Кіріспе

Ресейлік хоккейші (1978 жылы туған)

Павел Валерьевич Дацюк (Па́вел Вале́рьевич Дацю́к,; 1978 жылдың 20 шілдесінде туған) – Ресейдің бұрынғы кәсіби хоккейшісі. Ол "Сиқырлы адам" (Magic Man) деген лақап атымен танымал болды, оның тамаша шайбамен ойын шеберлігі мен шығармашылығына деген құрметті білдіреді. 2001 жылдан 2016 жылға дейін Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) «Детройт Ред Уингс» командасында ойнады. 2017 жылы Дацюк тарихындағы «100 ең үздік НХЛ ойыншысы» тізіміне енді, және жарияланған кезде НХЛ-ден тысғы жалғыз белсенді ойыншы болды. Дацюк «Ред Уингс» командасымен 2002 және 2008 жылдары Стэнли кубогын, ал 2017 жылы «СКА Санкт-Петербург» командасымен Гагарин кубогын жеңіп алды. Ол 2002, 2006, 2010 жылғы Олимпиада ойындарында Ресейдің ерлер ұлттық хоккей құрамасының құрамында болды және 2014 және 2018 жылдары команда капитаны болды. 2018 жылғы Олимпиадада алтын медаль жеңіп алғаннан кейін Дацюк «Үш алтын клубқа» қосылды. Дацюк 2007–08, 2008–09 және 2009–10 НХЛ маусымдарында НХЛ-дің ең үздік қорғаныс шабуылшысы ретінде Франк Дж. Селке трофейін жеңіп алды. Ол сондай-ақ 2006 жылдан 2009 жылға дейін қатарынан төрт рет Леди Бинг мемориалдық трофейін жеңіп алды, ол өнер көрсетуі және спорттық мінез-құлқы үшін беріледі. 2008–09 маусымынан кейін ол НХЛ-дің ең құнды ойыншысы ретінде Харт мемориалдық трофейіне үміткер болды. Дацюк өте жақсы қорғаныс ойынымен және ойын барысын өзгерте алатын шабуылдық қабілетімен танымал. Ол сонымен қатар бірнеше Олимпиада мен Әлем чемпионаттарында Ресей хоккей құрамасының жетекші ойыншысы болды.

Ресейдегі ерте ойын

Дацукты алғаш рет 1997–98 жылдары жазда «Детройт Ред Уингс» клубының Еуропалық скаутинг директоры Хокан Андерссон байқаған. Андерсон Мәскеуде қорғанысшы Дмитрий Калининді қарап жүргенде, оның назарына «басқа командадағы кішкентай жігіт» деп сипатталған Дацук түсті. Андерсон Дацукты көру үшін тағы бір сапар жасады, үшінші рет баруға да ниеттенген, бірақ дауылдың салдарынан рейсі жойылды. Осы дауылдың кесірінен Андерссон 1998 жылғы НХЛ драфтына дейін Дацуктың ойынын көрген жалғыз НХЛ скауты болғанын айтады, сол драфтта «Ред Уингс» оны жалпы тізімде 171-ші нөмірмен таңдады. «Динамо» Мәскеу екі күннен кейін ұсынысқа келісіп, ойыншыны өз құрамында қалдырды. 2005 жылдың 19 қыркүйегінде, РСЛ төрелік комитеті Дацукқа кімнің құқығы бар екенін анықтауға дайын тұрған күні, Дацук «Ред Уингс» клубымен 7,8 миллион АҚШ долларына екі жылдық келісімге келді. Бұл оның қатарынан төрт рет жеңіске жеткен сыйлықтарының біріншісі болды. Сондай-ақ Дацук 2006 жылғы Италияның Турин қаласында өткен қысқы Олимпиада ойындарына Ресей ұлттық құрамасының құрамына ілікті.

2006-2013 жж: жұлдыздыққа көтерілу, Селке кубоктары, екінші Стэнли кубогы

2006-07 маусымда Дацук 9KO деп аталған Reebok-тың жаңа хоккей таяғын сынап көрді, ол таяқтың тігізгішінде тесіктер жасау арқылы оны аэродинамикалық етуге арналған. Ол маусымды өткен жылғы 87 ұпаймен аяқтады. Плей-оффтың басталуына дейін, 2007 жылдың 6 сәуірінде Дацук «Қызыл қанаттармен» жеті жылдық, 46,9 миллион АҚШ доллары тұратын келісімшартты жаңартты. Содан кейін ол Детройтке Батыс конференциясының финалына өтуге көмектесті, онда болашақ Стэнли кубогының чемпиондары – Анахайм Дакс командасымен 18 ойында 16 ұпай жинады. 2007-08 маусымында Дацук НХЛ жанкүйерлерінің дауысымен, сондай-ақ командаластары Никлас Лидстрём мен Хенрик Цеттербергпен бірге Атлантадағы Philips Arena-да өткен 2008 жылғы «Жұлдыздар ойынында» Батыс конференциясының құрамына бастап кірді. Ол өзінің мансабындағы ең табысты маусымын өткізді, барлық 82 ойында 97 ұпай жинап, сонымен қатар барлық «Қызыл қанаттар» форвардтарының арасында шайбаларды тойтарып беру көрсеткіші бойынша көшбасшы болды. Команданың ұпай жинауында ол Тед Линдсей, Горди Хоу және Стив Изерманмен бірге үш маусым қатарынан осы көрсеткішті жеткізген команда тарихындағы жалғыз ойыншылардың бірі болды. Плей-оффқа қадам басқан Дацук 2008 жылдың 12 мамырында Даллас Старс командасына қарсы өткен Батыс конференциясы финалының үшінші ойынында 5:2 есебімен жеңіске жетіп, өзінің мансабындағы алғашқы хет-тригін соқты, содан кейін Питтсбург Пингвинстермен финалда кездесуге жол ашты. Серияның алтыншы ойынында Дацук команданың 3:2 есебімен жеңіске жетуіне екі нәтижелі пас берді, соның арқасында команда 11-ші Стэнли кубогын және соңғы 11 жылдағы төртінші титулын жеңіп алды. 2007-08 маусымында +41 көрсеткішпен және 144 шайбаны ұтып алу арқылы (Майк Моданоның 86 ұпайынан 58-і артық) НХЛ-де көшбасшы болған Дацук Лиганың ең жақсы қорғаныс форварды ретінде Франк Дж. Селке кубогымен марапатталды. 20 минут айыппұл алғандықтан, ол Леди Бинг кубогын да жеңіп алды. Селке кубогы үшін дауыс беру кезінде Дацук 537 ұпай (43 бірінші орынға берілген дауыс) алды, ал Нью-Джерси Девилз командасының Джон Мэддені 447 ұпай, ал Дацуктың серігі Хенрик Цеттерберг 425 ұпай алды. Леди Бинг кубогы үшін дауыс беру кезінде Дацук 985 ұпай (75 бірінші орынға берілген дауыс) алды. Сонымен қатар, Дацук 1933 жылдан 1935 жылға дейін Нью-Йорк Рейнджерс командасының Фрэнк Буше жеңіп алғаннан бері 70 жылдан астам уақыттан бері Леди Бинг кубогын үш рет қатарынан жеңіп алған алғашқы НХЛ ойыншысы болды. Дацук пен Рон Фрэнсис – мансаптарында Селке және Леди Бинг кубоктарын жеңіп алған жалғыз ойыншылар. Дацук 2009 жылы үшінші рет НХЛ «Жұлдыздар ойынына» шақырылды, бірақ жамбас жарақатының салдарынан қатыса алмады. Алайда, жаңадан құрылған Лига саясатына сәйкес, ойыншылар «Жұлдыздар ойынына» дейін кем дегенде бір ойынды өткізіп, жарақат алғанын дәлелдеуі керек болды, сондықтан Дацук командаласы Никлас Лидстрёммен бірге бір ойынға қатысудан шеттетілді. Дацук 2008-09 маусымын 81 ойында 97 ұпай (32 гол және 65 нәтижелі пас) жинап, өзінің мансабындағы ең жоғары көрсеткішіне теңесті. Ол сонымен қатар Фрэнк Дж. Селке кубогын жеңіп алды, Филадельфия Флайерс командасының Майк Ричардс және Ванкувер Кэнакс командасының Райан Кеслерден басым түсті, сондай-ақ төртінші маусымда Леди Бинг кубогын жеңіп алды. Дацук ESPY марапаттарындағы «Ең үздік НХЛ ойыншысы» сыйлығына ие болды, бірақ Питтсбург Пингвинс командасының Сидни Кросбиден жеңілді. 2009 жылғы Стэнли кубогы плей-оффында Дацук пен «Қызыл қанаттар» екінші маусым қатарынан Питтсбург Пингвинстеріне қарсы Стэнли кубогы финалына өтті, сондай-ақ Дацуктың мансабында үшінші рет, бірақ «Қызыл қанаттар» жеті ойыннан кейін Пингвинстерге есе жіберді. Дацук 2009-10 маусымындағы тосқауылдан бері маусым соңындағы ең төменгі ұпай жинады, 80 ойында 70 ұпай жинады. Маусымның басында снайпер Йохан Франзен, орталық Валтери Филппула және қорғаушы Никлас Кронвалл жарақат алғандықтан, «Қызыл қанаттар» тұрақтылықты табу үшін күресті. Алайда, маусымның соңындағы табыс команданы ақпан айында Батыс конференциясының тоғызыншы орынынан бесінші орынға көтерді, сондай-ақ тағы да 100 ұпай жинады. Дацук бірінші раундтың жетінші ойынында Феникс Койотиске қарсы өткен кезде алғашқы екі голды соқты, оның ішінде Илья Брызгаловқа қарсы өткізілген әдемі шайба, соның арқасында «Қанаттар» төртінші рет қатарынан плей-оффтың екінші раундына өтті. Алайда, «Қызыл қанаттар» Сан-Хосе Шаркстарға бес ойында жеңілді. Дацук 2010-11 маусымының ашылу түнінде Анахайм Дакс командасына қарсы өткен кезде гол, нәтижелі пас және төбелес арқылы Горди Хаудың хет-тригін жасады, төбелес Кори Перримен болды. 2010 жылдың 22 желтоқсанында Дацук Ванкувер Канукс командасына қарсы өткен ойында білегін сындырып, келесі 19 ойынды өткізіп қалды. Жарақаттан кейін қысқартылған тұрақты маусымда 56 ойында 23 гол, 36 нәтижелі пас және 59 ұпай жинаған Дацук плей-оффта да әсерлі болды, барлық 11 ойында 15 ұпай (4 гол, 11 нәтижелі пас) жинап, командасын бастап кетті. «Қызыл қанаттар» екінші раундта Сан-Хосе акулаларынан 3:0 есебімен артта қалғанда (бұл өткен жылы да болған), Дацук командасын жеңіске жеткізуге тырысты, бірақ бес ойынның жеңілімінен кейін сәтті болмады. Томас Холмстрёмнің голына нәтижелі пас берді, Валтери Филппуланың голына нәтижелі пас берді және жетінші ойында соңғы сәтте шайбаны соқты. 2011 жылғы маусымға дейін Дацук бұрынғы командаласы Руслан Салейді еске алу үшін 24 нөмірі бар жейде киді, ол 2011 жылдың 7 қыркүйегінде Локомотив Ярославль ұшағының апатында қаза болды, содан кейін 2011-12 маусымында өзінің әдеттегі 13 нөміріне қайта оралды. Дацук маусымның басында Лиганың ең құнды ойыншысы сыйлығына үміткер болды, бірақ ақпан айындағы тізе жарақаты «Қызыл қанаттарды» құлдырауға ұшыратты. Команда ақпан айында бірінші орында болса, маусым соңында бесінші орынға түсті, содан кейін бірінші раундта Нэшвилл Предаторс командасымен кездесіп, бес ойында жеңілді. Дацук тұрақты маусымды 70 ойында 67 ұпай (19 гол, 48 нәтижелі пас) жинап аяқтады, содан кейін барлық бес плей-офф ойынында 1 гол, 2 нәтижелі пас және 3 ұпай жинады, сондай-ақ Оттавада өткен 2012 жылғы НХЛ «Жұлдыздар ойынына» шақырылды. 2012-13 маусымында НХЛ екінші тосқауылға тап болғанда, Дацук Александр Овечкин және Евгений Малкин сияқты басқа да көрнекті НХЛ ойыншыларымен бірге шетелде ойнады, ол 2012 жылдың 16 қыркүйегінде Континенталдық хоккей лигасының (КХЛ) ЦСКА Мәскеу клубымен келісімшарт жасады. Дацук 31 ойында 36 ұпай жинады. 2013 жылдың қаңтарында НХЛ ойындары қайта басталғанда, 48 ойыннан тұратын қысқартылған тұрақты маусымда Дацук «Қызыл қанаттарға» оралды және 47 ойында 15 гол, 34 нәтижелі пас және 49 ұпай жинады. Детройт 2013 жылғы плей-оффтың екінші раундына өтті, бірақ президенттік кубокты жеңіп алған Чикаго Блэкхокс командасынан жеті ойында жеңілді, Блэкхокс командасының қорғаушысы Брент Сибруктан соңғы гол соғылды. «Қызыл қанаттар» бір кезде үш ойынға жеңіс алып, бірақ соңында жеңіліске ұшырады.

2013-2016 жылдар: Детройттегі соңғы жылдары

2013 жылдың 18 маусымында Дацюк «Детройт» клубымен үш жылдық келісімшарт жасасты. 2013 жылдың 23 қарашасында Дацюк «Оттава Сенаторларына» қарсы өткен ойында миға соққы алып, келесі алты ойынды өткізіп қалды. 2013–14 маусымында Дацюк тізе жарақатынан да қиналды, нәтижесінде Олимпиадалық үзілістен кейін маусым жалғасқаннан кейін 15 ойынды қатыстырмады. Ол 2013–14 маусымын 45 ойында 17 гол және 20 нәтижелі паспен 37 ұпаймен аяқтады, сондай-ақ барлық бес плей-офф ойынында 5 ұпай (3 гол, 2 нәтижелі пас) жинады. «Ред Уингс» командасы президенттер кубогын жеңіп алған «Бостон Брюинс» командасымен бірінші раундта жеңіліске ұшырады. Дацюк 2014–15 маусымының алғашқы бес ойынын 2014 жылдың 22 қыркүйегінде «Питтсбург Пингвинс» командасына қарсы маусым алдындағы ойында иығының бөлінуіне байланысты өткізіп жіберді. Ол 63 ойында 26 гол және 39 нәтижелі паспен 65 ұпай жинап маусымды аяқтады, содан кейін барлық жеті плей-офф ойынында 5 ұпай (3 гол, 2 нәтижелі пас) жинады. «Ред Уингс» командасы «Тампа Бэй Лайтнинг» командасымен алғашқы жеті ойындық кезеңде жеңіліске ұшырады, ал Дацюк Леди Бинг мемориалдық жүлдесіне ие болу үшін финалист болды. 2016 жылдың 14 ақпанында Дацюк «Бостон Брюинс» командасымен 6–5 есебімен жеңіске жетіп, 900-ші ұпайын жинады. Ол лига тарихындағы алтыншы «Ред Уингс» ойыншысы және бесінші ресейлік ойыншы болды. Дацюк 2016 жылдың 15 ақпанында аяқталған аптаның үздік ойыншысы атанды. Ол бес голмен лига көшбасшысымен бөлісті және төрт ойында жеті ұпаймен екінші орынды бөлісті, соның арқасында «Ред Уингс» командасы мүмкін болған сегіз ұпайдың жетісін жинады. Дацюк 2015–16 маусымын 66 ойында 16 гол, 33 нәтижелі пас және 49 ұпаймен аяқтады, ал «Ред Уингс» командасы «Тампа Бэй Лайтнинг» командасымен бірінші раундта екінші рет жеңіліске ұшырады, бұл серия бес ойында аяқталды. 2016 жылдың 18 маусымында Дацюк «Детройт» командасынан Ресейде ойнау үшін кетіп, «Ред Уингс» командасымен 14 жылдық карьерасын аяқтағанын мәлімдеді. Ол екі Стэнли кубогын (2002 және 2008), төрт қатарынан Леди Бинг кубогын (2006, 2007, 2008 және 2009), 953 ойын және 918 ұпай жинап «Қанаттардан» кетті. Ол 2002 жылғы Стэнли кубогының чемпионы болған «Қанаттардың» соңғы мүшесі болды. 2016 жылдың 24 маусымында «Ред Уингс» командасы Дацюк келісімшартын «Аризона Койотес» командасына 2016 жылғы НХЛ драфтындағы 16-шы таңдаумен бірге, 20-шы таңдау, 53-ші таңдау және Джо Витале үшін алмастырды.

СКА Санкт-Петербург: 20162019

2016 жылдың 8 шілдесінде Дацюк КХЛ-дың мықты клубы – СКА Санкт-Петербургпен екі жылдық келісімшартқа қол қойды. 2016–17 маусымында Дацюк 44 рет өткен чемпионат ойындарында 12 гол және 22 нәтижелі пас берді, сондай-ақ КХЛ-ға оралған алғашқы маусымында СКА Санкт-Петербург клубының Гагарин кубогын жеңіп алуына көмектесті. 2017–18 маусымында Дацюк 37 чемпионат ойынында 8 гол және 27 нәтижелі пас берді. 2018 жылдың 17 сәуірінде Дацюк СКА Санкт-Петербургпен келісімшартты бір жылға ұзартты. Ол Ресей Федерациясының Спорт министрлігі ұйымдастырған «Ресейдің мақтанышы» номинациясында «Жылдың үздік ерлер спортшысы» атағын жеңіп алды, осы атаққа ие болу үшін спринтші Сергей Шубенков пен шаңғышы Александр Большуновты басып өтті.

Автомобильші Екатеринбург: 20192021

2018–19 маусымын аяқтағаннан кейін, SKA клубындағы үшінші маусымын өткізген Дацюк, келісімшарты аяқталған соң бос агент ретінде клубты тастап кетті. 2019 жылдың 5 маусымында, «Қызыл қанаттармен» қайта қосылу мүмкіндігі туралы аз ғана болжамдар болғанына қарамастан, Дацюк КХЛ-де ойнауын жалғастыруды шешті және туған қаласындағы «Автомобилист» Екатербург клубымен бір жылдық келісімшартқа отырды. 2020 жылдың 10 шілдесінде Дацюк «Автомобилист» клубымен келісімшартты тағы бір жылға ұзартты. Ол 2021 жылы карьерасын аяқтады.

Ойын стилі

НХЛ-дегі мансабында Дацюк шабуыл және қорғаныс жақтарында да керемет ойын көрсететін ең үздік екі бағытты шабуылшы ретінде танымал болды. Ол 2008, 2009 және 2010 жылдары лиганың үздік қорғаныс форварды атанды және Франк Дж. Селке жүлдесін үш рет жеңіп алды, сондай-ақ 2011, 2012, 2013 жылдары финалист болған, жалпы алты рет финалист атанды. Қорғаныс стилімен қатар, Дацюк артқы қолымен соққы беру және қарсыластардың арасында таяқпен допты жүргізіп, маневр жасау қабілетімен де белгілі болды. Бұл әрекет ақырында "Дацюк әдісі" деп аталды, ал Дацюктің өзі "Сиқыршы" деп аталды. "Мен Дацюкты шахмат шебері деймін. Қақпашы ретінде сіздің ең жаман қорқынышыңыз – шайбамен жүрген ойыншының көптеген мүмкіндіктері болуы. Дацюк мұздың барлық бөлігін көре алады және кеңістік ашылғанша шайбаны ұстап тұрады, содан кейін ол бірнеше әртүрлі ойынды жасай алады. Ол сізді созып, атуды немесе пас беруді тоқтатуға мәжбүрлейді. Біреуін таңдауыңыз керек, әйтпесе қиын жағдайға түсесіз. Оның ойыны кейде 50/50 мүмкіндікке тең." – 2015 жылғы шілдеде «Лос-Анджелес Кингс» қақпашысы Джонатан Квик Дацюк туралы айтқан.

Жеке өмір

18 жасында Дацюк Свердловск қаласында болашақ әйелі Светланамен танысты. Олар үш жылдан кейін үйленді және 2004 жылы қыздары Элизабет туды. 2010 жылы олар ажырасты. Дацюк 2012 жылы екінші рет үйленді, оның жаңа әйелі Мария аталды. 2014 жылдың 23 сәуірінде ол екінші баласын, Василиса есімді қызын дүниеге әкелді. 2017 жылдың ақпанында үшінші баласы, ұлы Павел кіші туды. Ол орыс православие дінін ұстанады.

Негізгі маусым және плей-офф

Тұрақты маусым Плей-офф Маусым Команда Лига Ойындар Гол Пас Ұпай Айып уақыты Ойындар Гол Пас Ұпай Айып уақыты 1994–95 SKA Автомобилист–2 Екатеринбург РЕС.2 8 0 1 1 4 — — — — — 1995–96 SKA Автомобилист–2 Екатеринбург РЕС.2 44 8 9 17 8 — — — — — 1996–97 Спартак Екатеринбург РСЛ 18 2 2 4 4 — — — — — 1996–97 SKA Екатеринбург РЕС.3 7 3 3 6 2 — — — — — 1997–98 Динамо–Энергия Екатеринбург РСЛ 24 3 4 7 4 — — — — — 1998–99 Динамо–Энергия Екатеринбург РЕС.2 13 9 8 17 2 — — — — — 1998–99 Динамо–Энергия–2 Екатеринбург РЕС.3 10 14 14 28 4 — — — — — 1999–2000 Динамо–Энергия Екатеринбург РСЛ 15 1 3 4 4 — — — — — 2000–01 Ак Барс Казань РСЛ 42 9 19 28 12 4 0 1 1 2 2001–02 Детройт Ред Уингз НХЛ 70 11 24 35 4 21 3 3 6 2 2002–03 Детройт Ред Уингз НХЛ 64 12 39 51 16 4 0 0 0 0 2003–04 Детройт Ред Уингз НХЛ 75 30 38 68 35 12 0 6 6 2 2004–05 Динамо Мәскеу РСЛ 47 15 17 32 16 10 6 3 9 4 2005–06 Детройт Ред Уингз НХЛ 75 28 59 87 22 5 0 3 3 0 2006–07 Детройт Ред Уингз НХЛ 79 27 60 87 20 18 8 8 16 8 2007–08 Детройт Ред Уингз НХЛ 82 31 66 97 20 22 10 13 23 6 2008–09 Детройт Ред Уингз НХЛ 81 32 65 97 22 16 1 8 9 5 2009–10 Детройт Ред Уингз НХЛ 80 27 43 70 18 12 6 7 13 8 2010–11 Детройт Ред Уингз НХЛ 56 23 36 59 15 11 4 11 15 8 2011–12 Детройт Ред Уингз НХЛ 70 19 48 67 14 5 1 2 3 2 2012–13 ЦСКА Мәскеу КХЛ 31 11 25 36 4 — — — — — 2012–13 Детройт Ред Уингз НХЛ 47 15 34 49 14 14 3 6 9 4 2013–14 Детройт Ред Уингз НХЛ 45 17 20 37 6 5 3 2 5 0 2014–15 Детройт Ред Уингз НХЛ 63 26 39 65 8 7 3 2 5 2 2015–16 Детройт Ред Уингз НХЛ 66 16 33 49 14 5 0 0 0 4 2016–17 SKA Санкт-Петербург КХЛ 44 12 22 34 14 7 3 5 8 27 2017–18 SKA Санкт-Петербург КХЛ 37 8 27 35 8 15 4 3 7 0 2018–19 SKA Санкт-Петербург КХЛ 54 12 30 42 6 12 1 6 7 4 2019–20 Автомобилист Екатеринбург КХЛ 43 5 17 22 10 4 2 2 4 2 2020–21 Автомобилист Екатеринбург КХЛ 51 12 23 35 10 5 1 2 3 0 РСЛ барлық қорытындысы 146 30 45 75 40 14 6 4 10 6 НХЛ барлық қорытындысы 953 314 604 918 228 157 42 71 113 55 КХЛ барлық қорытындысы 260 60 144 204 52 43 11 18 29 33