Кіріспе
Американдық жазушы және режиссер (1954 жылы туған)
Джозеф Майкл Страчински (/s//t//r//ə/'/z//ɪ//n//s//k//i/; 1954 жылдың 17 шілдесінде туған) – американдық режиссер және комикс жазушысы. Ол Synthetic Worlds Ltd. және Studio JMS компанияларының негізін қалаушы және ғылыми-фантастикалық телесериал «Вавилон 5» (1993–1998) және оның спин-оффы «Крестовый поход» (1999), сондай-ақ «Иеремия» (2002–2004) және «Сегізінші сезім» (2015–2018) сериалдарының авторы ретінде кеңінен танымал. Ол Харлан Эллисонның мұрагерлік мүлкін басқарады. Страчински «Changeling» (2008) психологиялық драмалық фильмінің сценарийін жазды және «Ninja Assassin» (2009) әрекет фильмнің сценарийін жазуға бірлесіп қатысты, Marvel комиксі «Тор» (2011) үшін маңызды жазушылардың бірі болды (сонымен қатар камео рөлде ойнады), «Underworld: Ояну» (2012) қорқыныш фильмі мен «World War Z» (2013) апокалиптикалық қорқыныш фильмінде жұмыс істеді. 2001 жылдан 2007 жылға дейін Страчински Marvel Comics-тің «The Amazing Spider-Man» комиксін жазды, содан кейін «Тор» және «Фантастикалық төрттік» комикстерін жазды. Ол DC Comics үшін «Супермен: Бірінші Жер» трилогиясының авторы, сонымен қатар «Супермен», «Керемет әйел» және «Before Watchmen» комикстерін жазды. Страчински «Rising Stars», «Midnight Nation», «Dream Police» және Joe's Comics арқылы «Ten Grand» сияқты бірнеше түпнұсқа комикс серияларының авторы және жазушысы. Әртүрлі БАҚ-тағы өнімді жазушы және бұрынғы журналист Страчински HarperVoyager үшін «Суперменге айналу» (2019) автобиографиясын, Simon & Schuster үшін «Біз бірге бара жатырмыз» (2021) романын және Benbella Books үшін «Жазушы болу, жазушы болып қалу» (2021) кітабын жазды. 2020 жылы ол Artists, Writers and Artisans комикс баспа компаниясының Креативтік кеңесінің басшысы болып тағайындалды. Страчински Usenet және басқа да ерте компьютерлік желілерде белсенді қатысушы, 1984 жылдан бері әртүрлі онлайн форумдар (соның ішінде GEnie, CompuServe және America Online) арқылы жанкүйерлермен байланысып келеді. Ол интернетте жанкүйерлермен тікелей байланысқан және көрермендердің пікірлеріне өзінің шоуының стиліне әсер етуге мүмкіндік берген алғашқы телепродюсер ретінде танылады (мысалы, «Вавилон 5» интернетті пайдалануы). Оның екі маңызды платформасы – GEnie және newsgroup rec.arts.sf.tv.babylon5.moderated.
Ерте және жеке өмір
Страчински Нью-Джерси штатының Патерсон қаласында дүниеге келген. Ол Ньюарк, Нью-Джерси; Канкаки, Иллинойс; Даллас, Техас; Чула-Виста, Калифорния (оны орта мектепті бітірген жері) және Сан-Диего, Калифорнияда өсті. Страчинскидің отбасы католик дінінде болған, ал оның түбі поляк. Оның әжесі мен атасы қазір Беларусьқа жататын аймақта тұрған және Ресей революциясынан АҚШ-қа қашып кеткен; оның әкесі АҚШ-та туған, сондай-ақ Польшада, Германияда және Ресейде де өмір сүрген. Ол 1999 жылы әйелінен ажырасып, 2001 жылы ресми түрде ажырасты. Дреннаннан ажырасқаннан кейін Страчински Патриция Таллманмен қарым-қатынасқа түсті, ол 1990 жылдардағы «Babylon 5» сериалында ойнаған кезде танысқан. Ол онымен бірлесіп Studio JMS компаниясының бас директоры және атқарушы продюсері болды; олардың қарым-қатынасы мен серіктестігі 2013 жылы аяқталды. Страчинскиде Аспергер синдромы бар. 21 жасқа толғанда ол өз еркімен вазектомия жасады және осы тәжірибе туралы 1983 жылғы 28 қаңтардағы «Los Angeles Reader» басылымында жазды.
Алғашқы жұмыстар
Страчински пьеса жазуды бастады, оның бірнеше пьесалары Саут-Уэстерн колледжінде және Сан-Диего мемлекеттік университетінде қойылды. Одан кейін ол Performance Publishing баспасында «Ақ қар ханшайымының» өңдеуін жариялады. Сан-Диего маңында тағы бірнеше пьесалар қойылды, соның ішінде Маркиздің қоғамдық театры үшін «Шәкірттік». 1970 жылдардың соңында Страчински KSDO FM радиосында ойын-сауық сыншысы болды және «Alien Worlds» радиодрамасының сценариі ретінде жұмысқа орналасудан бұрын бірнеше радио пьеса жазды. Ол Сан-Диегода өзінің алғашқы телевизиялық жобасын жасады – KPBS TV үшін «Марти Спринкл», сондай-ақ XETV теледидар жобасымен де жұмыс істеді. Ол Лос-Анджелес Таймс газетінде Сан-Диего қаласынан арнайы тілші ретінде, сондай-ақ Сан-Диего журналы мен Сан-Диего оқырманы үшін жұмыс істеді, ал Лос-Анджелес Herald Examiner, Los Angeles Reader, TV Cable Week және People журналдарында мақалалар жазды. Оның еңбектері үшінші басылымда жарық көрді. 1987 жылдан 1992 жылға дейін бес жыл бойы KPFK FM Лос-Анджелесте Ларри ДиТиллиомен бірге «25-ші сағат» радио ток-шоуын жүргізді. Ол қызмет еткен кезеңде Джон Карпентер, Нил Гейман, Рей Брэдбери, Харлан Эллисон және басқа да жазушылармен, продюсерлермен, актерлермен және режиссерлермен сұхбаттасты. 2000 жылы Страчински scifi.com үшін «Айлар қаласы» радиодрамасына оралды. Страчински үш қорқыныш романының авторы – «Demon Night», «Othersyde» және «Tribulations», сондай-ақ жиырмаға жуық әңгіменің авторы, олардың көпшілігі «Tales from the New Twilight Zone» және «Straczynski Unplugged» есімді екі жинақта топтастырылған.
Анимация саласындағы жұмыстар
Штрачински "Ер адам және ғаламның иелері" мультфильмінің жанкүйері болды. 1984 жылы ол бір сценарий жазып, тікелей Filmation студиясына жіберді. Filmation оның сценарийін және тағы бірнеше сценарийді сатып алып, оны штатқа алды. Осы кезеңде ол Ларри ДиТиллиомен дос болып, Filmation "Ер адам" мультфильмінің спин-оффы – "Ше-Ра: Күш принцессасы" фильмін жасағанда, олар шоудың сюжеттік редакторы ретінде жұмыс істеді. Бірақ Filmation экранда олардың есімдерін көрсетуден бас тартқан соң, екеуі де DIC студиясында "Джейс және дөңгелекті жауынгерлер" жобасында жұмыс істеп, кетіп қалды. Страчински мен ДиТиллио "Эльфквест" мультфильмінің анимациялық нұсқасын жасауға тырысты, бірақ CBS оны жас көрермендерге ұнату үшін өзгертпек болғанда жоба сәтсіз аяқталды. "Джейс" жобасында жұмыс істеп жатқанда, Страчински Лен Дженсон мен Чак Менвилльдің "Ақиқат аждаһаларды жоюшылар" фильмін анимациялық нұсқаға бейімдеу жобасына тартылды. Дженсон мен Менвилль 13 бөлімнен қатар 65 бөлімдік синдикациялық тапсырыс бар екенін білген соң, жұмыс көлемі тым көп екенін және олар тек өз сценарийлерімен ғана айналысатынына шешім берді. DIC басшысы Жан Чалопин Страчинскиден 78 бөлімдік жобаның сюжеттік редакторы болуын және өз сценарийлерін жазуын сұрады, ол "Фетс Грей" деген псевдонимді қабылдады (бұл есім "Денені ұрлаушы" әңгімесіндегі қабір тонаушылардың есімдерінен алынған). Страчински CBS Storybreak арнасы үшін Эвелин Сибли Лэмпманның "Крикет-Криктің ұялшақ стегозавры" романының анимациялық нұсқасын жазды.
Тірі экшн және желілік шоулар
Анимациядан кеткен соң Страчински The Twilight Zone үшін "Достар не үшін?" атты эпизод жазды, ал Шелли Дюваллдың Nightmare Classics үшін Роберт Луис Стивенсонның "Джекилл және мистер Хайдтың таңғажайып оқиғасын" бейімдеді, бұл жұмысы Жазушылар гильдиясының сыйлығына ие болды. Страчинскиге тікелей эфирде түсірілетін ғылыми-фантастикалық сериал "Капитан Пауэр және Болашақтың сарбаздары" сюжеттік редакторы лауазымы ұсынылды. Страчински кейіпкерлердің өзгеруіне байланысты маусымдық сюжеттік желі құрды және сценарийлердің үштен бірін өзі жазды. Бір маусымнан кейін ойыншықтар шығаратын Mattel компаниясы шоуға көбірек араласуды талап етті, нәтижесінде Страчински жұмыстан кетті. Ол ДиТилльоны екінші маусымда сюжеттік редактор болып жұмыс істеуге ұсынды, бірақ ойыншық компаниясының қаржыландыруы тоқтатылды және бұл маусым ешқашан іске аспады. Содан аз уақыт өткен соң 1988 жылы Америка Жазушылар Гильдиясының ереуілі басталды. Осы кезеңде Страчински Харлан Эллисонмен танысып, кейіннен олар дос болды. Страчински Эллисонның жинақталған туындыларының орындаушысы. Ереуіл аяқталғаннан кейін жаңа "Твайлайт Зона" сериалының продюсерлері сериалды толық 65 эпизодтық жиынтықпен синдикацияға сату үшін қосымша эпизодтар жасау қажеттігіне тап болды. Олар қажетті эпизодтардың санын толықтыру үшін Страчинскиді сюжеттік редактор ретінде шақырып алды. Страчински көптеген сценарийлерді өзі жазды. Сонымен қатар, "Супа сэндвичтей ақымақ" атты бір эпизодты Эллисон жазды. "Твайлайт Зона" сериалынан кеткеннен кейін оның агенті оны "Jake and the Fatman" шоуына сценарий ұсынуға шақырды. Бастапқыда күдікпен қараған Страчински ақыры келісіп, Джери Тейлор мен Дэвид Моессингердің басшылығымен атқарушы сюжеттік кеңесші болып жұмысқа орналасты. Тейлор мен Моессингер шоудан кеткен кезде, Страчински да олармен бірге, ынтымақ таныту мақсатымен кетті. Моессингер "Құқықсыздық" сериалының атқарушы продюсері болып тағайындалғанда, ол Страчинскиге қосымша продюсер лауазымын ұсынды. Страчински "Құқық, ол жазды" сериалына екі маусым бойы қатысып, жеті эпизодтың сценарийін жазды. Моессингер мен Страчински шоуды жандандыру үшін басты кейіпкер Джессика Флетчерді Мейн штатының тыныш Кэбот-Коув қаласынан Нью-Йорк қаласына көшірді. Бұл шешім шоуды 30-жылдардың ортасынан құлдыраған ондыққа қайтаруға мүмкіндік берді. Страчински Джессиканы жазу және криминологиядан сабақ беруші етіп тағайындады, сондай-ақ оның кәсіби жазушы ретіндегі рөлін, осы мамандықтың барлық мерзімдері мен қиындықтарын ерекше атап өтті. Страчински "Вавилон 5" сериалының пилоттық эпизоды мен бірінші маусымының басталуы арасында Моессингер үшін "Уокер, Техас рейнджері" сериалының бір эпизодын жазды. Страчински Showtime телеарнасы үшін Роберт Луис Стивенсонның "Джекилл және мистер Хайдтың таңғажайып оқиғасын" бейімдеді, бұл жұмысы Америка Жазушылар Гильдиясының сыйлығына ұсынылды, сондай-ақ "Құқық, ол жазды: Өлу үшін оқиға" фильмін продюсерлік етті.
Вавилон 5 және крест жорығы
1991 жылдың соңында Warner Bros. компаниясы Страчински мен Даг Неттермен серіктес ретінде келісімшарт жасады, олардың міндеті жаңа Prime Time Entertainment Network арнасы үшін «Вавилон 5» жобасын дамыту болды. Страчински мен Неттер «Капитан Пауэр» жобасынан көптеген мамандарды шақырып, Эллисонды консультант, ал ДиТиллионы сценарий редакторы ретінде жұмысқа алды. «Вавилон 5» екі рет «Эмми» сыйлығын, бірден кейін біреуі «Хьюго» сыйлығын және тағы да көптеген марапаттарды жеңіп алды. Страчински 110 эпизодтың 92-сін, сондай-ақ пилоттық эпизодты және бес телефильмді жазды. Бұл сериал кейіпкерлерге басымдық беретін ғарыш операсы болып табылады және ғарыш операцияларын реалистік бейнелеуге қасақана назар аударады. Ол арнайы эффектілер үшін CGI-дың кең қолданылуын алғашқылардың бірінен бастады. «Вавилон 5» бес маусым бойы өндіріліп, көрсетілді, Страчински жоспарлаған сюжеттік желі аяқталды. Оның жалғасы «Crusade» TNT Network арнасы үшін өндірілді, бірақ ол тек 13 эпизодтан тұрды. Алғашқы эпизод эфирге шығу алдында өндіріс тоқтатылды. Ол «Вавилон 5» романдарының тоғызының жоспарын жасады, «In the Beginning», «Thirdspace» және «A Call to Arms» телефильмдеріне сәйкес романдардың шығуына бақылау жасады, сонымен қатар журналдарда жарық көрген төрт «Вавилон 5» повесінің авторы болып табылады (2008 жылға дейін қайта басылмаған). 2005 жылы Страчински «Вавилон 5» сценарийлерін жариялай бастады. Бұл процесс 2008 жылдың маусым айында аяқталды, ал сценарийлер сол жылдың шілде айының соңынан бастап қолжетімді болмай қалды. Телефильмдерге арналған сценарийлері 2009 жылдың қаңтар айында шектеулі уақытқа жарияланды. Страчински SciFi Network арнасы үшін пилоттық фильм болған «Вавилон 5: Рейнджерлер туралы аңызды» жазып, өндірді, сондай-ақ «Вавилон 5: Жоғалған әңгімелер» екі сағаттық фильмін тікелей DVD форматында жазып, түсірді және өндірді.
Джоның комикстері
Страчински ұзақ жылдар бойы комикстердің жанкүйері болды және 1980-ші жылдардың аяғында комикстер жазуды бастады. Оның комикстердегі жұмыстарына «Капитан Пауэр және болашақтың сарбаздары», «Түйсік аймағы», «Жұлдыз жолы» және «Вавилон 5» адаптациялары кіреді. 1999 жылы ол Top Cow/Image Comics үшін «Rising Stars» комиксін жасады. Соңында ол көбінесе өзінің «Джо комикстері» атты жеке басылымымен жұмыс істеді, оның үшін «Midnight Nation» мини-сериясын және суреттелген фантастикалық мысал «Деликатные существа» туындысын жазды.
Marvel Comics-тің кітаптары
Marvel Comics оны 2001 жылдан 2007 жылға дейін "The Amazing Spider-Man" сериясымен басталатын эксклюзивті келісімшартқа қол қойды. Ол серияны 2-томның 30-шы санымен (2001 жылғы маусым айындағы мұқабасымен) бастады. Страчински мен суретші Джон Ромита-күллі 11 қыркүйек шабуылына жауап ретінде "The Amazing Spider-Man" #36 (желтоқсан 2001) үшін мақұлданған оқиғаны жасады. Ол "Spider-Man: The Other", "Back in Black" және әйгілі "One More Day" сияқты бірнеше маңызды Spider-Man оқиғаларын жазды немесе бірлесіп жазды. Кейін ол Supreme Power, Strange, Fantastic Four, Thor және Silver Surfer мен "What If" сценарийі, Bullet Points сияқты бірнеше басқа Marvel тақырыптарын да жазды.
Еремия
Страчински 2002–2004 жылдары бельгиялық апокалиптикалық комикс «Jeremiah» негізінде «Jeremiah» сериалын жасады. Страчински сериалды екі маусым бойы басқарды, бірақ MGM мен Showtime компанияларының шоудан күткен әртүрлі талаптары оны көңілі толмады, тіпті ол сценарийлердің бірінде «Spiral Zone» сериалынан бері алғаш рет «Fettes Grey» атты псевдонимді пайдаланды. Екінші маусымда жағдай жақсармаса, Страчински шоудан кетуге шешім қабылдады және сериал екі маусымнан соң аяқталды.
Өзгерту
Страчински «Changeling» психологиялық драмалық фильмін жазды, ол Лос-Анджелестегі «Wineville Chicken Coop» ұрлау және кісі өлтіру ісіне ішінара негізделген. Клинт Иствудтың режиссерлік жұмысымен, Рон Ховардтың продюсерлігімен және Анджелина Джолидің басты рөлде ойнауымен фильм 2008 жылы көрсетілімге шықты және содан кейін BAFTA сыйлығына сегіз номинация ие болды, оның ішінде «Ең үздік түпнұсқа сценарий» номинациясы да бар. Сценарийдің бірінші нұсқасы он бір күнде жазылды, Страчински оқиғаны «қалай баяндау керектігін» анықтағаннан кейін, ол түсірілімге арналған нұсқаға айналды, себебі Иствуд ешқандай өзгеріс енгізуден бас тартты. Ол бірден Ховардтың ұсынысымен алынды, ол бастапқыда фильмді режиссерлеуді жоспарлаған, бірақ кейін кестедегі келіспеушіліктерге байланысты бас тартты. Бірақ ол бір жыл бойы осы істі зерттеп, алты мыңнан астам бет құжат жинады. Страчински сценарий мазмұнының 95% тарихи деректерге негізделгенін мәлімдеді және фильмнің «шынайы оқиға» емес, «негізделген» оқиға ретінде сипатталмауы үшін, сценарийді Universal Studios заң бөлімімен бірге қарап, әр көрініске авторлық құқық берді. Журналистік тәжірибесі фильмді жазуға қалай көмектескенін айта келе, Страчински былай деді:
Бұл өте маңызды болды. Әдетте, сізден фильмде шынайы оқиғаны баяндауды сұрағанда, бұрын-ақ зерттеу жұмысы жасалған мақала немесе басқа материал болады. Ал осы жағдайда ештеңе болған жоқ. Бәрі бірінші реттік зерттеулерден тұрды – қалалық әкімшіліктің архиві, округтік соттың архиві, қылмыстық істер, ауруханалық жазбалар. Мен жай ғана материалдарды қарап шықтым, көбінесе бір сілтеме табу үшін күні бойы жазбаларды парақтап шығардым.
Фильм сценарийін жазушы
2007 жылғы 23 ақпанда Страчински Макс Брукстің «Z әлемдік соғысы» романының Paramount Pictures және Plan B Entertainment продюсерлік компаниясы үшін көркем фильмге бейімдеуін жазуға шақырылғанын хабарлады, сонымен қатар аяқталған фильмнің сюжеттік желісін жасаушы ретінде көрсетілді. 2008 жылы Страчински Джоэл Сильвер үшін «Ниндзя қастандықшысы» сценарийінің жобасын жазды, оны бар болғаны 53 сағатта аяқтады. Фильмді Wachowski бірлестігі түсірді және ол 2009 жылғы 25 қарашада көрсетілді. Страчински 2011 жылғы «Тор» фильмінің сценарийін Марк Протосевичпен бірге жазған. Ол фильмде эпизодтық рөлде ойнайды, бұл оның кинодағы тұңғыш және актерлік мансабындағы екінші қатысуы (алғашқысы – «Sleeping in Light», Babylon 5 финалы). Страчински «Годзилла Конгқа қарсы» фильмін әзірлеу үшін сценарийшілер тобының құрамында болды (Терри Россио, Патрик Маккей, Джей Ди Пэйн, Линдси Бир, Кэт Васко, Т. С. Ноулин және Джек Пэгленмен бірге), бірақ соңғы сценарийде оның есімі көрсетілмеді.
DC Comics-тің баспасы
Marvel компаниясымен эксклюзивті келісімшарты аяқталғаннан кейін, ол DC Comics үшін The Brave and the Bold комиксінің авторы ретінде жарияланды. Ол суретші Шейн Дэвиспен бірлесіп Суперменге арналған «Супермен: Earth One» атты үздіксіздіксіз түпнұсқалық графикалық романды жасады. Оқиға жас Суперменнің өмірде қандай рөл атқаруға бел буғаны туралы шешімін көрсетеді. 2010 жылдың 8 наурызында ол ай сайынғы «Супермен» комиксінің «Grounded» сюжеттік желісін және «Керемет әйел» комиксінің 701 және 601 нөмірлерінен басталатын жазу жұмыстарын қабылдайтыны хабарланды. Бір жылдан кейін DC оны «Супермен: Earth One» екінші томына көбірек назар аудару үшін екі комикстен де бас тартуды сұрады, ал олардың Супермен мен Керемет әйел туралы әңгімелерін аяқтау үшін Крис Роберсон мен Фил Хестерге тапсырды. 2012 жылы Страчински Адам Хьюз салған «Before Watchmen: Dr. Manhattan» және Энди Куберт пен Джо Куберт салған «Before Watchmen: Nite Owl» кітаптарын жазды. Сол жылы «Супермен: Earth One» комиксінің екінші томы жарық көрді. 2015 жылы Сан-Диегодағы Comic-Con көрмесінде DC Comics «The Flash: Earth One» комиксін, Страчински жазған және 2016 жылы жариялануға жоспарланған «Earth One» желісінің жаңа графикалық романын жариялады. 2023 жылға дейін ол әлі жарияланбады.
JMS студиясы
2012 жылдың шілдесінде J. Michael Straczynski телесериалдар, фильмдер, комикстер және болашақта ойындар мен веб-сериалдар өндіру үшін Studio JMS ашылғанын жариялады. 2013 жылдың 27 наурызында Netflix, Studio JMS және The Wachowskis студиясымен бірлесіп Sense8 телешоуын өндіретінін хабарлады, ол 2015 жылдың 5 маусымында эфирге шықты және 2015 жылдың 10 тамызына дейін 2-маусымы туралы жарияланды. Dynamite Entertainment 2013 жылдың шілдесінде Straczynski жазған The Twilight Zone комиксінің 12 бөліктен тұратын жаңа сериясын жариялады. Серия жоспарланған 12 бөлігін 2013 жылдың желтоқсанынан 2015 жылдың ақпанына дейін шығарды, суретшісі – Guiu Vilanova. Straczynski Dark Horse Comics баспасымен бірлесіп, суретші Pete Woods қатысқан "Терминатор құтқарылуы: соңғы шайқас" комиксінің 12 бөліктен тұратын сериясын жазушы ретінде тағайындалды.