Кіріспе

Периодтық жүйенің белсенділік үлесі Жұмыс циклі немесе қуат циклі – сигнал немесе жүйенің белсенді болатын бір периодтың үлесі. Жұмыс циклі әдетте пайыздық немесе қатынас түрінде беріледі. Период – сигналдың қосылып, өшу циклын аяқтауына кеткен уақыт. Формула бойынша жұмыс циклін (%) былай көрсетуге болады: Кейбір жарияланымдар жұмыс циклын белгілеу үшін символын пайдаланады. Қатынас ретінде жұмыс циклі өлшемсіз, ондық бөлшек және пайыздық түрде де берілуі мүмкін. Балама термин – жұмыс коэффициенті.

Электр және электроника

Электрондық техникада жұмыс циклі – импульс ұзақтығының немесе импульс енінің (PW) толқынның жалпы периодына (T) қатынасының проценттік көрсеткіші. Ол әдетте импульстің жоғары деңгейде (1) болатын уақытын көрсету үшін қолданылады. Цифрлық электроникада сигналдар тікбұрышты толқын түрінде қолданылады, олар логикалық 1 және логикалық 0 арқылы бейнеленеді. Логикалық 1 электр импульсінің болуын, ал 0 – электр импульсінің жоқтығын білдіреді. Мысалы, (10101010) сигналының жұмыс циклі 50% құрайды, себебі импульс периодтың 1/2 бөлігінде жоғары, ал 1/2 бөлігінде төмен болады. Сол сияқты, (10001000) импульсы үшін жұмыс циклі 25% болады, өйткені импульс периодтың тек 1/4 бөлігінде жоғары, ал 3/4 бөлігінде төмен болады. Электр моторлары көбінесе 100% жұмыс циклін пайдаланбайды. Мысалы, егер мотор 100 секундтың біреуінде немесе уақыттың 1/100 бөлігінде жұмыс істесе, онда оның жұмыс циклі 1/100, яғни 1 процентке тең болады. Импульс енін модуляциялау (PWM) электр қуатын беру және кернеуді реттеу сияқты түрлі электрондық жағдайларда қолданылады. Электрондық музыкада музыка синтезаторлары дыбыс жиілікті осцилляторларының жұмыс циклін өзгертіп, дыбыс өрнегіне әсер етеді. Бұл техника импульс енін модуляциялау деп аталады. Принтерлер/көшірме машиналары индустриясында жұмыс циклінің сипаттамасы құрылғының ай сайынғы номиналды өнімділігін (яғни, басылған беттер санын) көрсетеді. Дәнекерлеу қуат көзінде максималды жұмыс циклі – ол 10 минут ішінде қыздырудан бұрын үздіксіз жұмыс істей алатын уақыттың проценттік көрсеткіші ретінде анықталады.

Биологиялық жүйелер

Қызмет циклдері ұғымы нейрондар мен бұлшық ет талшықтарының қызметін сипаттау үшін де қолданылады. Мысалы, нейрондық тізбектерде қызмет циклі – нейронның белсенді күйде қалатын цикл кезеңінің үлесін көрсетеді.

Белгі-аралық қатынасы

Маркалық кеңістік қатынасы немесе mark to space ratio – бұл толқын пішінінің екі кезектесетін кезеңі арасындағы уақытша қатынасты сипаттайтын сол ұғымның тағы бір атауы. Дегенмен, жұмыс циклі бір кезеңнің ұзақтығын толық циклдың ұзақтығымен салыстырса, маркалық кеңістік қатынасы екі жеке кезеңнің ұзақтығын салыстырады:

мұнда және – екі кезектесетін кезеңнің ұзақтығын көрсетеді.