Кіріспе

Телекоммуникация және электр техникасында фантомдық тізбек – тиісті түрде орналастырылған сымдардан құралған, бір немесе бірнеше өткізгіш жолы өзіндік тізбек болып табылатын және сонымен бірге басқа тізбектің бір өткізгіші ретінде қызмет ететін электр тізбегі.

Фантомдық топ

Фантомдық топ екі бір арналы тізбектен алынған үш тізбектен тұрады. Мұнда фантомдық тізбек – екі сымдық жұптан құралған үшінші тізбек, мұнда әр сымдық жұп өздігінен бір тізбек болып табылады және сонымен бірге үшінші тізбектің бір өткізгіші ретінде әрекет етеді. Фантомдық тізбектердегі "жанама тізбектер" орталыққа шығарылған трансформаторлар арқылы, әдетте "қайталайтын катушкалар" деп аталатын, тиісті кернеудің төмендеуіне қосылуы мүмкін. Орталық шығарулар жанама тізбектердің желілік жағында орналасқан. Фантомдық тізбектегі ток орталық шығаруға тең бөлінеді. Бұл фантомдық тізбектен жанама тізбектерге кедергінің таралуын болдырмайды. Фантомдық жұмыс 20 ғасырдың басында ұзақ қашықтықтағы маршруттарда сымдарды қосымша орнатусыз тізбектер санын арттырды. Тасымалдау жүйелерін қабылдаумен фантомдық қолдану азайды. Теориялық тұрғыдан алғанда, екі басқа фантомдық тізбектен фантомдық тізбек жасауға болады, және осылайша пирамида құруға болады, онда n бастапқы тізбектен ең көп дегенде 2n-1 тізбек алуға болады. Дегенмен, фантомдық қолданудың бір деңгейінен артығы көбінесе тиімсіз. Фантомдық тізбек пен жанама тізбектер арасындағы оқшаулау желі мен трансформаторлардың дәл тепе-теңдігіне байланысты. Тепе-теңдіктің жеткіліксіздігі фантомдық және жанама тізбектер арасында кедергіге әкеледі, және бұл эффект фантомдық деңгейлердің әрқайсысы қосылғанда күшейе түседі. Аналогты телекоммуникация тізбектерінде тіпті кішкентай кедергі деңгейі қабылдауға болмайды, себебі сөйлеу кедергісі өте төмен деңгейлерде де түсінікті болады.

Фантомдық микрофонның қуаттандыруы

Конденсаторлық микрофондарда импеданс түрлендіргіш (тоқ күшейткіш) схемалары болады, олар қуаттануды қажет етеді; сонымен қатар, кез келген электреттік емес, радиожиілікті емес конденсаторлық микрофонның капсуласына поляризациялық кернеу қолдану керек. 1960 жылдардың ортасынан соңына қарай, жазу және хабар таратуға арналған көптеген теңгерілген, кәсіби конденсаторлық микрофондар фантомдық қуаттандыруды пайдалана бастады. Оны сыртқы AC немесе батареялармен қамтамасыз етуге болады, бірақ қазіргі уақытта көбінесе микрофондар қосылған микшерлік консольге, диктофонға немесе микрофондық алдын күшейткішке енгізілген. Ең көп таралған схема әрбір кіріс арнасы үшін жұптасқан 6,8 кОм кедергілер арқылы +48 В тұрақты ток береді. Бұл құрылым IEC және ISO ұйымдарымен стандартталған, сондай-ақ +12 В тұрақты ток және 680 Омдық қоректендіру кедергілері бар, сирек қолданылатын құрылым да бар. Іс жүзінде, фантомдық қуаттандыру динамикалық және конденсаторлық микрофондар үшін бірдей екі өткізгішті қорғалған кабельдерді пайдалануға мүмкіндік береді, ал оны тұтынуға арналмаған теңгерілген микрофондарға зиян келтірмейді, себебі тізбектің тепе-теңдігі осы микрофондардың шығыс тізбегі арқылы маңызды тұрақты ток ағынын болдырмайды.

DC фантом

Телекоммуникациялық желіде микрофондардың фантомдық қуаттандырылуына ұқсас қарапайым DC сигнализациясын іске асыруға болады. Желінің бір шетіндегі трансформатордың ортаңғы қосылысына қосылған қосқыш, екінші шетіндегі ұқсас қосылған релені іске қоса алады. Қайту тізбегі жерге қосылу арқылы жүзеге асырылады. Бұл схема жабдықты қашықтан басқару үшін қолданылуы мүмкін.

Тасымалдаушы контур фантомдары

1950 жылдардан 1980 жылдарға дейін жұлдызды төртжылдық магистральдық желілерде фантомдарды пайдалану жоғары сапалы хабар тарату аудио схемасын жасаудың танымал тәсілі болды. Көптеген FDM телекоммуникациялық тасымалдау жүйесі кабельдің негізгі жолағын пайдаланбады, себебі төмен жиілікті сүзгілер арқылы бөлу қиынға түсетін. Алайда, жұлдызды төртжылдық кабельдің екі жұбынан (жіберу және кері байланыс сигналдары) бір бағытты аудио фантомын жасау мүмкін еді.

Жүксіз фантом

Жүксіз фантом – жүктелген желілердің фантомдық конфигурациясы (жүктеп беру орамдарымен жабдықталған тізбек). Мұндағы мақсат – қосымша тізбектер жасау емес. Керісінше, мақсаты – желіге орнатылған жүктеп беру орамдарының әсерін жою немесе оны күрт азайту. Бұл қажеттіліктің себебі – жүктемелі желілердің белгілі бір жиіліктен жоғары кесілу жиілігі болады және желіні осы жиіліктен артық жиілікке теңестіру қажет болуы мүмкін, мысалы, радиохабар таратушы пайдалануға қолайлы тізбек жасау үшін. Идеалды жағдайда, жүктеме тұрақты қосылыс үшін алынып тасталады немесе азайтылады, бірақ бұл сыртқы хабар тарату сияқты уақытша шаралар үшін тиімсіз. Оның орнына, екі тізбекті фантомдық конфигурацияда пайдалану жүктеу орамдарының енгізетін индуктивтілігін және осылайша жүктеу әсерін күрт азайтуға мүмкіндік береді. Бұл теңгерілген желілерде қолданылатын жүктеу орамдарының екі орамнан тұруымен байланысты, олардың әрқайсысы тізбектің әр тармағына арналған. Олардың екеуі де ортақ өзекке оралған, ал орамдар магниттік ағынның екі жақтан да бір бағытта болуын қамтамасыз етеді. Екі орам да бір-бірінде және өздігінен ЭҚК (электр қозғалыс күші) тудырады. Бұл эффект катушканың индуктивтілігін және оның жүктеу тиімділігін арттырады. Ал керісінше, тізбек фантомдық конфигурацияда болғанда, әр жұптың екі сымындағы ток бір бағытта ағады және магниттік ағын өшіріледі. Бұл әсері кері болады және индуктивтілік күрт төмендейді. Бұл конфигурация ең көп қолданылатыны – төрт сымды жұлдыз тәрізді кабельдің екі жұбында. Басқа сымдармен қолдану тиімді емес. Екі жұптың сымдарының орналасу айырмашылығы тепе-теңдікті бұзуы мүмкін, соның салдарынан қиылысу мен кедергі пайда болады. Бұл конфигурацияны "жинақталған жұптар" деп те атайды. Дегенмен, "жинақталған жұптар" екі желіні тікелей параллель қосуды да білдіруі мүмкін, бұл фантомдық тізбек емес және жүктемені азайта алмайды.