Кіріспе

Телекоммуникация саласында "критикалық жиілік" термині мынадай мағыналарды білдіреді:

Ионосфера арқылы радио толқындарының таралуында, толқын компонентінің ионосфералық қабаттан шағылысатын және одан жоғары жиілікте өтетін шекті жиілік. Көлденеңге жақын түсу бұрышында, толқын компоненті шекті жиілікте немесе одан төменде шағылысса, ал жоғары жиілікте ионосфералық қабаттан өтеді. Критикалық жиілік күнің уақытына, атмосфера жағдайларына және антеннадан радио толқындарының таралу бұрышына байланысты өзгереді. Критикалық жиіліктің болуы электрондық шектеудің салдары, яғни жоғары жиіліктерде шағылысуды қамтамасыз етуге қолданылатын бос электрондардың жеткіліксіз саны. Сигналды өңдеуде бұл жиілік Найквист жиілігі деп те аталады. Критикалық жиілік – бұл толқындардың ионосфераға еніп, одан жоғары жиілікте таралатын, ал төмен жиілікте ионосферадан кері шағылысатын ең жоғары жиілік шамасы. Ол "fc" деп белгіленеді. Оның мәні тұрақты емес және ионосфераның электрондық тығыздығына байланысты.

Іоносфераның F қабаты мен критикалық жиілігі

Барлық алыс қашықтықтағы радиобайланыс ионосфераға көлбеу түсірілетін радиосигналдарды пайдаланады. Егер HF жиілігі сыни жиіліктен жоғары болса, радиосигналдар ионосфера арқылы тікелей емес, бұрыштап өтеді. Сыни жиілік үнемі өзгереді және ионосфераның F қабаты радио толқындардың Жерге кері шағылысуына жауапты. Басқа қабаттар (D) басқаша әрекет етеді – жиілікті сіңіру арқылы, және күндіз D қабаты пайда болады, ал F қабаты F1 және F2 қабаттарына бөлінеді. Ионосфераның күндіз және түнде өзгеруіне байланысты, күндіз сыни жиіліктен төменгі жоғары жиіліктер жақсы жұмыс істейді, ал түнде төменгі жиіліктер жақсы жұмыс істейді. D қабаты күндіз болады және ол радио толқындарды жақсы сіңіреді, жоғалтуды арттырады. Жоғары жиіліктер аз сіңіріледі, сондықтан күндіз жоғары жиіліктер жақсы жұмыс істейді. F2 қабатының нақты сыни жиілік картасының сілтемесі әр бес минут сайын жаңартылады, оны осы веб-сайтта көруге болады http://www.spaceweather.com/www/fof2.html. Ионосфера және практикалық қолданылатын ең жоғары жиіліктер (МУЖ) картасының сілтемесі әр бес минут сайын жаңартылады: http://www.sws.bom.gov.au/HFSystems/6/9/1.