Кіріспе

Жиілік жауап шекарасы

Физика мен электротехникада кесу жиілігі, бұрыштық жиілік немесе үзіліс жиілігі – жүйе арқылы өтетін энергияның азаюы (әлсіреуі немесе кері шағылысуы) басталатын жүйе жиілік жауабының шекарасы. Әдетте, сүзгілер және байланыс арналары сияқты электрондық жүйелерде кесу жиілігі төмен өткізгіш, жоғары өткізгіш, жолақты өткізгіш немесе жолақты тоқтату сипаттамасындағы шек нүктесіне қолданылады – өткізу жолағы мен тоқтату жолағы арасындағы шекараны сипаттайтын жиілік. Ол кейде сүзгі жауабындағы ауысу жолағы мен өткізу жолағының қиылыс нүктесі ретінде қарастырылады, мысалы, жарты қуат нүктесі арқылы анықталады (тізбектің шығысы номиналды өткізу жолағының шамамен -3.01 дБ-қа тең болатын жиілік). Сонымен қатар, тоқтату жолағының бұрыштық жиілігі ауысу жолағы мен тоқтату жолағының қиылыс нүктесі ретінде көрсетілуі мүмкін: бұл жиілікте әлсіреу қажетті тоқтату жолағының әлсіреуінен артық, мысалы, 30 дБ немесе 100 дБ болуы мүмкін. Толқын жетектері немесе антенналар жағдайында кесу жиіліктері ең төменгі және ең жоғарғы кесу толқын ұзындықтарына сәйкес келеді.

Электроника

Электроникада, кесу жиілігі немесе бұрыштық жиілік – желі, күшейткіш немесе электрондық сүзгі сияқты тізбектің қуат шығысы, өткізу жолағындағы қуаттың белгілі бір бөлігіне дейін төмендеген жиілік. Көбінесе бұл бөлік өткізу жолағы қуатының жартысына тең болады, және 3 дБ нүктесі деп аталады, себебі 3 дБ-ға төмендеу шамамен қуаттың жартысына сәйкес келеді. Кернеу қатынасы бойынша бұл өткізу жолағы кернеуінің 1/√2 есеге төмендеуіне сәйкес келеді. 3 дБ нүктесінен басқа да қатынастар маңызды болуы мүмкін, мысалы, төменде қараңыз. Кесу жиілігінен алшақтағанда, өткізу жолағында жиіліктің логарифміне байланысты әлсіреудің (жоғалтудың) өсу жылдамдығы тұрақтыға жуықтап келеді (асимптотикалық). Бірінші реттік тізбек үшін жоғалту −20 дБ онжылдыққа (−6 дБ октавасына) тең.

Чебышев сүзгілері

Кейде 3 дБ нүктесінен басқа қатынастар ыңғайлырақ болады. Мысалы, Чебышев сүзгісінің жағдайында, кесілу жиілігі жиілік жауабындағы соңғы максимумнан кейін деңгейі өту жолағының жобаланған толқынына дейін төмендеген нүкте ретінде анықталады. Бұл сүзгі класындағы толқындардың мөлшерін конструктор қалауынша белгілей алады, сондықтан қолданылатын қатынас кез келген мәнді құрай алады.

Радиобайланыс

Радиобайланыста аспан толқыны – радио толқындары аспанға белгілі бір бұрышпен жіберіліп, ионосферадағы зарядталған бөлшектердің қабаттарынан кері шағылысатын техника. Осы ретте, "шектеу жиілігі" термині – ең жоғары пайдаланылатын жиілікті көрсетеді, яғни екі анықталған нүкте арасында шағылысу арқылы берілуге қажетті түсу бұрышында радио толқыны ионосферадан шағылыса алмайтын жиілікті білдіреді.