Кіріспе
Канадалық хоккейші (1983 жылы туған)
Жордин Джон Кудлук Туту (; 2 ақпан 1983 жылы туған) – Канаданың бұрынғы кәсіби хоккейшісі. Ол «Нэшвилл Предаторс», «Детройт Ред Уингс», «Нью-Джерси Девилз» және «Чикаго Блэкхокс» командаларында ойнаған. Инуит, украин және ағылшын тегінен шыққан ол Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) құрамында ойнаған алғашқы инук ойыншысы. Туту НХЛ-дің ең үздік ойынды дүрліктірушілердің бірі ретінде танылды және өз командасының жеңіске жетуіне көмектесу үшін қарсыластарын ашуландырып, айқасқа шақырып, олардан басым түсе білді. 2016–17 жылғы НХЛ маусымының соңында Туту 2003 жылы лигаға келгеннен бері 723 НХЛ матчында 65 гол, 96 нәтижелі пас және 1010 айып ұпалы жинады. Ойын шеберлігінен бөлек, Туту қайырымдылық және қоғамдық жұмыстармен, әсіресе солтүстік аймақтардағы қауымдастықтарға көмектесумен белгілі. 2018 жылдың 19 қазанында ол Twitter желісінде зейнетке шығуын ресми түрде жариялады: «Wheat Kings командасымен 220 рет маусымдық ойынға қатысып, НХЛ-де 723 матч өткізгеннен кейін, ендігіде НХЛ-ден зейнетке шығып, өзімнің күшімді туған жерімдегі халыққа бағыштаймын».
Нэшвиллдің хищниктері
Туту 13 жасында Ранкин-Инлеттен Альберта штатының Спраус-Гроув қаласына Бантам ААА хоккейі ойнау үшін көшіп келді. «Брэндон Уайт Кингс» командасы оны 1998 жылғы WHL Bantam Draft-тың 3-ші турында таңдады. Туту 1999 жылдан 2003 жылға дейін Батыс хоккей лигасының (WHL) «Wheat Kings» командасында ойнады және 2001 жылғы НХЛ-ге кіру драфтында «Нэшвилл Предеторс» командасының алтыншы таңдауы ретінде жалпы есеп бойынша 98-ші орынды иеленді. Ол 2003 жылдың 9 қазанында «Анахайм Майти Дакс» командасына қарсы өткен матчта NHL тұрақты маусымының алғашқы ойынына шығып, инуит тегінен шыққан алғашқы хоккейші болды. Сондай-ақ ол НХЛ командасының құрамына түскен алғашқы инуит тегінен шыққан адам болды. Туту өзінің есімімен байланысты ойынға сәйкес келетін «22» нөмірін таңдайды. 2019 жылдың 2 ақпанында «Нэшвилл Предеторс» командасы «Бриджстон Арена» стадионында «Даллас Старс» командасын қабылдап, Джордин Туту кешін өткізді. Туту бұқаралық ақпарат құралдарымен сұхбаттасып, матч алдындағы шайба тастау рәсіміне қатысты.
Детройт Ред Уингз
Туту 2011–12 маусымынан кейін шектеусіз еркін агент деп тағайындалды. 2012 жылдың 1 шілдесінде ол Нэшвиллдің Орталық дивизиядағы қарсыласы «Детройт Ред Уингс» клубымен үш жылға 5,7 миллион долларлық келісімшартқа қол қойды. 2013 жылдың 19 ақпанында ол бұрынғы командасы «Предаторс» клубына қарсы «Ред Уинг» сапындағы алғашқы голын соқты. 2014 жылдың 18 маусымында «Ред Уингс» клубы Тутуды құрылымдық шартты бұзу үшін шартсыз босату тізіміне қойды.
Нью-Джерси Девилз
Тоту Нью-Джерси Девилс командасының жаттығу лагеріне сынақтан өту үшін қатысып, 2014 жылдың 7 қазанында командамен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. 2014–15 маусымда ол команда сапында 68 ойын өткізді. Ол 10 гол соғып, 5 нәтижелі пас берді және 72 минут айып тартты, бұл НХЛ-де ең көп айыппұл минуты бойынша 55-орынға ие болды. 2015 жылдың 8 мамырында ол тағы бір жылдық 825 000 долларлық келісімшартқа қол қойды.
Чикаго Блэкхокс пен зейнеткерлікке шықты
2016 жылдың 5 шілдесінде Тоту еркін агент ретінде «Девилз» командасынан келіп, «Чикаго Блэкхокс» командасымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. 2017 жылдың 28 ақпанында «Чикаго» Тотудың келісімшартымен 2017–2018 маусымына дейін ұзартуға келісті. «Чикаго Блэкхокс» сапында өткен жылы ол жоғарғы дене жарақатынан емделді және ұзақ мерзімді жарақат тізіміне енгізілді, нәтижесінде 2017 жылдың қараша айында ол құрамынан босатылды. 2018 жылдың 19 қазанында Тоту 723 НХЛ ойынынан кейін хоккейден кетуін жариялады. Зейнеткерлікке шыққанға қарамастан, Тоту «азап шеккен жергілікті балалардың өмірін жақсарту жұмысын жалғастыруды» жоспарлап отырғанын мәлімдеді.
Шектiлеулер мен тәртiптiк мәселелер
Тоту өзінің әрекеттері үшін бірнеше рет НХЛ-дің тәртіптік шараларына іріткі болды. 2007 жылдың 17 наурызында Тоту ойын барысында «Даллас Старз» командасының қорғаушысы Стефан Робидасты бетке ұрып, есінен айырды, соққы салдарынан ол миын шатырлатты. Екі күннен кейін НХЛ Тотуға бес ойынға жалақысыз тоқтатты, сондай-ақ оның ойынына «лас» деген айып тағылды. Бұл айыптаулар 2007 жылдың 11 қазанында Тотудың «Феникс Койотес» командасының ойыншысы Дэниел Винниктың басын иығымен соққаннан кейін қайта көтерілді. 2011 жылдың 6 желтоқсанында НХЛ Тотуды тағы да екі ойынға шеттетуге мәжбүр болды, себебі 2011 жылдың 3 желтоқсанындағы ойында «Бьюффало Сэйбрз» командасының қақпашысы Райан Миллерге қарсы жасаған қауіпті әрекетіне байланысты. Бұл оқиға «Нэшвилл» командасының бас директоры Дэвид Пойл қақпашыларды мұндай шабуылдардан қорғау үшін лиганың қадамдарын жария түрде қолдағаннан кейін орын алды.
Жеке өмір
Жордин Тутудың ағасы Теренс 2001–02 маусымда ECHL лигасының «Роанок Экспресс» командасы үшін ойнады. Теренс «OCN Blizzard» командасында жас шағында табысқа жетті және «Экспресс» командасының «Жыл жаңа ойыншысы» атанды. 2002 жылдың тамызында Теренс 22 жасында мас күйде көлік басқарғаны үшін ұсталғаннан кейін өзіне-өзі қол жұмсады. Тутудың ортаңғы есімі – Кудлук, инуктит тілінде «көк күркіреу» деген мағынаны білдіреді. Жординнің анасы Роза (құрметті аты Харрисон) – ағылшын және украин тегінен, ал әкесі Барни – Нунавуттан шыққан инук. Ол бұрынғы Манитоба заң шығару жиналысының спикері Джордж Хикстің туысы және бұрынғы Нунавут заң шығару жиналысының спикері және бұрынғы федералды министр Хантер Тутудың інісі. Манитобада дүниеге келгенімен, Туту Нунавуттың Ранкин-Инлет қаласында өсті, онда ол әкесінен коньки тебуді және хоккей ойнауды үйренді. Ранкин-Инлетте өскен Туту дәстүрлі инуиттік өмір салтын – аң аулау және кемпингке қатысуды үйренуге мүмкіндік алды, бірақ сонымен қатар психикалық және физикалық зорлық-зомбылыққа да тап болды. 2007 жылы Туту «American Idol» телешоуының бұрынғы қатысушысы және кантри әншісі Келли Пиклермен қарым-қатынаста болды. Туту Пиклерді Ранкин-Инлетке, өз туған қаласына алып келді. Тутудың адалсыздығына байланысты олардың қарым-қатынасы сол жазда аяқталды. Көпшілік пікір бойынша, Пиклердің «Best Days of Your Life» әні Туту туралы жазылған. 2010 жылдың 27 желтоқсанында Туту алкогольге тәуелділігіне емделу үшін NHL/NHLPA-ның Есірткіге және мінез-құлыққа қатысты денсаулық сақтау бағдарламасына өз еркімен қатысты. Бағдарламаны сәтті аяқтағаннан кейін, ол маусымды аяқтау үшін және 2011 жылғы Стэнли кубогы плей-оффында ойнау үшін қайта оралды. 2012 жылы NHL хоккейлік лок-аут кезінде Жордин Туту Нунавуттың Ранкин-Инлет қаласына жергілікті балалар үшін алғашқы «Team Tootoo» хоккей лагерін ұйымдастыру үшін келді. Лагерьде Тутудың басты мақсаты балалардың көңіл көтеруін және қоғам ретінде бірге қуанғанын қамтамасыз ету болды. «Бұл өте жағымды атмосфераға толы болады. Сіздер хоккей дағдыларын үйренесіз, сонымен қатар өмірлік дағдыларды және командалық жұмысты да үйренесіз», – деді ол. 2013 жылы Стивен Брант радиода Тутупен бірге кітап жазып жатқанын мәлімдеді. Кітап 2014 жылдың 21 қазанында «All The Way: My Life on Ice» деген атпен жарық көрді.
In 2007, Tootoo was in a relationship with former American Idol contestant and country music singer Kellie Pickler. Tootoo brought Pickler to his hometown of Rankin Inlet. The relationship ended that summer, due to Tootoo's infidelity. It is widely believed that Pickler's single Best Days of Your Life was written about Tootoo. On December 27, 2010, Tootoo voluntarily entered the NHL/NHLPA's Substance Abuse and Behavioral Health Program to receive treatment for an alcohol problem. Following successful completion of the program, he returned to finish the season and play in the 2011 Stanley Cup playoffs. In 2012 during the NHL hockey lockout Jordin Tootoo went to his home town of Rankin Inlet, Nunavut to host the first Team Tootoo hockey camp for the local kids. Tootoo's main focus of the camp was making sure the kids were having fun and being able to enjoy themselves as a community. "It’s going to be a really positive atmosphere. You’re going to learn hockey skills, but you’re also going to learn life skills and teamwork," he said. In 2013 Stephen Brunt mentioned on radio that he was working on a book with Tootoo. The book was published on October 21, 2014, entitled All The Way: My Life on Ice.
"Team Tootoo" қоры
2015 жылы «Нью-Джерси Девилз» командасы Тотуды 2015 жылғы НХЛ қорының үздік ойыншысы сыйлығына ұсынды. Бұл сыйлық НХЛ-де құнды саналатын қасиеттерді көрсететін ойыншыға беріледі: мінсіз ұмтылыс, табандылық және командалық жұмыс. Таңдалған ойыншы өзі таңдаған қайырымдылық қорына 25 000 доллар көмектеседі, осылайша ол өзінің қорын құруға мүмкіндік алды. Тотудың танылуының себебі – «Team Tootoo Foundation» қорының туған қаласы Ранкин-Инлетте (Нунавут аймағы) және жалпы ел бойынша атқарған жұмыстарының нәтижесі. Тоту 2011 жылы қорын құруға 2002 жылы ағасы Теренстің өмірден ерте кеткеніне байланысты шабыттанды. «The Team Tootoo Fund» қорының басты мақсаты – қауіпті жағдайлардағы жастар арасындағы суицидтің алдын алу және зорлық-зомбылыққа қарсы бағдарламалар туралы хабардар ету. Өзі бұрын психикалық денсаулық мәселелерімен және суицидтік ойлармен күрескен ол, осы қиындықтармен бетпе-бет келген адамдарға үміт сыйлайды, көбінесе өзінің тарихын айтып, бөліседі.