Кіріспе
Солтүстік Ирландиялық-америкалық комикс жазушысы Гарт Эннис (16 қаңтар 1970 ж. туған) – Солтүстік Ирландиялық-америкалық комикс жазушысы, ең белгілісі – суретші Стив Диллонмен бірлескен Vertigo сериясы «Preacher», Marvel Comics’тің «Punisher» франшизасындағы тоғыз жылдық жұмысы және суретші Дарик Робертсонмен жасаған «The Boys» туындысы. Ол «Preacher» үшін Диллон мен Глен Фабри, «Hitman» үшін Джон МакКреа, «The Darkness» үшін Марк Сильвестри және «Preacher» мен «Hitman» үшін Карлос Эзкверра сияқты суретшілермен ынтымақтастықта жұмыс істеді. Оның еңбектері комикс индустриясында мойынды тапты, соның ішінде 1997, 1998, 1999 және 2000 жылдары «Сүйікті жазушы» номинациясы бойынша Comics Buyer's Guide сыйлығына ұсынылды.
Garth Ennis (born 16 January 1970) is a Northern Irish–American comics writer, best known for the Vertigo series Preacher with artist Steve Dillon, his nine year run on Marvel Comics' Punisher franchise, and The Boys with artist Darick Robertson. He has collaborated with artists such as Dillon and Glenn Fabry on Preacher, John McCrea on Hitman, Marc Silvestri on The Darkness, and Carlos Ezquerra on both Preacher and Hitman. His work has won him recognition in the comics industry, including nominations for the Comics Buyer's Guide Award for Favorite Writer in 1997, 1998, 1999, and 2000.
Ерте өмір
Эннис Солтүстік Ирландиядан шыққан. 1987 жылы Эннис Белфаста Джон МакКреамен танысып, оның және тағы бір досы ашқан алғашқы комикс дүкенінде кездесті. Кейіннен Эннис МакКреадан өзінің алғашқы кәсіби комикс жобасын салуды сұрады.
Ұлыбританиядағы жұмыс
Эннис өзінің комикстер жазу мансабын 1989 жылы он тоғызыншы туған күні британдық антологиядағы «Трублденд соулз» сериясымен бастады. Эннистің досы Джон МакКреа салған, Солтүстік Ирландияда өмір сүргендіктен, Белфастқа негізделген серия үшін қосымша материалдар қажет болмады, ол Ирландиядағы қақтығыстардың зорлық-зомбылығына тағдырдың құрбаны болған, саяси көзқарасы жоқ жас протестант ер адамның оқиғасын айтады. Оның жалғасы «Бірнеше қиындықтар үшін» болды, ол «Трублденд соулз» сериясынан екі екінші дәрежелі кейіпкер – Дуги мен Айвордың қатысуымен кең көлемді комедия еді. 1997 жылы американдық Caliber баспасы «Dicks» комиксін шығарды, ол тағы бір Дуги мен Айвордың оқиғасы болды. Кейіннен осы кейіпкерлер туралы бірнеше комикстер Avatar Press баспасынан жарық көрді. «Troubled Souls» комиксін өзінің алғашқы жұмысы ретінде неге таңдағанын түсіндіре келе, Эннис былай деді: «Сол кезде осы сияқты комикстер жақсы сатылып жатты. Ашығын айтсам, кейін ойлағанда, «Troubled Souls» – бұл таза амбиция еді. Мен жариялануға тырысып, табысқа жетуге ең мүмкін болатын жол осы деп ойладым». Кризис антологиясы үшін жазылған тағы бір серия – Уоррен Плистің салған «True Faith» комиксі, ол оның мектеп шағындағы оқиғаларынан шабыттанған діни сатира. 1990 жылы жинақталған комикстер шықты, бірақ шіркеулер мен діни ұйымдардан келген наразылықтар оның тез арада сатылымнан алынуына себеп болды. 1997 жылы ол АҚШ-тың DC Comics баспасының Vertigo бөлімінде қайта басылды. Комиксте дінге қарсы жасөспірімнің христиан мектебінде оқығаны туралы айтылады. Сүйіп тұрған қызының назарын аудармауына кек қайтару үшін сыныптастарының дінін ашық қорлағаннан кейін, ол дінге қарсы адамның назарына ілігіп, оған дін қызметкерлерін өлтіруге және шіркеулерді бомбалауға көмектесуге мәжбүр болады. Дінге қарсы адамның өлімінен кейін комикс дінге қарсы батырдың өз еркімен христиан мектебінде атыс жасауымен аяқталады. Vertigo басылымының кіріспесінде Эннис мұны арманның орындалуы деп сипаттады. Одан кейін Эннис 2000 AD британдық комикс сериясы үшін жазуды бастады, ал кейін бірнеше жыл бойы автор Джон Вагнерден кейін комикстің басты кейіпкері – судья Дредд туралы әңгімелер жазды. Дредд туралы әңгімелердің ішінде «Muzak Killer» – негізгі поп музыкаға сатирикалық шабуыл; «Изумруд аралы» – Эннистің туған Ирландиясындағы оқиға; және 20 бөлімнен тұратын «Сот күні» комикстері бар. Эннис суретші Филип Бондпен бірге уақыт саяхатының парадокстары мен нацистер туралы «Уақыт ұшады» комиксін де жасады. 2001 жылы АҚШ-та көп жұмыс істегеннен кейін Эннис қысқа уақытқа Ұлыбритания комикстеріне оралып, «Helter Skelter» Judge Dredd комиксін жазды. Кейін Эннис Дреддті жазуға қайта оралуға «мүмкіндік жоқ» екенін айтты, өйткені ол өзінің жұмысына қанағаттанбады. «Мен Дреддке тым жақынмын. Мен оны қатты ұнатамын. Мен оның формуласын бұза алмаймын, супер қаһармандармен ойнаған сияқты, мен де ойнамаймын».
DC Comics-тің баспасы
1991 жылы Эннис DC Comics Vertigo баспасынан "Hellblazer" қорқыныш сериясын қабылдады. Ол 1994 жылға дейін осы серияны жазды, ал Стив Диллон Эннистің жұмысының екінші жартысында тұрақты суретші болды; Эннис пен Диллон кейіннен басқа комикстерде де серіктес болып жұмыс істеді, соның ішінде "Heartland" атты бір бөлімдік комикс, ол "Hellblazer" екінші дәрежелі кейіпкерлерінің бірін зерттейді. Бірнеше жыл өткен соң Эннис суретші Джон Хиггинспен бірге "Hellblazer" сериясына қысқа ғана оралып, бес бөлімдік "Адам Ұлы" (Son of Man) оқиғасын жазды. Эннис пен Диллон 66 саны бар "Preacher" Vertigo сериясын жасады. 1995 жылдан 2000 жылға дейін жарық көрген "Preacher" Эннистің ең маңызды туындысы деп есептеледі. Оқиғаның негізгі мазмұны – құдайлық күші бар уағызшының, өзінің жаратылысынан бас тартқан христиан құдайын іздеуі. Батыс және қорқыныш фильмдерінен алынған элементтерді бұрмаланған юмор мен діни сатирамен үйлестіре отырып, ол Энниске бұқаралық ақпарат құралдарынан жоғары баға алды; "The Guardian" газеті "Preacher" жинақтарының бірін аптаның кітабы деп таныды, ал кинорежиссер Кевин Смит оны "киноға барудан да әлдеқайда қызықты" деп сипаттады. Комикске негізделген AMC телеарнасының "Preacher" сериалы 2016 жылы тұсаукесер өткізді. 1993 жылдан 1995 жылға дейін Эннис суретші Джон МакКреамен бірге DC Comics-тің тағы бір жобасы – "The Demon" комиксі жөнінде жұмыс істеді, олар осы комиксте супер күші бар жалдамал кісі өлтіруші Томми Монаганды таныстырды, кейіннен Эннис пен МакКреа осы кейіпкерді өз комиксінде, "Hitman" комиксінде пайдаланды. Суперменді құрметпен бейнелеуден басқа, Эннис "Hitman" комиксіндегі жазғандарында супергеройлерді әжуалаушы, күлкілі етіп көрсетуімен белгілі болды, мұндай сипаттама Эннистің осындай кейіпкерлерге қатысты материалдарында жиі кездеседі. "Hitman" комиксі 1996 жылдан 2001 жылға дейін 60 нөмірден тұрады. Эннис сонымен қатар бірнеше "Hitman" комиксінің арнайы және спин-оффтарын жазды. Басты комикс тоқтатылғаннан кейін Эннис пен МакКреа "Hitman" әлеміне оралып, "Justice League" комиксімен кроссовер жасады, содан кейін "Hitman" комиксінің екінші дәрежелі кейіпкерлері туралы "Section Eight" атты комедиялық мини-сериал жазды. Эннис жазған басқа DC Comics жобалары: "Helix" баспасы үшін "Bloody Mary"; "Wildstorm" баспасы үшін "The Authority"; және "The Authority" комиксінің спин-офф сериясы "Midnighter" комиксінің алғашқы аркасы, сондай-ақ "Unknown Soldier" комиксі үшін оқиға, ал "Vertigo" баспасы үшін "Goddess" және "Pride & Joy" атты түпнұсқа туындылар.
Marvel Comics-тің кітаптары
Эннистің Marvel үшін алғашқы жұмысы 1995 жылы "Punisher Kills the Marvel Universe" болды. Эннис бұл жұмысты аяқтағаннан кейін Marvel үшін жазуды тоқтатқанын, себебі комикстегі диалогтар оның пікірінсіз өзгертілгенін айтты. 2008 жылы Эннис MAX басылымының "Punisher" сериясындағы бес жылдық еңбегін аяқтап, Marvel мини-сериалы "Соғыс – тозақ: Фантом Бүркіттің алғашқы ұшуы" жазды. Говард Чейкин салған бұл серияда Бірінші дүниежүзілік соғыстың ұшқышы Фантом Бүркітінің сипаты бейнеленді. Эннис Marvel үшін "Where Monsters Dwell", "Spider-Man", "Ghost Rider", "Hulk", "Thor" және MAX басылымы бойынша Горан Парлов салған Ник Фьюри туралы бірнеше әңгімелер де жазды. Бұл әңгімелерде супершпион Фьюридің ғылыми-фантастикалық элементтерінен айырылып, әскери және ЦРУ операцияларына, соның ішінде Бірінші Индокитай соғысына баса назар аударылды.
Тәуелсіз баспагерлер мен авторлық шығармалар
Эннис 2008 жылы Virgin Comics баспасынан шыққан Dan Dare мини-сериалын, ал Image Comics үшін The Darkness және Valiant Comics үшін Shadow Man комикстерінің шығу тарихын жазды. Эннистің авторлық комикстеріне 5 саны бар «Жеті бауырлас» (Seven Brothers) мини-сериалы кіреді, ол үшін Эннис кинорежиссер Джон Вумен бірлесіп жұмыс істеді, Image Comics үшін «The Pro» атты әжуалы супергерой сатирасы, Black Bull Press үшін апокалиптикалық «Just a Pilgrim» және DC үшін «War Stories», кейіннен Avatar Press үшін. Avatar Эннистің авторлық материалдарының көп бөлігін жариялады, соның ішінде 9/11 соғысынан кейінгі «303» оқиғасы, «Streets of Glory» атты вестерн, экстремалды қорқыныш комиксі «Crossed», «Back to Brooklyn» – Джимми Палмиоттимен бірлесіп жазылған қылмыс сериясы (Image Comics), «Caliban» – «Прометей» фильмінен шабыттанған ғылыми-фантастикалық қорқыныш сериясы, және афроамерикалық Иса Мәсіх пен мейірімді Антихрист арасындағы достық туралы «Wormwood Chronicles». 2011 жылы Avatar Энниске «Stitched» атты қысқаметражды фильмді жазуға және түсіруге тапсырыс берді, оның мақсаты – толық метражды фильмге қолдау жинау. Эннис сондай-ақ Avatar баспасынан шыққан «Stitched» комиксінің алғашқы авторы болды. Эннис Dynamite Entertainment үшін де авторлық және тапсырыс бойынша жұмыс істеді, ең белгілісі – «The Boys». Көбінесе бұрын Marvel сериясында жұмыс істеген Дарик Робертсон салған суреттермен, «Fury: Peacemaker» және «Punisher: Born» сериалдарында жұмыс істеген Робертсонмен бірлесіп жасалған «The Boys» 2012 жылы 72 нөмірден кейін аяқталды. Бұл авторлық, кеңейтілген серия супергерой сатирасы болды, жанрды Энниске дейін ешқашан жетпеген қараңғы орындарға жеткізді, супергеройларды тек күлкілі ғана емес, сонымен қатар аморальды, зұлым және бұрыс деп бейнеледі. 2006 жылы жарияланып, бастапқыда DC-нің Wildstorm баспасында шыққан «The Boys» алты санынан кейін тоқтатылды. Кейіннен Эннис бұл DC Comics жұмыстың супергеройға қарсы көзқарасынан қобалжығандықтан болғанын түсіндірді. Кейіннен сериалды Dynamite сатып алды. Сериал сәтті болды және Билли Батчерге арналған мини-сериалдар сияқты спин-оффтар тудырды. 2019 жылы «The Boys» Amazon арнасында телесериалға айналдырылды. Dynamite-тың басқа да авторлық жобаларына Говард Чейкин салған қылмыс комиксі «Red Team» және «Battlefields» атты соғыс комикстерінің метасериясы кіреді, оның ішінде «Night Witches», «Dear Billy» және «Tankies» сияқты мини-сериалдар бар. Тапсырыс бойынша жұмыстардың ішінде Эннис Dynamite үшін «The Shadow» кейіпкерін жазды. Күтпеген қадам ретінде Эннис Kickstarter платформасы арқылы балалар кітабын қаржыландыруға тырысты. Зорлық-зомбылықпен аяқталуына байланысты балалар кітабының баспасын таба алмаған «Erf» атты кітап ақыры Dynamite баспасында жарық көрді. Эннис 2018 жылдың қазан айында TKO Studios үшін «Sara» комиксін жазды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың шығыс майданында қатыгез қысқы науқан кезінде нацистік басқыншыларды жеңген әйел ресейлік снайперлер тобының тарихын баяндайды. Эннис 2020 жылы АҚШ Әскери-теңіз институты үшін «Stringbags» комиксін жазды. Графикалық роман Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Swordfish ұшағының экипажындағы одақтас ұшқыштардың оқиғаларын айтады.
Комикстерге әсер етуі және көзқарасы
Эннис өзінің қалыптасу жылдарында британдық соғыс комикстерін жақсы көретін оқырман болғандықтан, супергерой комикстерін жасөспірімдік шағының соңына дейін оқымағанын, ал оларды оқығанда күлкілі көрінгенін айтты. Дегенмен, ол өз ықпалындағы авторлардың қатарында сегізінші жылдардың ортасындағы супергерой материалдарын жиі еске алады. Эннистің кейінгі жұмысына үлкен әсер еткен авторлардың бірі – Миллер, ол "Электра: Ассасин" фильміндегі Ник Фьюри рөлін кейіпкерді жазудағы үлгісі ретінде көрсетеді. Эннис Миллердің өзіне үлкен әсер еткенін айтты, себебі "Қараңғы рыцарь" комиксінде ол алғаш рет шығармасына романшыл сияқты қараған автормен танысты. Эннис шығармашылық мамандыққа қызығушылық танытқан кезде, Фрэнк Миллердің туындылары және 80-жылдардың ортасындағы "Swamp Thing" және "Love and Rockets" сияқты ересектерге арналған комикстер оны мансап ретінде комикстер жазуға бастады. Супергерой материалдарының ықпалына түскенімен және Marvel мен DC үшін, сондай-ақ одан тыс жерлерде көптеген супергерой оқиғаларын жазғанына қарамастан, Эннис жанрды бұрмалап, осы туындыларындағы кейіпкерлерді сықаққа алатынымен белгілі. Мысалы, 1995 жылғы "Жазалаушы Марвел әлемін өлтіреді" атты комиксінде Эннис Жазалаушы арқылы Жер бетіндегі барлық супергерой мен суперзұлымдарды өлтіреді. Екінші дүниежүзілік соғысқа құштар Эннис Капитан Америка сияқты кейіпкерлерді "кейбір жағдайларда тітіркендіретін" деп санайды, себебі оның пікірінше, Екінші дүниежүзілік соғыстың шындығы – қарапайым, ет пен қаннан тұратын адамдардың қиын, су басқан окоптардағы күресі болған. Сондықтан, қиял-ғажайып супергеройлық сюжеттерді қосу оны әрқашан мазалаған. Эннис супергерой комикстерімен байланысты мәселесі жанрдың өзінде емес, комикс индустриясындағы оның үстемдігінде және баспагерлер супергерой оқиғаларына қоятын шектеулерде екенін түсіндірді. "Мен көптеген супергерой оқиғаларын мағынасыз деп санаймын", - деді Эннис. "Бұл жанрда әлеует жоқ деген сөз емес. Алан Мур және Уоррен Эллис адамнан тыс болу және ойлау мүмкіндігі туралы қызықты жұмыстар жасады, мысалы, "Мираклмен", "Күзетшілер" және "Суперқұдай" комикстерін қараңыз. Бірақ индустрия көрермендердің сұранысын қанағаттандыруға бағытталғанша, яғни бір түсті кейіпкерлердің мәңгілікке дейін бірдей нәрсені жасауы үшін, сіз нақты өсімді көре алмайсыз. Оқиғалар аяқталмайды, сондықтан олар ешқашан мағынаға ие болмайды". Эннис Marvel және DC кейіпкерлерінің ішінде Punisher, John Constantine және Nick Fury сияқты көбірек негізделген кейіпкерлерді артық көреді. Атап айтқанда, Эннис Жазалаушының бала кезінде сүйген британдық комикс кейіпкерлеріне Marvel және DC супергеройларынан гөрі ұқсас екенін айтады, бұл оған кейіпкерді түсінуге көмектесті. Оның "Қауіпті әдеттер" (1991) сияқты Константин туралы оқиғалары кеңінен мақталып жүргенімен, Эннис кейіпкерді ұнатпай қалды. 2014 жылы Vulture журналына берген сұхбатында ол Константиннің моральдық тұрғыдан жиренішті екенін және "достарының өліміне себепкер болып, содан кейін олардың бәрібір жойылатынын түсіндіретін кейіпкерді жазуға ниеттенбейтінін" айтты.
Жеке өмір
Эннис 2016 жылдың шілдесіне қарай АҚШ азаматы болды және дінге деген жек көрушілігін сезінетінін айтты. Эннис осы көзқарасының қалыптасуына Солтүстік Ирландиядағы қақтығыстар кезінде өскенін себептейді. Бала кезінде қақтығысқа тікелей қатыспаса да, Эннис осы туралы әр таңертең радиодан еститін. Дінсіз тәрбие алғандықтан, діни ынтамен туған зорлық-зомбылық оған түсініксіз болды, ол мұндай қақтығысты қатысушылардың "олардың ойдағы достарына қалай табыну керек" деген дау ретінде сипаттайды. "Осыдан басым көп нәрсе дінге деген сенімсіздігімді тудырды" дейді ол.