Кіріспе
Холмий мен тулийді ашқан швед химигі (1840–1905) Пер Теодор Клив (10 ақпан 1840 – 18 маусым 1905) – швед химигі, биолог, минералог және мұхит зерттеушісі. Ол хольмий мен тулий химиялық элементтерін ашқанымен ең танымал. Кливтің алғашқы еңбегі – «Några ammoniakaliska chromföreningar» (Аммиак пен хромның кейбір қосылыстары, 1861). Парижде болғанда ол Чарльз Адольф Вурцтың зертханасын барып көрді және онда бірнеше дос тапты. Эрбий оксидінің үлгісінен қоспаларды жойған кезде Клив қоңыр және жасыл заттар тапты, қоңыр зат – гольмий оксиді (ал жасыл зат – тулий оксиді) еді. Дегенмен, бұл үлгі таза болмаған болуы мүмкін. Ол 1879 жылы тулийді эрбий оксидінің үлгісінен бөліп алды. Сонымен қатар, Клив пен Абрахам Лэнгле 1895 жылы клейвеит минералынан гелийді тапты. Клив дихлорнафталеннің алты түрін және кейде оның атымен аталатын аминонафталенсульфоникалық қышқылдарын ашты. 1890 жылы Клив негізінен биология саласына, әсіресе тұщы су балдырлары, диатомдар және планктонды зерттеуге көшті. Клив Отто Хёглундпен бірлесіп, бұрын табылмаған иттрий мен эрбий тұздарын дайындады. Екеуі торий мен лантан элементтерінің химиясын да зерттеді. 1874 жылға қарай Клив торийдің төрт валентті элемент екенін, ал лантанның үш валентті екенін анықтады. Бұл жайттар бастапқыда ғылыми қауым тарапынан күмәндану тудырды. Оның күйеу баласы мен немересі Ханс фон Эйлер-Хелпин мен Ульф фон Эйлер екеуі де Нобель сыйлығын жеңіп алды. Екінші қызы Агнес Клив Йонанд (Агнес Элизабет Клив, 1876–1951) – суретші және Швециядағы модернизмнің алғашқы өкілдерінің бірі болды. Үшінші және соңғы қызы Сели Бруниус (Герда Сесилия Афродита Клив, 1882–1980) – журналист болды. Оның қызы Агнес суретші, декоратор және иллюстратор Джон Йон Андқа үйленді. Оның қызы Сели жазушы Август Бруниусқа үйленді және суретші Гёран Бруниус, журналист Клас Бруниус және доцент Тедди Бруниустың анасы болды. Телевизиондық жүргізуші және саясаткер Лизетт Шульман – оның шөбересі. Пер Теодор Клив әйелдер теңдігін қолдады, ал алғашқы швед әйелі докторлық диссертация қорғаған Элен Фрис оның шәкірті болды. 1904 жылдың желтоқсанында Клив плевритке шалдықты, ол оның жүрегіне әсер етті. 1905 жылдың көктемінде ол жазылғанын ойлады және Упсалаға, Швецияға қайтып келді, бірақ 18 маусымда қайтыс болды.
Per Teodor Cleve (10 February 1840 – 18 June 1905) was a Swedish chemist, biologist, mineralogist and oceanographer. He is best known for his discovery of the chemical elements holmium and thulium. Cleve's first work was Några ammoniakaliska chromföreningar (Some compounds of ammonia and chromium, 1861). While in Paris, he visited the laboratory of Charles Adolphe Wurtz and also made a number of friends there. While removing impurities from a sample of erbium oxide, Cleve discovered a brown substance and a green substance, and the brown substance was holmium oxide (the green substance was thulium oxide). However, this sample may have been impure. He separated thulium from an erbium oxide sample in 1879. Additionally, Cleve and Abraham Langlet discovered helium in the mineral cleveite in 1895. Cleve discovered six forms of dichloronaphthalene and discovered aminonaphthalenesulfonic acids, which are sometimes named after him. In 1890, Cleve began to mainly focus on the field of biology, mainly studying freshwater algae, diatoms, and plankton. Cleve, in collaboration with
Otto Höglund
prepared numerous previously undiscovered salts of yttrium and erbium. The two also did work on the chemistry of the chemical elements thorium and lanthanum. By 1874, Cleve discovered that thorium was a quadrivalent element and also determined lanthanum to be trivalent. These findings were initially doubted by the scientific community. His son in law and grandson, Hans von Euler Chelpin and Ulf von Euler, both won Nobel Prizes. The second daughter, Agnes Cleve Jonand (born Agnes Elisabet Cleve) (1876 1951), was a visual artist and pioneer of Modernism in Sweden. The third and last daughter, Célie Brunius (born Gerda Cecilia Afrodite Cleve) (1882 1980), was a journalist. His daughter Agnes was married to illustrator, set designer and artist John Jon And. His daughter Célie was married to writer August Brunius and was the mother of artist Göran Brunius, journalist Clas Brunius and associate professor Teddy Brunius. The television host and politician Lisette Schulman was his great granddaughter. Per Teodore Cleve was a supporter of women's equality and Ellen Fries, the first Swedish woman to receive a PhD, was one of his students. Cleve began experiencing pleurisy in December 1904 and it affected his heart. He thought that he had recovered by the spring of 1905, and he returned home to Uppsala, Sweden,. but he died there on 18 June 1905.
Сыйлықтар мен мұра
Клив 1871 жылы Швеция Корольдік ғылым академиясына қабылданды. Ол 1894 және 1904 жылдары Дэви медалін алды. Клевеит минералы Кливтің құрметіне аталған.