар өзенмен жоғары қарай, қазіргі Спрингфилдке дейін, Массачусетске, сыйлықтар тарата отырып, аймақтағы жергілікті тұрғындарды олардың саудасын голландтың Хартфордтағы бекетіне әкелуге көндірді. Олар сонымен қатар шешек ауруын таратты, ал 1633–1634 жылдардың қысының соңында бүкіл аңғардағы жергілікті халықтың саны 8000-нан 2000-ға дейін азайды. Еуропалықтар осы азаюдан пайдаланып, құнарлы аңғарға қоныстанды.
Пеквот соғысы
Пеквот соғысы – Жаңа Англиядағы жергілікті халықтар мен еуропалық қоныс жайлаушылар арасындағы алғашқы қарулы қақтығыс болды. Аурулардың қырып салуы және сауданың күшті қысымы Пекоттарды өзен бойындағы тайпаларға ықпалын күшейтуге мәжбүр етті. 1635 жылы аймақтағы отарлаушылармен қосымша оқиғалар орын алды, ал келесі көктемде Ветерсфилдке жасаған шабуылдары үш қаланың бас қосуына себеп болды. Ветерсфилдке жасаған шабуылдан кейін соғыс Мистикте 300 Пекот ер адам, әйел және баласының ауылында өртеліп құтылуымен аяқталды. 1637 жылдың 1 мамырында Коннектикут колониясының өзен бойындағы қалаларының басшылары Хартфордтағы жиналыс үйінде өткен алғашқы Бас сотқа өз делегаттарын жіберді. Бұл Коннектикуттағы өздік басқарудың бастауы болды. Олар Виндзорлық Джон Мейсонның басшылығымен әскерлерін біріктіріп, Пекоттарға соғыс жариялады. Соғыс аяқталғаннан кейін Пекот тайпасы құрылымынан жойылды. 1638 жылғы Хартфорд шартында әртүрлі Жаңа Англия колониялары мен олардың жергілікті одақтастары Пекоттардың жерлерін, сондай-ақ әртүрлі тайпалар тарапынан тұтқынға алынған Пекоттарды өздеріне бөлісті.
Нью-Хейвен колониясы, 1638-1664 жылдар
1637 жылы Лондон саудагерлері мен олардың отбасылары, айналасындағы жоғары шіркеулік англикандықтардан көңілі толып, жаңа елді мекен құру ниетімен Бостонға көшіп келді. Олардың басшылары пуритан пасторы Джон Дэвенпорт пен бұл іске 3000 фунт стерлинг салым қосып, бай саудагер Теофилус Итон болды. Олар дінтануды, бизнесті, сауда-саттықты жақсы түсінді, бірақ шаруашылық тәжірибесі болмады. Массачусетс штатындағы жақсы порты бар жерлер толып қалған, бірақ пеквот үндістерінен кейін Лонг-Айленд саундтағы жақсы бейдер бос болды. Итон 1638 жылдың көктемінде жақсы жер тапты және оны Нью-Хейвен деп атады. Бұл жер сауда үшін өте ыңғайлы болды, себебі Бостон мен голландтық Нью-Амстердам (Нью-Йорк) қаласы арасындағы жақсы порт және Коннектикут өзенінің аңғарындағы Хартфорд пен Спрингфилд елді мекендерінің терілеріне қол жеткізу оңай болды. Қоныс аударушылардың ресми жарғысы немесе рұқсаты болмады және жергілікті үндістерден жер құқығын сатып алмады. Заң бойынша олар жерді иеленушілер еді. Пастор Дэвенпорт Оксфордта білім алған зиялы болды, ол грамматикалық мектеп ашты және колледж құруды қалады, бірақ оны іске асыра алмады. Басшылар көптеген сауда-саттық кәсіпорындарына тырысты, бірақ барлығы сәтсіз аяқталды. Ақшаларының көп бөлігі 1646 жылы Лондонға астық пен сусар терісімен жүктелген үлкен кемеге жұмсалды, құны 5000 фунт стерлинг болды. Кеме ешқашан келмеді. Нью-Хейвен колониясының тарихы көбінесе көңіл көншілік пен сәтсіздіктерден тұрды. Ең маңызды мәселе – оның заңды құқығы болмауы, яғни жарғысы, бірақ осы кезеңде Коннектикут үшін де осыны айтуға болады. Солтүстіктегі үлкен әрі күшті Коннектикут колониясы 1662 жылы Корольдік жарғыны алды және әскери үстемдігін пайдаланып, күштеп басып алуға белсенділік танытты. Нью-Хейвеннің басқа да кемшіліктері болды. Басшылар бизнесмендер мен саудагерлер болды, бірақ олар ауыл шаруашылығының нашар дамуы мен оқшауланған орналасуына байланысты үлкен немесе табысты сауда құра алмады. Колонияның кедей топырағында шаруашылық жүргізу кедейлікке және көңілсіздікке әкелетін жағдайды тудырды. Нью-Хейвеннің саяси жүйесі тек шіркеу мүшелеріне ғана қатысты және оны кеңейтуден бас тарту көптеген адамдарды наразы қылды. Нью-Хейвен колониясының үмітсіз кәсіп екені көріне бастады. Оливер Кромвелл олардың барлығын Ирландияға немесе ол жаулап алуды жоспарлаған испандық жерлерге көшіруді ұсынды. Кромвель қайтыс болғаннан кейін король Чарльз I-ді өлімге кесуге дауыс берген үш король өлтіруші Англиядан қашып, Нью-Хейвенде жасырынды. Лондон колонияға жағымсыз қарайды және оны Нью-Йоркпен біріктіру жоспарлары жасалды. Бірақ Нью-Хейвен пуритандары тым консервативті болды және өздерінің жаңа жерлеріне тым берілгендіктен Нью-Йорктегі англикандықтарға қосылу немесе олардан кетуге дайын болмады. 1662-64 жылдары қалалар біріне-бірі қосылды, тек үшеуі ғана қалды және олар да 1664 жылы Коннектикут колониясына бағынды. Олар теократиядан бас тартты, бірақ көптеген маңызды басшылармен және (1701 жылы Йель ашылғаннан кейін) ықпалды ғалымдармен жақсы үйлестірілді.
Негізгі тәртіп бойынша
Үш өзен қаласы – Уэзерсфилд, Виндзор және Хартфорд соғыс қажеттіліктерімен бетпе-бет келгенде біртұтас үкімет құрды. 1639 жылдың 14 қаңтарында осы үш елді мекеннің еркін азаматтары Джон Фиске «Коннектикут штатының Негізгі Ережелерін» бекітті, оны Джон Фиске «тарихта белгілі болған алғашқы жазбаша конституция, үкімет құрған» деп атады. Бұл Америка демократиясының бастауын қалады, оның әкесі деп ең лайықтысы Томас Хукер аталды. Бүгінгі АҚШ үкіметі басқа он үш колонияның ешқайсысымен емес, Коннектикут үкіметімен тікелей байланысты. Осы жаңа тәртіпте қарқынды өсім мен кеңею байқалды. 1662 жылдың 22 сәуірінде Коннектикут колониясы Негізгі Ережелермен құрылған өздік басқаруын бекітетін және нығайтатын Корольдік жарлыққа қол жеткізді. Бір ғана маңызды өзгеріс – бұл Коннектикут үкіметінің оңтүстік шекарасы Лонг-Айленд бұғазында, қазіргі Лонг-Айлендтегі Саффолк округін және батыс шекарасы Тынық мұхитында болуы еді, бұл жарлық әлі де Жаңа Нидерланд колониясымен келіспеушілік тудырды. Агрессивті Пеквот соғысындағы табыс үндістердің қысымын біраз уақытқа жеңілдетті. Пеквоттар Темза өзені бойында қайта жиналғанда, басқа тайпалар, әсіресе Могеган тайпасы күштірек болды, бірақ олар Батыс Род-Айленд пен Шығыс Коннектикутта орналасқан Наррагансеттермен бәсекелестікке түсті, және бұл бәсекелестік үнді тайпалары мен отарлаушылар арасындағы дипломатиялық қатынастарды үлкен дәрежеде анықтады. Филипп патшасының соғысы (1675–1676) Плимут колониясынан тарады; Коннектикут әскерлермен және жабдықтармен көмектесті. Коннектикуттың соғысқа қосқан үлесіне олар соғысқа әкелген көптеген үнді одақтастары кірді, соның ішінде Ункас бастаған Могегандар және Пеквот соғысының соңында тұтқынға алынған құлдардан құралған шағын топ. Одақтастардың қатысуы колониялық жеңіске үлкен үлес қосты, және бұл қатысу көбінесе Коннектикуттың қатысуымен байланысты болды, себебі олар әдетте жергілікті үнді тайпаларымен, әсіресе Могегандармен жақсы қарым-қатынаста болды. Отарлаушылар кейбір үндістерді өлімге әкелетін қауіп деп қарады және оларды жою үшін Пеквот соғысы мен Филипп патшасының соғысы кезінде күш жинады. Ересек ерлердің үштен екісінен астамы әскери қызметке қатысты. Отарлаушылармен бірге шайқасқан үнді әскерлерінің саны мен үнді халқының санын ескере отырып, Коннектикутпен бірге қызмет еткен үнді әскерлерінің үлесі одан да көп болуы мүмкін.
Жаңа Англия доминионы
1686 жылы сэр Эдмунд Андрос Жаңа Англия доминионының корольдік губернаторы болып тағайындалды. Андрос өзінің комиссиясы Коннектикуттың 1662 жылғы жарғысын жоққа шығарады деп мәлімдеді. Бастапқыда Коннектикут штат бұл жағдайға немқұрайлы қарады. Бірақ 1687 жылдың қазан айының соңында Андрос әскер және теңіз күштерімен келді. Губернатор Роберт Трит жиналыс шақырудан басқа амал қалмады. 1687 жылдың 31 қазанында Андрос губернатормен және Бас сотпен кездесті. Губернатор Андрос олардың еңбегі мен үкіметін мақтады, бірақ өзінің комиссиясын оқығаннан кейін, олардың жарғысын талап етті. Олар оны үстелге қоя бергенде, адамдар барлық шамдарды сөндіріп тастады. Жарық қайта жаққанда, жарғы жоғалып кетті. Аңыз бойынша, ол Шартер еменінде жасырылған. Сэр Эдмунд Жаңа Англия үкіметінің кеңесіне төрт мүшені тағайындады және Бостонға аттанды. Андрос Нью-Йорк пен Массачусетсті өзінің доминионының маңызды бөліктері деп есептегендіктен, Коннектикутқа көбінесе мән бермеді. Бостонға талап етіліп, жіберілген салықтардан басқа, Коннектикут та жаңа үкіметке немқұрайлы қарады. Ұлы революцияның нәтижесінде Уильям мен Мэри таққа отырғандары туралы хабар жеткенде, Бостон тұрғындары Андросты тұтқындап, Англияға тізгінмен жіберді. 1689 жылдың 9 мамырында Коннектикут соты жиналып, ескі жарғыны қайта жаңарту туралы шешім қабылдады. Олар 1698 жылға дейін Роберт Тритті жыл сайын губернатор болып қайта сайлады.
Аумақтық даулар
Голландиямен 1650 жылғы Хартфорд шарты бойынша Коннектикуттың батыс шекарасы Гринвич шығанағының батыс жағынан солтүстікке қарай жүргізілді, «бірақ аталған сызық Гудзон өзенінен 10 миль (16 км) ішінде болмауы тиіс». Екінші жағынан, Коннектикуттың 1662 жылғы түпнұсқалық жарғысы оған «Оңтүстік теңізге» (яғни Тынық мұхитына) дейінгі барлық жерді берді. Америкадағы Жаңа Англиядағы біздің иеліктеріміздің барлық бөлігі шығысында Норрогансет өзенімен, әдетте Норрогансет шығанағы деп аталатын, өзен теңізге құятын жермен, солтүстігінде Массачусетс плантациясының шекарасымен, оңтүстігінде теңізбен және Массачусетс колониясының шекарасымен салыстырылатын бойлық бойынша шығыстан батысқа қарай – Норрогансет шығанағынан бастап батыстағы Оңтүстік теңізіне дейін, оған қоса берілген аралдармен және барлық бекітілген жерлермен мәңгілікке ие болуға және ұстап тұруға тиіс.
Нью-Йоркпен дау
Бұл Коннектикут пен Тынық мұхит аралығында жатқан штаттармен аумақтық қақтығыс тудырғаны сөзсіз. 1664 жылдың 12 наурызындағы патент бойынша Йорк герцогы (кейіннен Джеймс II және VII) «Коннектикут өзенінің батыс жағынан Делавэр шығанағының шығыс жағына дейінгі барлық жерді» алды. 1664 жылдың қазан айында Коннектикут және Нью-Йорк Лонг-Айлендті Нью-Йоркке беруге және Коннектикут пен Нью-Йорк арасындағы шекараны Мамаронек өзенінен «солтүстік-батысқа Массачусетс шекарасына» дейінгі сызық бойынша белгілеуге келісті. Бұл сызық Пикскилл маңындағы Хадсон өзенін және қазіргі Ульстер округінің (Нью-Йорк) солтүстік-батыс бұрышындағы Массачусетс шекарасын кесіп өтетін еді. Алайда, бұл келісім толыққанды қабылданбады және шекаралық даулар жалғасты. Нью-Йорк губернаторы Гринвич, Рай және Стамфорд тұрғындарына қамау ордерлерін берді және 1682 жылдың мамырында Коннектикут өз аумағының бөлігі деп санайтын Тарритаунның солтүстігінде жаңа елді мекен құрды. 1675 жылы король Филипп соғысы Коннектикут штатына қатты қысым көрсеткен кезде, Нью-Йорк Коннектикут өзенін басып алып, Коннектикут өзенінің батысындағы барлық жерге құқығын талап ету үшін Сейбрукке әскер жіберуге тырысты. Бірақ Коннектикут колониялық әскерлері оларға қарсы тұрып, соғыссыз кері шегіндірді. Соңында, 1683 жылдың 28 қарашасында штаттар жаңа келісімге келді, онда шекара Хадсон өзенінен шығысқа қарай 20 миль (32 км) қашықтықта, солтүстікке Массачусетсқа дейін белгіленді. Тұрғындардың тілегін ескере отырып, Байрам өзенінің шығыс жағы Коннектикут штатына берілді. Ал, Рай Нью-Йоркке, сондай-ақ Риджфилдтен Массачусетске дейін солтүстікке қарай созылған 1.81 миль (3 км) жер суы, Датчесс, Путнам және Вестчестер округтерімен бірге, «Облонг» деп аталатын жерге берілді.
Пенсильваниямен дау
1750 жылдары батыс шекара Нью-Йорк штатының ар жағында қалды. 1754 жылы Коннектикут штатының Уиндхэм қаласындағы Сускехана компаниясы, жергілікті американдықтардан Сускехана өзені бойындағы жерге иелік құқығын алды, ол қазіргі Пенсильвания штатының шамамен үштен бірін құрады. Бұл кәсіпкерлікке Пенсильвания ғана емес, Коннектикут штатындағы көптеген адамдар, соның ішінде губернатордың орынбасары қарсы болды. Олар губернатор Джонатан Трамбулдың компанияны қолдауына қарсылық танытты, себебі бұл талаптарды іске қосу колонияның жарғысына қауіп төндіруі мүмкін деп қорқыды. 1769 жылы Джон Дюрки және 240 Коннектикут қоныс аударушысы Уилкс Баррді құрды. Соңында британ үкіметі «корольдік рұхсат болмайынша Коннектикут қоныстарын құруға болмайды» деп шешім шығарды. 1773 жылы мәселе Коннектикуттың пайдасына шешілді және Вестморленд, Коннектикут қаласы құрылды, кейіннен округке айналды. Алайда Пенсильвания бұл шешімге келіспеді, соның салдарынан Коннектикутпен ашық соғыс басталды. 1778 жылдың шілде айында болған шабуылда шамамен 150 қоныс аударушы қаза тапты және мыңдаған адам қашуға мәжбүр болды. Олар жерлерін қайтаруға әрекет еткенімен, 1783 жылдың желтоқсанында комиссия Пенсильванияның пайдасына шешім шығарғанға дейін үнемі сәтсіздікке ұшырады. 1786 жылы Коннектикут күрделі сот процесінен кейін, Конгреске жасалған құжат арқылы өз талаптарынан бас тартты. Бұл үшін соғыс қарызынан босатылып, қазіргі Огайо штатының батысындағы жерге құқықтары расталды, ол Батыс резерві деп аталды. Пенсильвания Коннектикуттан келген жеке қоныс аударушыларға жер иеліктеріне құқық берді. Аймақ Коннектикут штатының Вестморленд округі деп аталғанымен, қазіргі Пенсильвания штатының Вестморленд округімен ешқандай байланысы жоқ. 1786 жылы Коннектикуттың Пенсильвания жеріне қойған барлық талаптарынан бас тартуының орнына алған Батыс резерві, қазіргі Огайо штатының солтүстік-шығысында, Эри көлі мен Пенсильваниямен шектесетін, шығыстан батысқа қарай 120 миль (193 км) енді жолақ құрады. Коннектикут 1795 жылы бұл аумақты Коннектикут жер компаниясына 1,2 миллион долларға сатқанға дейін иеленді, ол жер учаскелерін қоныс аударушыларға қайта сатты. 1796 жылы Моисей Кливленд басқаруымен алғашқы қоныс аударушылар Кливленд, Огайо қаласына айналатын қауымдастықты құрды; көп ұзамай бұл аймақ «Жаңа Коннектикут» деп аталды. Батыс резервінің батыс жағындағы 25 миль (40 км) енді аймақ, 1792 жылы Коннектикутпен Денбери, Нью-Хейвен, Фэрфилд, Норвок және Нью-Лондоннан келген адамдарды өтеу үшін бөлінді. Олар Тәуелсіздік соғысы кезінде британдық шабуылдардың салдарынан болған өрттен қатты зардап шеккен. Бұл аймақ Файрлендс деп аталды. Алайда сол кезде мемлекеттен көмек алғандардың көпшілігі қайтыс болған немесе сол жерге көшіп бару үшін тым қарт болған. Қазір Файрлендс Эри және Хьюрон округтерін, сондай-ақ Огайо штатының Эшленд округінің бір бөлігін құрайды.
Консерватизм
Коннектикут – тұрақты әдеттер елі болды, отарлық істерге үстемдік еткен консервативті элитамен. Либерализм мен демократия күштері бизнес-қоғамдастықтың кәсіпкерлік рухымен және Бірінші Ұлы Оянудан кейін туындаған жаңа діни бостандықпен баяу дамыды. Йель колледжі 1701 жылы дін қызметкерлерін және азаматтық басшыларды оқыту үшін құрылды. Ол бірнеше рет көшіп, соңында Нью-Хейвенде орналасты. Йель колледжі Коннектикуттың рухани өміріне үстемдік еткендей, конгрегациялық шіркеу колониядағы дінге басымдық берді. Ол 1818 жылға дейін ресми түрде құрылды, және әрбір қала тұрғыны жексенбілік құлшылыққа қатысуға және оны қолдау үшін салық төлеуге міндетті болды (немесе баптист немесе басқа протестант шіркеуін қолдайтынын дәлелдеуге тиіс еді). Орталықтандыру күштері конгрегациялық шіркеуді одан да күшті және консервативті етті. Сейбрук платформасы – 1708 жылғы конгрегациялық шіркеудің жаңа конституциясы. 1700 жылдар шамасында Коннектикуттың діни және азаматтық басшылары жеке діни ізгілік пен шіркеу тәртібінің бүкіл колония бойынша төмендеуіне алаңдады. Колониялық заң шығарушы орган Сейбрукте сегіз Йель сенімдісі мен басқа да колониялық беделді тұлғаларды біріктірген жиын өткізді. Олар Англиядан мұра етілген экстремалды жергіліктілік немесе конгрегационализмді қабылдамай, оны пресвитериандықтарға ұқсас жүйемен алмастырған қағидаларды жатты. Конгрегациялық шіркеу енді жергілікті министрлік қауымдастықтары мен белгілі бір географиялық аймақтан келген министрлер мен дін қызметкерлерінен тұратын консисториялармен басқарылатын болды. Әрбір жергілікті шіркеу қауымы өзінің діни қызметкерін таңдағанның орнына, қауымдастықтар енді үміткерлерді тексеру және діни қызметкерлердің мінез-құлқына бақылау жасау міндетін алды. Консисториялар (мүшелері биліксіз болған) белгілі бір шіркеулерге тәртіп шараларын қолдана алатын және туындаған дауларды шеше алатын болды. Бұл билікті орталықтандыру көптеген жергілікті шіркеу белсенділерін мазалады. Алайда, ресми қауымдастықтар осы талаптарға бағынбаған шіркеулерді қауымнан шығару арқылы жауап берді. Бұл жүйе ХІХ ғасырдың ортасына дейін сақталды, тіпті Коннектикут штатында конгрегационализм ресми түрде жойылғаннан кейін де. Платформа – Halfway Covenant басталған және 1740 жылдары Ұлы Оянумен аяқталған конформистік емес толқынға қарсы консервативті төңкеріс болды. Ұлы Ояну конгрегациялықтарды қайта жандануды құптаған «Жаңа Нұрлар» және қайта жандануды басу үшін мемлекеттік билікті қолданған «Ескі Нұрлар» деп қатыгез түрде бөлді. 1742 жылы «Ескі Нұрлар» бақылауындағы заң шығарушы орган «Діни істердегі бұзушылықтарды реттеу және тәртіпсіздікті түзету туралы» заң қабылдады, ол діни қызметкерлердің қайта жандануға жетекшілік етуін шектеді. Жаңа Нұр семинариясын ашуға тыйым салатын тағы бір заң қабылданды. Көптеген Жаңа Нұр евангелистері түрмеге қамалды немесе айыппұл төледі. Жаңа Нұрлар өздерінің саяси ұйымын құрып, қаладан қалаға күресті. 1748 жылдан кейін діни мәселелер біршама төмендесе де, Жаңа Нұр мен Ескі Нұр фракцияларының арасындағы қақтығыс валюта және империялық мәселелер сияқты басқа да мәселелерге тарады. Алайда, екі тарап та қолдаған Америка революциясының басталуына бұл бөліністер әсер етпеді. Коннектикут штатында әскери мансапқа үлкен құрмет көрсетілмеді. Алайда Лондон Францияға қарсы көптеген соғыстарында көмек сұрады, сондықтан колония 1709-1711 жылдары Анн патшайымының соғысы кезінде Канадаға сарбаздар жіберді. Силески Коннектикуттың осы ғасырдың қалған бөлігінде де осы процедураны сақтағанын айтады. Үкіметте биліктегі элиталар кедей адамдарды уақытша әскери қызметке шақыру үшін ақшалай сыйлықтар берді. Губернатор Джонатан Трамбулл 1769 жылдан 1784 жылға дейін жыл сайын сайланды. Коннектикуттың саяси жүйесі революциядан іс жүзінде зардап көрмеді.
Америка революциясы (17751789)
Консервативті элита американ революциясын қатты қолдады, ал лоялистердің күші әлсіз болды. Коннектикут штаты Екінші Континенталдық Конгреске Тәуелсіздік декларациясына қол қоятын төрт делегатты жіберді: Сэмюэл Хантингтон, Роджер Шерман, Уильям Уильямс және Оливер Вулкотт. 1775 жылы Лексингтон және Конкорд шайқастарынан кейін Коннектикут заң шығарушы органы алты жаңа полктің құрылуына рұқсат берді, ал 1775 жылғы маусымда Бункер-Хилл шайқасында шамамен 1200 коннектикуттық сарбаз қатысты. 1777 жылы британдықтар Данберидегі Континенталдық армияның жабдықтары туралы ақпарат алып, Вестпортқа 2000 сарбаздық экспедициялық күшін тасыды. Олар Данбериге жетіп, қойманың көп бөлігін және тұрғын үйлерді қиратты. Қайта оралатын жолда генерал Дэвид Вустер мен генерал Бенедикт Арнольд басқаратын Континенталдық армияның әскерлері мен ополченниктер 1777 жылы Риджфилдте британдықтармен шайқасты, бұл британдықтардың соғыс аяқталғанға дейін стратегиялық қону әрекеттерін тоқтатты. 1778-79 жылдардың қысында генерал Джордж Вашингтон Континенталдық армияны Нью-Йорк қаласын қоршап тұрған үш дивизияға бөлуге шешім қабылдады, онда британдық генерал сэр Генри Клинтон қысқы жайғасты. Генерал-майор Израиль Путнам өзінің қолбасшылығындағы 3000-ға жуық сарбаз бен ополченниктер үшін Редингті қысқы лагерь ретінде таңдады. Рединг лагері Путнамның сарбаздарына Данберидегі жаңадан толықталған жабдықтау қоймасын күзетуге және Лонг-Айленд шығанағы мен Гудзон өзені аңғарындағы операцияларды қолдауға мүмкіндік берді. Кейбір сарбаздар өткен қыста Пенсильвания штатындағы Вэлли-Фордж лагерінде болған. Рединг лагеріндегі сарбаздар азық-түлік жетіспеушілігіне, суыққа және қарға шыдады, кейбір тарихшылар бұл лагерьді «Коннектикуттың Вэлли-Форджы» деп атады. Штат сонымен қатар Самуэль Холден Парсонс пен Бенджамин Таллмадж ұйымдастырған Лонг-Айлендке қарсы шабуылдардың бастапқы орны болды және соғысқа қатысу үшін, әсіресе Нью-Йорк қаласынан тыс Вашингтон армиясына сарбаздар мен материалдарды ұсынды. 1779 жылдың шілдесінде генерал Уильям Трайон Коннектикут жағалауына шабуыл жасап, Нью-Хейвен, Норвок және Фэрфилд қалаларына шабуылдады. Француз генералы граф де Рошамбо 1781 жылдың жазында Либанда Коннектикут штатында алғашқы католик миссасын өткізді, ол Род-Айлендтен Джордж Вашингтонмен кездесу үшін Нью-Йорктегі Доббс-Ферриге бара жатқанда. Рошамбо мен Вашингтон сондай-ақ Уэзерсфилдте Йорктаун шайқасын және британдықтардың капитуляциясын жоспарлады. Нью-Лондон және Гротон-Хайтс 1781 жылдың қыркүйегінде Коннектикут штатының тумасы және сатқын Бенедикт Арнольдтың шабуылына ұшырады.
Ерте ұлттық кезең (1789-1818)
Жаңа Англия Федералистер партиясының бекінісі болды. Бір тарихшы Коннектикуттегі партияның қаншалықты жақсы ұйымдастырылғанын былай түсіндіреді: партияның өзегін құрайтын лауазымды тұлғалардың ұйымдасқан тобының жұмыс әдістерін жетілдіру ғана қажет болды. Онда мемлекеттік қызметкерлер, көмекшілер және Ассамблеяның көпшілігі болды. Әр округте шериф және оның орынбасарлары болды. Барлық мемлекеттік, округтік және қалалық судьялар потенциалды және көбінесе белсенді жұмысшылар еді. Әр қалада бірнеше бейбіт судьялар, мектеп директорлары және федералистік қалаларда партия жұмысын жүргізуге дайын қалалық шенеуніктер болды. Әр еншіде «тұрақты агент» болды, оның айыптаулары кем дегенде он дауыс беретін дін қызметкерлерін сендірді дегенді айтады. Бұл «жауынгерлік армияның» алдында милиция офицерлері, мемлекеттік прокурорлар, заңгерлер, профессорлар мен мектеп мұғалімдері болды. Барлығы мыңға жуық немесе 1100 тәуелді шенеуніктер сайлауды шешу үшін өздеріне және олардың бақылауындағы жеткілікті дауыстармен әрқашан қолдау көрсетуге болатын ішкі сақина ретінде сипатталды. Бұл – федералистердің машинасы еді. Федералистердің күшін ескере отырып, республикашылар жеңіске жету үшін көп жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1806 жылы штат басшылығы қала басшыларына алдағы сайлаулар бойынша нұсқаулар жіберді. Әр қала әкіміне штат басшылары «әр ауданға немесе қаланың әр бөліміне аудандық басқарушыны тағайындап, олар өз міндеттерін адал орындауға кепілдік беретініне көз жеткізуі керек» деп тапсырды. Содан кейін қала басқарушысына салық төлеушілердің тізімін жасау, сайлауға құқылы сайлаушылардың санын, олардың қаншасы «белгілі республикашылдар», «белгілі федералистер» немесе «күмәнді» екенін және сондай-ақ келесі сайлауда (жасы немесе салықтары бойынша) жарамды болатын қолдаушылардың санын санау тапсырылды. Бұл егжей-тегжейлі мәліметтер округ басқарушысына жіберілуі керек еді. Олар өз кезегінде округ бойынша статистиканы жинап, штат басқарушысына жіберуге тиіс болды. Жаңадан жиналған сайлаушылардың тізімін пайдалана отырып, басқарушыларға барлық сайлаушыларды қалалық жиналыстарға шақыру және жас жігіттерге дауыс беруге жарамды болуға көмектесу тапсырылды. Жылдық ресми қалалық жиналыста басқарушыларға «қандай республикашылдар бар екеніне назар аударып, барлық мәселе біткенге дейін әрқайсысы қалып, дауыс бергенін қадағалау керек. Әр аудандық басқарушы қала басқарушысына барлық республикашылдардың атын және олардың болмауының себебін, егер ол білсе, баяндауы керек» делінді. Ең бастысы, басқарушылар жергілікті сайлауларға үміткерлерді ұсынуға, партия билеттерін басып, таратуға тиіс еді. Штат басқарушысы партия газеттерін әр қалаға жеткізуге жауапты болды, оларды қалалық және аудандық басқарушылар таратуға тиіс еді. Бұл жоғары үйлестірілген «дауыс беруге шақыру» науқаны қазіргі саяси науқандағыларға таныс, бірақ бұл әлемдік тарихтағы тұңғыш болды. Коннектикут осы кезеңде гүлденді, өйткені теңіз порттары жұмыс істеді және алғашқы тоқыма фабрикалары салынды. 1812 жылғы соғыс кезіндегі Американың эмбаргосы және британдық блокадасы экспорттық бизнеске ауыр соққы берді және эмбарго мен 1812 жылғы соғысқа қарсы күшті шыққан федералистерді күшейтті. Ұлыбританиядан импортты тоқтату мата мен машиналарды ауыстыру үшін фабрикалардың жылдам өсуіне түрткі болды. Нью-Хейвендік Эли Уитни штатты машина жасау құралдары мен жалпы өнеркәсіптік технология саласындағы әлемдік көшбасшыға айналдырған инженерлер мен өнертапқыштардың жетекшісі болды. Штат өзінің саяси консерватизмімен танымал болды, оны Федералистік партия және Тимоти Дуайттың Йель колледжі бейнеледі. Ең көрнекті зиялылар Дуайт пен Ноа Уэбстер болды, ол Нью-Хейвенде өзінің үлкен сөздігін жинақтады. Діни шиеленістер штатты екіге бөлді, өйткені федералистермен одақтас конгрегациялық шіркеу билікті ұстап тұруға тырысты. 1814 жылғы Хартфорд конвенциясының сәтсіздігі федералистерге зиян келтірді, олар 1817 жылы республикашылармен жеңіліске ұшырады.
It was only necessary to perfect the working methods of the organized body of office holders who made up the nucleus of the party. There were the state officers, the assistants, and a large majority of the Assembly. In every county there was a sheriff with his deputies. All of the state, county, and town judges were potential and generally active workers. Every town had several justices of the peace, school directors and, in Federalist towns, all the town officers who were ready to carry on the party's work. Every parish had a "standing agent," whose anathemas were said to convince at least ten voting deacons. Militia officers, state's attorneys, lawyers, professors and schoolteachers were in the van of this "conscript army." In all, about a thousand or eleven hundred dependent officer holders were described as the inner ring which could always be depended upon for their own and enough more votes within their control to decide an election. This was the Federalist machine. Given the power of the Federalists, the Republicans had to work harder to win. In 1806, the state leadership sent town leaders instructions for the forthcoming elections. Every town manager was told by state leaders "to appoint a district manager in each district or section of his town, obtaining from each an assurance that he will faithfully do his duty." Then, the town manager was instructed to compile lists and total up the number of taxpayers, the number of eligible voters, how many were "decided republicans," "decided federalists," or "doubtful," and finally to count the number of supporters who were not currently eligible to vote but who might qualify (by age or taxes) at the next election. These highly detailed returns were to be sent to the county manager. They, in turn, were to compile county wide statistics and send it on to the state manager. Using the newly compiled lists of potential voters, the managers were told to get all the eligibles to the town meetings, and help the young men qualify to vote. At the annual official town meeting, the managers were told to, "notice what republicans are present, and see that each stays and votes till the whole business is ended. And each District Manager shall report to the Town Manager the names of all republicans absent, and the cause of absence, if known to him." Of utmost importance, the managers had to nominate candidates for local elections, and to print and distribute the party ticket. The state manager was responsible for supplying party newspapers to each town for distribution by town and district managers. This highly coordinated "get out the vote" drive would be familiar to modern political campaigners, but was the first of its kind in world history. Connecticut prospered during the era, as the seaports were busy and the first textile factories were built. The American Embargo and the British blockade during the War of 1812 severely hurt the export business, and bolstered the Federalists who strongly opposed the Embargo and the War of 1812. The cutoff of imports from Britain did stimulate the rapid growth of factories to replace the textiles and machinery. Eli Whitney of New Haven was a leader of the engineers and inventors who made the state a world leader in machine tools and industrial technology generally. The state was known for its political conservatism, typified by its Federalist party and the Yale College of Timothy Dwight. The foremost intellectuals were Dwight and Noah Webster, who compiled his great dictionary in New Haven. Religious tensions polarized the state, as the established Congregational Church, in alliance with the Federalists, tried to maintain its grip on power. The failure of the Hartford Convention in 1814 wounded the Federalists, who were finally upended by the Republicans in 1817.
Жаңғырту және өнеркәсіп
Осы уақытқа дейін Коннектикут 1662 жылғы Жарғыға сүйенген, ал американдық колониялардың тәуелсіздігіне қырық жылдан астам уақыт бұрын қол жеткізілгендіктен, Жарғының көп бөлігі қазіргі уақытта маңызсыз болып кеткен. 1818 жылы Коннектикут штатында шіркеу мен мемлекетті бөліп, барлық діндерге тең құқық берген алғашқы жазбаша заң – жаңа конституция қабылданды. Губернатордың өкілеттіктері кеңейтілді, сондай-ақ судьяларға өмір бойы қызмет етуге мүмкіндік беру арқылы соттардың тәуелсіздігі де артты. Коннектикут штаты мол су ресурстарымен және кеме жүзуге қолайлы су жолдарымен бастау алды, янкилердің еңбек этикасын пайдаланып, тез арада өнеркәсіптік дамуда көшбасшы болды. 1790 жылдан 1930 жылға дейінгі аралықта АҚШ патенттік жүйесінің құрылуымен, Коннектикут штаты жан басына шаққанда ең көп патент алған штат болды; 1800 жылдары АҚШ бойынша үш мың адамға бір патент берілген кезде, Коннектикут өнертапқыштарына әр 700-1000 тұрғынға бір патент берілді. Коннектикут штатының алғашқы тіркелген өнертабысы 1765 жылы Киллингворт қаласының Абель Бьюелл жасаған тас кесу станогы болды.
Жою және интеграциялау
1830 жылдары, және Коннектикут штаты 1848 жылы құлдықты толығымен жойғаннан кейін бұл үрдіс жеделдеді, штаттың ішінде және сыртынан келген афроамерикалықтар жұмыс және жаңа мүмкіндіктерді іздеп қалалық орталықтарға қоныс аудара бастады, осылайша Бриджпорттың «Кішкентай Либериясы» сияқты жаңа аудандар құрылды. 1832 жылы квакер ұстаз Пруденс Крандалл жергілікті қауымдастықтағы бос афроамерикалық фермердің қызы Сара Харристі Кентерберидегі Кентербери әйелдер интернатына қабылдап, АҚШ-та алғашқы біріктірілген мектеп үйін ашты. Көптеген белгілі қала тұрғындары оған қарсылық білдіріп, Харристі мектептен шығаруға талап етті, бірақ Крандалл бас тартты. Ағымдағы оқушылардың отбасылары өз қыздарын алып кетті. Осының салдарынан Крандалл ақ қыздарға сабақ беруді тоқтатып, мектебін тек афроамерикалық қыздарға арнады. 1995 жылы Коннектикут штатының Бас Ассамблеясы Пруденс Крандаллды штаттың ресми батыры деп жариялады.
Азамат соғысы
Коннектикут штатының өндірушілері Азамат соғысы кезінде Одақ әскерін мылтықтармен, зеңбіректермен, оқ-дәрілермен және әскери жабдықтармен жабдықтауда жетекші рөл атқарды. Штат 55 мың әскер берді. Олар 30 толыққанды жаяу әскер полкіне біріктірілді, оның ішінде АҚШ-тың түсті әскерлерінің екі полкі – қара терілілер мен ақ офицерлерден құралған. Соғыстың соңына қарай екі ауыр артиллерия полкі жаяу әскер ретінде қызмет етті. Коннектикут штаты сонымен қатар үш жеңіл артиллерия батареясын және бір кавалерия полкін жабдықтады. Әскери-теңіз күштеріне 250 офицер мен 2100 теңізші қатысты. Коннектикут штатынан шыққан бірнеше адам Одақ генералдары болды; Гидеон Уэллс – Линкольн оны Теңіз күштері министрі етіп тағайындаған орташа көзқарастағы саясаткер болды. Зардап шеккендер көп болды: 2088 адам шайқаста қаза тапты, 2801 адам аурудан қайтыс болды, ал 689 адам Конфедерацияның тұтқын лагерьлерінде көз жұмды. Соғыс кезінде саяси жағдай шиеленісті болды. 1861 жылы ұлттық біртүгелдіктің күшеюі әр қала мен ауылдан мыңдаған еріктілерді қатарға шақырып, біріктірді. Алайда, соғыс құлдықты жою жолындағы күреске айналғанда, көптеген демократтар (әсіресе ирландтық католиктер) қолдауын кері тартып алды. Демократтар бейбітшілік саясатын ұстанды және Оңтүстіктің бөлінуіне келісетін «мыс бастылардың» көптеген өкілдерін қамтыды. 1863 жылғы губернатор сайлауы республикашылдардың тартысқа толы жеңісімен аяқталды. Коннектикут штатының дамыған өнеркәсібі, жоғары халық тығыздығы, тегіс жер бедері, ірі қалалық орталықтарға жақын орналасуы және тұрғындарының байлығы 1839 жылдан бастап теміржол құрылысына қолайлы жағдай жасады. 1840 жылы 102 мильдік теміржол желісі пайдалануға берілді, 1850 жылы 402 мильге, ал 1860 жылы 601 мильге дейін ұзартылды. Азамат соғысынан кейінгі негізгі даму – көптеген шағын жергілікті желілердің «Нью-Йорк, Нью-Хейвен және Хартфорд» теміржолына біріктірілуі болды, ол халық арасында «Біріктірілген» деп белгілі болды. Ол қалалық трамвайлар, қалааралық троллейбустар, Лонг-Айленд бұғазындағы жүк және жолаушылар кемелері сияқты барлық көлік түрлеріне монополия орнатуға тырысты. 1903 жылы сатылып алынғанға дейін ол өте табысты кәсіпорын болды, бірақ одан кейін нашар басқарудың құрбаны болды.
Темір жолдар
Нью-Йорк, Нью-Хейвен және Хартфорд темір жолы, көбінесе Нью-Хейвен деп аталады, 1872 жылдан бастап Коннектикут штатындағы жол жүру саласын басып алды. Нью-Йорктің жетекші банкирі Дж. П. Морган Хартфордта өскен және Жаңа Англия экономикасына үлкен қызығушылық танытқан. 1890 жылдардан бастап Морган Жаңа Англияның ірі темір жолдарына қаржы жұмсауды және олардың арасындағы бәсекелестікті болдырмау үшін аумақтарды бөлуді бастады. 1903 жылы ол Чарльз Мелленді президенттік лауазымға тағайындады (1903–1913). Морганның қаржылық қолдауымен мақсат – Жаңа Англияның негізгі темір жол желілерін сатып алып біріктіру, олардың қызметін үйлестіру, шығындарды төмендету, жүк айналымы жоғары маршруттарды электрлендіру және жүйені жаңғырту болатын. Бәсекелестіктің азаюы және шығындардың төмендеуі нәтижесінде пайданың артуы күтілді. Нью-Хейвен 50-ге жуық кіші компанияны, соның ішінде теңіз кемелері компанияларын сатып алды және Оңтүстік Жаңа Англияның барлық аймақтарында қалааралық тасымалды қамтамасыз ететін жеңіл рельстік желіні (электрлі троллейбустар) құрды. 1912 жылға қарай Нью-Хейвен 2000 мильден астам рельс жолын пайдаланды және 120 000 жұмыскерді жұмысқа алды. Ол Бостоннан Нью-Йоркке дейінгі кең аумақта көлік тасымалын дерлік монополиялады. Морганның монополия құруға тырысуы прогрессивтік дәуірдегі реформаторларды, әсіресе Бостондық адвокат Луи Брандейсті ашуландырды, ол жылдар бойы Нью-Хейвенмен күресті. Мелленнің қатал әрекеттері халықтың наразылығын тудырды, сатып алу бағасының өсуіне және құрылысқа көп шығын жұмсалуына әкелді. Жөндеу шығындарын үнемдеуге тырысқан кезде апаттардың саны артты. 1903 жылы қарыз 14 миллион доллар болса, 1913 жылы 242 миллион долларға жетті. Сондай-ақ 1913 жылы федералды үкімет тарапынан антимонополиялық сот процесі қозғалды және компания троллейбус жүйелерінен бас тартуға мәжбүр болды. 1910 жылдан кейін автомобильдердің, жүк көліктерінің және автобустардың пайда болуы Нью-Хейвеннің табысын азайтты. 1935 жылы компания банкротқа ұшырады, қайта ұйымдастырылды және қызмет көлемі шектелді, 1961 жылы қайтадан банкротқа ұшырады, ал 1969 жылы Пенн Орталық жүйесіне қосылды, ол өзі де банкрот болды. Жүйенің қалдықтары қазір Conrail құрамына кіреді. Автомобиль революциясы күткеннен гөрі жылдам болды, әсіресе темір жол саласында. 1915 жылы Коннектикут штатында 40 000 автомобиль болса, бес жылдан кейін олардың саны 120 000-ға жетті. Жүк көліктерінің саны да 7 000-нан 24 000-ға дейін өсті. Жергілікті билік жолдарды жаңарта бастады, ал кәсіпкерлер автосалон, жанармай құю станциялары, жөндеу шеберханалары мен мотельдер ашты.
Саясат
Республикашылар 1896 жылдан кейін штаттық саясатта үстемдік құрды және бір қала, бір өкілдік қағидасы кішкентай ауылдық қалалардың дамып келе жатқан қалаларды оңай басып тастауына мүмкіндік берген заң шығару органында бекініп қалды. Республикашылар жеке тұлғаларға байланысты фракцияларды құрғанмен, сайлау кезінде біріге білді. Демократтардың ішкі дау-дамасы, әсіресе Уильям Дженнингс Брайанның либералдық көзқарастары, оларды жалпы сайлауларда әлсіздікке ұшыратты. Ауылдық янки демократтары штаттық партияны бақылау үшін қалалық ирландтармен күресті. Зауыт жұмысшыларының көпшілігі республикашылдарға дауыс берді (ирландтық католиктерді қоспағанда, олар көбінесе демократтар болды), сондықтан көптеген өнеркәсіптік қалалар республикашылдарға дауыс берді. 1910 жылы демократтар штат губернаторына Симеон Болдуинды сайлады, ол Йель құқық мектебінің көрнекті профессоры еді. Республикашылдардың дауысы президент Уильям Тафт пен бұрынғы президент Теодор Рузвельт арасында бөлінгендіктен, демократтар 1912 жылы күшейді, президенттікке штатты жеңіп алды, Болдуинды қайта сайлады, бес округтік конгресске ирландтық кандидаттарды сайлап, штаттық сенатты бағындырды. Тек пропорционалдық емес палата ғана республикашылдардың қолында қалды және ауылдық аймақтардың ықпалында болды. Штат «прогрессивтік дәуірге» көп қатыспады, демократтар жұмыс істеушілерге өтемақы төлеу жүйесін құрған бір ғана либералды заң қабылдады. 1914 жылы республикашылар қайтадан бірігіп, штаттық саясаттағы бақылауын қалпына келтірді. Дж. Генри Рорабек 1912 жылдан 1937 жылы қайтыс болғанға дейін республикалық штаттағы жетекші болды. Локардтың айтуынша, оның машинасы «тиімді, консервативті, ұқыпты және толық бақылауда» болды. Коннектикут партиялық іріктеу жүйесін қабылдаған соңғы штат болды (1955 жылы), және ол тек жеңілген кандидат штаттық конвенция шешіміне наразылық білдіргісі келген жағдайда ғана қолданылды.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Коннектикут штатының ірі машина жасау өнеркәсібі Ұлыбритания, Канада және Франция елдерінен, сондай-ақ АҚШ әскерлерінен ірі тапсырыстар алды. Ең ірі оқ-дәрі фирмалары – Бриджпорттағы «Ремингтон», Нью-Хейвендегі «Винчестер» және Хартфордтағы «Колт», сондай-ақ Бриджпорттағы ірі федералдық арсенал болды. Штат 1917–1918 жылдары американдық соғысқа белсенді қолдау көрсетті, көптеген соғыс облигацияларын сатып алып, соғыс өнеркәсібін одан әрі кеңейтті және шаруашылықтарда азық-түлік өндірісін арттыруға баса назар аударды. Мыңдаған мемлекеттік, жергілікті және ерікті ұйымдар соғысқа жұмылдырылды және Коннектикут штатының Қорғаныс кеңесімен үйлестірілді. Соғыс аяқталғаннан кейін әлемдік «испан қызбасы» эпидемиясы штатта тарады. Штаттың маңызды көлік торабы болғандықтан, қалалар тығыз орналасқандықтан және халық көп шоғырланған аймақтарда көптеген жаңа иммигранттар болғандықтан, қаза болғандардың саны көп болды. Шамамен 8500–9000 адам қайтыс болды, бұл халықтың шамамен бір пайызын құрайды, ал халықтың шамамен төрттен бірі бұл ауруға шалдықты.
XX ғасырдың басындағы иммигранттар мен этникалық топтар
Бриджпорт, Нью-Хейвен, Уотербери және Хартфордтағы Коннектикут фабрикалары еуропалық иммигранттарды қызықтырды. Ең көп саны итальяндықтар, поляктар және басқа шығыс еуропалықтар еді. Олар католик дініндегі біліктілігі жоқ жұмыс күшін тарихи протестант мемлекетіне әкелді. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында да көптеген еврей иммигранттары келді. 1910 жылға қарай Коннектикут халқының шамамен 30 пайызы шетелде туған адамдардан тұрды. Бұл этникалық топтар Бірінші дүниежүзілік соғысты қолдады (Американың азазды санындағы неміс-американдықтар көзге түспеуге тырысты, АҚШ соғысқа қатысқаннан кейін жаушылық пен күдікке ұшырады). Этностық ұйымдар көптеген жаңа иммигранттар үшін америкадану бағдарламасын қолдады. 1914-1920 жылдары Атлант мұхиты арқылы азаматтық сапарлар жасау іс жүзінде мүмкін болмағандықтан, жаңа иммигранттардың келуі тоқтады. Жақында келген итальяндықтар, поляктар және басқалар өздерінің туған ауылдарына қайту жоспарларын тоқтатуға мәжбүр болды. Олар оқ-дәрі өндірісінде жалақысы жоғары жұмыс орындары ашылғанда өркендеді. Олар американдық қоғамдағы тамырларын тереңдетіп, тұрақты тұрғындарға айналды. Бұрынғы атамекендерімен байланыстырудың орнына, итальяндықтар американдық және итальяндық екендеріне жаңа мақтаныш сезімдерін дамытты. АҚШ-та туған және екі тілді білетін олардың балалары 1920-ші жылдары гүлденді. Поляктар көптеп әскерге қатысып, соғыс облигацияларын қолдауға жан-жақты көмек көрсетті. Оларды үкіметтің соғыстан кейін тәуелсіз Польшаны құруға қолдау көрсетуге берген уәдесі де ынталандырды. 1920-ші жылдардағы туған өлкеге адал жандар жаңа иммигранттарды мемлекеттің дәстүрлі әлеуметтік және саяси құндылықтарына қауіп деп қарастырып, оларға қарсы шықты. Ку-клукс-клан 1920-ші жылдары Коннектикут штатында католиктерге және иммигранттарға қарсы шағын топқа ие болды, жоғарғы лауазымдағы басшыларының қатысуымен болған дау-дамаздардан кейін 1926 жылы бүкіл ел бойынша тарап кетті, оның мүшелерінің саны шамамен 15 000-ға жеткен.
Депрессия мен соғыс жылдары
Қалалық және ауылдық жерлерде жұмыссыздықтың өсуі республикалық көшбасшылармен наразылық тудырған кезде Коннектикут демократтары билікке қайта оралу мүмкіндігін сезді. Қозғалыстың батыры Йель университетінің ағылшын тілі профессоры, губернатор Уилбур Люциус Крос (1931–1939) болды. Ол Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа саясат» бағдарламасын үлгі алып, жаңа мемлекеттік қызметтер құрды, инфрақұрылымдық жобаларға үлес қосты және ең төменгі жалақыны енгізді. Осы кезеңде инфрақұрылымға жасалған инвестициялардың бір бөлігі ретінде Мерит паркуэйі салынды. 1938 жылы штаттық демократиялық партия дау-дамайдың ортасында қалды, нәтижесінде республикашылар губернатор Реймонд Э. Болдуинды сайлады. Коннектикут екі партиялық, өте бәсекеге толы штатқа айналды. 1938 жылдың 21 қыркүйегінде Жаңа Англия тарихындағы ең құрылысқа зиян келтірген дауыл Коннектикуттың шығысын шарлады, жүздеген адамның өмірін қиды. «Лонг-Айленд экспресі» деп аталған дауылдың ортасы Нью-Хейвеннің батысынан өтіп, Олд-Сейбрук пен Стонингтон арасындағы Коннектикут жағалауын қиратты. Бұл аймақ Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аралының қорғаныш рөлінен айырылғандықтан, жел мен толқындардың күшіне толыққанды қарсы тұра алмады. Дауыл инфрақұрылымға, үйлерге және кәсіпорындарға кең ауқымда зиян келтірді. Нью-Лондонда 500 футтық желкенді кеме қойма кешеніне соғылып, ірі өртке себеп болды. Күшті жаңбыр салдарынан Коннектикут өзені Хартфорд пен Шығыс Хартфордтың орталық аудандарын су басты. Шамамен 50 000 ағаш жолға құлады. Ұзаққа созылған экономикалық депрессиядан кейін, АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа (1941–1945) дайындық кезінде қорғаныс өнеркәсібіне инвестиция жасағандықтан экономикалық өсімге мүмкіндік туды. Рузвельттің Американы «Демократияның арсеналына» айналдыру туралы шақыруы ұшақ қозғалтқыштары, радио, радар, жақындық фитильдері, мылтықтар және мыңдаған басқа да өнімдер сияқты қару-жарақ салаларында айтарлықтай өсуге әкелді. Pratt & Whitney ұшақ қозғалтқыштарын, Cheney жібек парашюттерді тікті, ал Electric Boat су асты кемелерін жасады. Бұған қоса, дәстүрлі өндіріс, соның ішінде қару-жарақ, кемелер, форма киімдері, оқ-дәрілер және артиллерия дамыды. Коннектикут Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ әскери қару-жарағының 4,1 пайызын өндірді, бұл 48 штат арасында тоғызыншы орынды иеленді. Кен Бернс 2007 жылы шығарған «Соғыс» атты мини-сериалында Уотерберидің қару-жарақ өндірісіне ерекше назар аударды. 1945 жылы қару-жарақ өндірісінің көп бөлігі тоқтағанымен, соғыс нәтижесінде жаңа салалар пайда болды және жоғары технологиялық электроника мен ұшақ бөлшектерін өндіру жалғасты.
Соғыстан кейінгі өркендеу
Коннектикут штатының қалалары адамдар субсидияланған тас жолдар арқылы жаңа тұрғын үйлерге көшкенде гүлденді, ал қалалары 1950 жылдары өркендеп, содан кейін халықтың кеңінен таралуына байланысты баяу құлдырауға түсті. Коннектикут штаты алғашқы ядролық суасты кемесін, «Наутилус» және Пентагонға қажетті басқа да қару-жарақтарды жасады. 1960 жылдардың басында жұмыс орындарының артуы штатта жан басына шаққандағы ең жоғары табыс деңгейін қамтамасыз етті. Тұрмыс деңгейінің жақсаруын ірі қалалардың шетінде дамыған жаңа қалашықтарда көруге болады. Федералдық инвестициялармен субсидияланған Коннектикут айналма жолы сияқты ірі магистральдардың салынуы нәтижесінде бұрынғы шағын қалалардың орнына ірі тұрғын үйлер мен сауда орталықтары бой көтерді, бұл тенденция бүгінгі күнге дейін сақталуда, сонымен қатар кеңселер де жаңа жерлерге көшірілді. Коннектикут штатының «Алтын жағалауы» аталған Фэрфилд округі Нью-Йоркте жұмыс істейтін көптеген басшылардың таңдаған мекені болды. Ол, әсіресе 1970 жылдары, Коннектикут штатында табыс салығы болмағандықтан, Нью-Йорктен көптеген корпоративтік кеңселерді тартты. Коннектикут кең аумақты арзан кеңселерді, Нью-Йоркте тұруға құштар емес адамдар үшін жоғары тұрмыс деңгейін және сапалы мемлекеттік мектептерді ұсынды. Штат корпорациялардың кеңселерін көшіруіне ешқандай салық жеңілдіктерін бермеді. Коннектикут штатының өнеркәсіп жұмысшыларына жақсы жалақы төленді, олардың көпшілігі қорғаныс өнеркәсібінде, «Электрик Бот» кеме құрылысшылық кемелерде ядролық суасты кемелерін, «Сикорски» компаниясында тікұшақтарды және «Пратт & Уитни» компаниясында реактивті қозғалтқыштарды жасады. Соғыстан кейін еңбек одақтары өте күшті болды, 1970 жылдардың басында ең жоғары деңгейге жетті. Содан бері жеке сектордағы кәсіподақтардың саны мен ықпалы индустрияның құлдырауына байланысты күрт төмендеді, зауыттар жабылып, жұмыс орындары штаттан тыс және шетелге көшірілді. Мемлекеттік сектордағы кәсіподақтар, мұғалімдер, полиция және мемлекеттік қызметкерлерді қамтитын, Демократиялық партияға ықпалы артып, күштірек болды. Деиндустриализация салдарынан көптеген өнеркәсіптік орталықтар бос фабрикалар мен заводтармен және жоғары жұмыссыздықпен қалды. Бай ақ адамдар қала маңына көшіп келгенде, афроамерикалықтар мен латиноамерикандықтар қалалық тұрғындардың үлесі артып, олардың Ұлы көші-қон мен иммиграцияға кеш келгенін және басқа жұмыс орындарын табу мен көшіруге шектеулі мүмкіндіктерін көрсетті. Олар жақсы жалақы алатын өнеркәсіптік жұмыс арқылы орта тапқа жетті, бірақ қиын жағдайға түсті. Афроамерикалықтар мен латиноамерикандықтар ескірген қалалық кеңістіктерді мұра етті, олар енді штат немесе жеке сектор үшін басымдыққа ие емес еді. 1980 жылдары қылмыс пен қалалардың құлдырауы маңызды мәселелерге айналды. Жаман жағдайлар геттоларды игілікке айналдыруға және көпшілік ақ нәсілді қала маңындағы мектептер жүйесін біріктіруге бағытталған белсенді қозғалыстардың ынталандырушы күші болды. 1987 жылы Хартфорд АҚШ-тың алғашқы қаласы болып, афроамерикалық әйел, Кэрри Саксон Перриді қала әкімі етіп сайлады.
Саясат
Коннектикут штатында өте күшті штаттық партиялар болды, Республикалық партияны А. Серл Пинни сияқты көшбасшылар басқарды. Джон Бейли 1946 жылдан 1975 жылы қайтыс болғанға дейін Демократтардың штаттық төрағасы болды; ол сондай-ақ 1961 жылдан 1968 жылға дейін партияның ұлттық төрағасы қызметін атқарды. Партия басшылары заң шығарушы жиынды басқарып, жоғары лауазымдарға үміткерлерді іріктеген штаттық конвенцияларды өткізді. Коннектикуттың ауылдық аймақтарында ескі WASP элементі әлі де маңызды рөл атқарды, бірақ католиктер штат халқының 44% құрады және барлық өнеркәсіптік қалаларды бақылады. Демократиялық партияға адал этникалық топтар мен еңбек одақтарының күші зор болғандықтан, Демократиялық партия «Жаңа мәміле» коалициясын және оның либерализмін ынтамен қолдады. Республикалық партия шамалы либералды болды, оның жарқын мысалы – Техастағы жаңа консервативті базасынан президент болып сайланған бай янки, сенатор Прескотт Буш. Коннектикут өзінің ерекшелігін көрсетуде қиындықтарға тап болды, себебі үлкен спорт командалары болмады және медиа нарығында Нью-Йорк, Провиденс, Род-Айленд және Массачусетстің Спрингфилд қалаларындағы сыртқы телеарналар басымдық құрды. Бейлидің Демократиялық партияны басқаратын либералды топтармен байланысы Элла Грассо болды. Ол оны заң шығарушы органнан Мемлекеттік хатшы, Конгресс және, ақырында, губернаторлыққа дейін көтерді. Бейлидің штаттық тізімді анықтаудағы әдеттегі табысы 1970 жылы республикалық губернаторлық үміткер, конгрессмен Томас Мескилл, көзге түспейтін демократты жеңген кезде бұзылды. Сенатор Томас Доддтың жағдайы одан да күрделі болды, ол сайлау науқаны қаражатын дұрыс пайдаланбағаны үшін Сенатта сөкпеге ұшыраған демократ еді. Додд Демократиялық партияның алғашқы сайлауында жеңіліп, бірақ тәуелсіз кандидат ретінде қатысып, дауыстарды бөліп алды. Нәтижесінде либералды республикашы Лоуэлл Вайкер 42% дауыспен Сенатқа сайланды. Бейлиге 1974 жылы сенатор Абе Рибикоффты қайта сайлау оңай болды. 1950 жылы Рибикофф штат тарихында алғашқы еврей және WASP емес губернатор болып сайланды. Вайкер 1988 жылы шамалы айырмамен жеңіліп, бірнеше рет қайта сайланды. 1990 жылы ол тәуелсіз кандидат ретінде губернатор болып сайланды. 1974 жылы демократтар итальяндық иммигранттардың қызы Элла Т. Грассоны губернатор етіп сайлады. Ол өз күшімен губернатор болып сайланған штаттың алғашқы әйел атанды. Ол 1978 жылы қайта сайланды. 1978 жылы «78 жылғы қарлы дауыл» штатының барлық аймақтарына 30 дюйм қар жауып, тас жолдарды бұзып, барлық жолдарды өтпес етіп жіберді. Ол жарлық шығарып «штатты жапты» және барлық азаматтар мен кәсіпкерлердің қоғамдық жолдарды пайдалануын тоқтатты, барлық кәсіпорындарды жапты. Де-факто, тұрғындар үйлеріне қамалды. Бұл құтқару және тазалау қызметкерлерін көлік құралдарында қалып қойған адамдардың санының артуына көмектесуден босатты және жабық ғимараттардағы тазалау және жедел жәрдем қызметтерін жалғастыруға мүмкіндік берді. Дағдарыс үшінші күні аяқталды және Грассо штаттағы барлық секторлардан басшылығы мен күші үшін мақтау алды.
ХХ ғасырдың аяғы
Коннектикуттың қорғаныс өнеркәсібіне тәуелділігі суық соғыстың аяқталуымен экономикалық қиындықтар тудырды. Осының салдарынан туған бюджеттік дағдарыс 1990 жылы Лоуэлл Вайкердің үшінші партия тізімінен губернатор болып сайлануына ықпал етті. Вайкер мемлекеттік табыс салығына қарсы үгіт жүргізгенімен, бюджеттік дағдарысты шешу үшін енгізген мемлекеттік табыс салығы бюджетті теңгертуде тиімді болды, бірақ саяси жағынан ұнамсыз болды. Вайкер бір мерзім қызметтенген соң зейнетке шықты. Коннектикут штатында 19 ғасырдың соңына дейін темекі шаруашылығы дамыған. Бұл Батыс Индия, Пуэрто-Рико және афроамерикандық Оңтүстіктен иммигранттардың келуіне себеп болды. Олар маусымдық жұмыстан тыс уақытта қалаларда уақытша тұруға, білім алуға және қызметтерге жүгінді, бірақ темекі өндірісінің төмендеуімен тұрақты түрде көшіп кетті. Пекот тайпасы жаңадан "қайтарылған" жерлерінде көп миллиондық казино кешенін салу жоспарларын бастады. Фоксвудс казиносы 1992 жылы құрылысын аяқтады, ал ол түскен үлкен кірістер Машантукет Пеккот резервациясын елдегі ең бай тайпалардың біріне айналдырды. Жаңа табыс есебінен білім беру және мәдени жобалар іске асырылды, соның ішінде Машантукет Пеккот мұражайы мен зерттеу орталығы салынды. Мұхиган резервациясы одан кейін жақын арада саяси мойындылыққа ие болды және 1994 жылы Ункасвилл қаласының жанында тағы бір табысты казино (Мохиган Сан) ашты. 2007 жылы басталған экономикалық төмендеу кірістерге ауыр соққы берді, ал 2012 жылға қарай Mohegan Sun және Foxwoods екеуі де үлкен қарызға батты. Казинолар экономиканың өндірістен ойын-сауық саласына, мысалы ESPN, қаржы қызметтеріне (хедж-фондтарды қоса алғанда) және Файзер сияқты фармацевтикалық компанияларға қарай өзгеруіне мысал келтіре алады.
21 ғасыр
2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі террористик шабуылдарда 65 штат тұрғыны қаза тапты. Олардың көп бөлігі Фэрфилд округінің тұрғындары еді, олар Дүниежүзілік сауда орталығында жұмыс істеген. Гринвич 12 тұрғынын, Стэмфорд пен Норвок әрқайсысы 9, ал Дариен 6 тұрғынын жоғалтты. Кейін Уэстпорттағы Шервуд аралы мемлекеттік саябағында штаттық ескерткіш орнатылды. Саябақтан Нью-Йорк қаласының көкжиегін көруге болады. XXI ғасырдың басында Коннектикутты бірнеше саяси даулар шарлады. Олардың ішінде 2003 жылы Бриджпорт мэрі Джозеф П. Ганимнің 16 сыбайлас жемқорлық айыбы бойынша қызметтен алынуы, сондай-ақ екі қызды сексуалдық тұрғыдан зәбірлегені үшін 18 тармақпен айыпталған Уотербери мэрі Филип А. Джордано болды. 2004 жылы губернатор Джон Г. Роуленд сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеу кезінде отставкаға кетті. Кейін Роуленд федералдық айыптауларды мойындады, ал оның ізбасары М. Джоди Релл Роуленд дауынан кейін реформаларға бағытталған әкімшілігін құрды. 2005 жылдың сәуірінде Коннектикут штаты бір жынысты жұптарға неке құруға толық құқық беретін заң қабылдады. Алайда заң бойынша мұндай одақтарды "азаматтық одақтар" деп атау қажет болды және неке атауы тек әртүрлі жынысты адамдарға ғана тиесілі болды. Штат сотқа жүгінбестен азаматтық одақтарды құруға рұқсат беретін алғашқы штат болды. 2008 жылдың қазанында Коннектикут Жоғарғы соты бір жынысты некелерді заңдастыруға бұйрық берді. 2009 жылдың шілдесінде Коннектикут заң шығарушы органы губернатор М. Джоди Реллдің SustiNet заң жобасына қойған ветосын қабылдады, бұл елдегі денсаулық сақтау реформасының алғашқы маңызды мемлекеттік ұсынысы болды. Штаттың қылмыстық сот жүйесі сонымен қатар 1960 жылдан бері штаттың алғашқы өлім жазасын орындады, 2005 жылы серийлі кісі өлтіруші Майкл Росс өлім жазасына кесілді, сондай-ақ 2007 жылдың шілдесінде Чеширдегі үйге шабуыл жасау салдарынан болған кісі өлтірулерге қатысты. Петиттерге жасалған қылмыстар үшін айыпталушылар босатылғаннан кейін губернатор М. Джоди Релл штаттың қылмыстық сот саясатын толыққанды тексеруге уәде берді. 2012 жылдың 11 сәуірінде штаттық өкілдер палатасы сирек қолданылатын өлім жазасын жою туралы дауыс берді; штаттық сенат бұл шараны 5 сәуірде бұрын қабылдаған. Губернатор Дэннел Маллой «Бұл менің үстеліме келгенде, мен оған қол қоямын» деді. Сол кезде өлім жазасына кесілген 11 тұтқын болды, соның ішінде 2007 жылдың шілдесінде Коннектикут штатының Чешир қаласында үйге шабуыл жасап, адам өлтірген екі адам да бар. Заңның кері күшіне ие болмауы және олардың жазаларын жеңілдетпеуі, сондай-ақ оны жою штат азаматтарының көпшілігінің пікіріне қайшы келеді, өйткені олардың 62 пайызы оны сақтауды жақтайды. 2011 және 2012 жылдары Коннектикут штаты 14 айдың ішінде үш ірі дауылға ұшырады, олардың барлығы да мүлікке кең ауқымда зиян келтіріп, электр қуатын тоқтатуға себеп болды. Айрин дауылы Коннектикутты 28 тамызда шарлады, нәтижесінде үш тұрғын қаза тапты. Зардаптың жалпы сомасы 235 миллион долларды құрады, соның ішінде Ист-Хейвенде қираған 20 үй болды. Екі айдан кейін, қазан айының соңында «Хэллоуин солтүстік-шығысы» деп аталған қар Коннектикуттың солтүстігіндегі әлі де жапырақтары бар ағаштарға көп мөлшерде қар жаудырды, нәтижесінде көптеген бұтақтар мен діңгектер сынды, мүлік пен электр желілеріне зиян келтірді, ал кейбір аудандарда электр қуаты 11 күн бойы қалпына келтірілмеді. 2012 жылдың 29 қазанында Коннектикутқа жеткен «Сэнди» дауылы тропикалық дауыл күшіндегі желге ұшырады, нәтижесінде төрт адам қаза тапты. Сэндидің желдері жағалаудағы көшелерге дауыл толқынын әкелді, ағаштарды және электр желілерін құлатты, үйлер мен кәсіпорындардың 98 пайызының электр қуатын өшірді, нәтижесінде 360 миллион доллардан астам зиян келді. Коннектикуттың оңтүстік-шығыс жағалауындағы кейбір аудандарда 16 күннен астам уақыт электр қуаты болмады. 2012 жылдың 14 желтоқсанында Адам Ланза Ньютаунның Сэнди Хук ауылында орналасқан Сэнди Хук бастауыш мектебінде 26 адамды, оның ішінде 20 бала мен 6 қызметкерді атып өлтірді, содан кейін өзін-өзі өлтірді.
Мамандандырылған зерттеулер
Бомхофф, Карл Боукер. "Коннектикут штатындағы мектептердегі оқытушылар білімінің мемлекеттік қолдауының дамуы, 1825–1850 ж. (I–III томдар)" (PhD диссертациясы, Нью-Йорк университеті; ProQuest Dissertations Publishing, 1952. 7308440). Бьюэлл, Ричард-младший. "Қымбат бостандық: Коннектикуттың революциялық соғысқа жұмылдырылуы" (1980), маңызды ғылыми зерттеу. Кольер, Кристофер. Роджер Шерманның Коннектикуты: янки саясаты және американдық революция (1971). Дэниелс, Брюс С. "Колониялық және революциялық Коннектикуттағы экономикалық даму: шолу", William and Mary Quarterly (1980) 37#3, 429–450 б., JSTOR-да. Дэниелс, Брюс Колин. Коннектикут қаласы: өсім және даму, 1635–1790 ж. (Wesleyan University Press, 1979). Дэниелс, Брюс С. "Коннектикут қалаларындағы демократия және олигархия: Бас Ассамблея кеңсесі, 1701–1790 ж.", Social Science Quarterly (1975) 56#3, 460–475 б. Феннелли, Кэтрин. Коннектикут әйелдері революциялық дәуірде (Коннектикут екі жүз жылдық сериясы) (1975), 60 б. Грант, Чарльз С. Коннектикут шекаралық Кент қаласындағы демократия (1970). Джеффрис, Джон В. Рузвельт коалициясын сынау: Коннектикут қоғамы мен саясаты Екінші дүниежүзілік соғыс дәуірінде (1979), сайлаушылар және саясат. Морс, Джарвис М. Коннектикуттағы либерализмнің өрлеуі, 1828–1850 ж. (1933). Пратте, Ричард Норман. "Коннектикуттегі мұғалімдер білімінің тарихы, 1639–1939 ж." (PhD диссертациясы, Коннектикут университеті; ProQuest Dissertations Publishing, 1967. 6801396). Селески, Гарольд Е. Колониялық Коннектикуттағы соғыс және қоғам (1990), 278 б. Штайнер, Бернард С. Коннектикуттағы құлдықтың тарихы (1893). Тейлор, Джон М. Колониялық Коннектикуттағы сиқыршылықтың алдамшылығы, 1647–1697 ж. (1969) онлайн, 1-том онлайн; 700 б., жан-жақты қамту; 2-том онлайн емес, 1880 жылдардағы азаматтық көшбасшылардың өмірбаяны. xiv, 249 б.
Collier, Christopher. Roger Sherman's Connecticut: Yankee Politics and the American Revolution (1971)
Daniels, Bruce C. "Economic Development in Colonial and Revolutionary Connecticut: An Overview," William and Mary Quarterly (1980) 37#3 pp. 429–450 in JSTOR
Daniels, Bruce Colin. The Connecticut town: Growth and development, 1635 1790 (Wesleyan University Press, 1979)
Daniels, Bruce C. "Democracy and Oligarchy in Connecticut Towns General Assembly Officeholding, 1701 1790" Social Science Quarterly (1975) 56#3 pp: 460–475. Fennelly, Catherine. Connecticut women in the Revolutionary era (Connecticut bicentennial series) (1975) 60pp
Grant, Charles S. Democracy in the Connecticut Frontier Town of Kent (1970)
Jeffries, John W. Testing the Roosevelt Coalition: Connecticut Society and Politics in the Era of World War II (1979), voters & politics
Morse, Jarvis M. The Rise of Liberalism in Connecticut, 1828–1850 (1933)
PRATTE, RICHARD NORMAN. "A HISTORY OF TEACHER EDUCATION IN CONNECTICUT FROM 1639 TO 1939" (PhD dissertation, University of Connecticut; ProQuest Dissertations Publishing, 1967. 6801396). Selesky Harold E. War and Society in Colonial Connecticut (1990) 278 pp. Steiner, Bernard C. History of Slavery in Connecticut (1893)
Taylor, John M. The Witchcraft Delusion in Colonial Connecticut, 1647 1697 (1969) online
, vol. 1 is online; 700pp; comprehensive coverage; vol 2 not online is biographies of civil leaders in 1880s
xiv, 249 pp.
Тарихнама
Дэниелс, Брюс С. "Антиквариандар мен кәсіби мамандар: Колониалды Коннектикут тарихшылары", Коннектикут тарихы (1982), 23#1, 81–97 бб. Мейер, Фримен В. "Колониалды Коннектикуттағы экономикалық өмірді түсіндіру эволюциясы", Коннектикут тарихы (1985) 26#1, 33–43 бб.
Негізгі дереккөздер
Дуайт, Тимоти. Жаңа Англия мен Нью-Йорк арқылы саяхат (1800 ж. шамасында) 4 томдық. (1969) Онлайн: 1-том; 2-том; 3-том; 4-том.
Макфетерс, С. А. 1868 жылғы науқанға арналған саяси нұсқаулық, Жаңа Англия штаттарында пайдалану үшін, әрбір қаланың халқы мен ең соңғы сайлау қорытындыларын қамтиды (1868).
McPhetres, S. A. A political manual for the campaign of 1868, for use in the New England states, containing the population and latest election returns of every town (1868)