Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңізден құрлыққа соққан жел
Wind blowing from sea to land
Теңізден соққан жел немесе жағажай жел – үлкен су кеңістігінен құрлыққа қарай соғатын кез келген жел. Ал құрлықтан соққан жел немесе жағадан шыққан жел – құрлықтан үлкен су кеңістігіне қарай соғатын кез келген жел. "Ашық теңіз желдері" термині ашық судағы кез келген желді білдіруі мүмкін. Теңізден соққан және құрлықтан соққан желдер жағалау аймақтарындағы басым желдің маңызды факторлары болып табылады. Теңізден соққан және құрлықтан соққан желдер су мен құрлықтың жылу сыйымдылығының айырмашылығынан туындайтын ауа қысымының өзгешелігінен пайда болады. Сондықтан, теңізден соққан және құрлықтан соққан желдер басым желдерге қарағанда жергіліктірек болады. Күн сәулесінің әсерінен құрлық судан әлдеқайда жылдам қызып, күн шыққаннан кейін жағалауларда теңізден соққан жел жиі кездеседі. Керісінше, құрлық күн сәулесінен судан жылдам суып, теңізден соққан жел басылғаннан кейін, күн батқан соң жел құрлықтан теңізге қарай соғады. Түндегі құрлықтан соққан желдің күші күндізгі теңізден соққан желге қарағанда әлсіз болады. Күндізгі теңізден соққан жел конвекция арқылы туындайды, ал түнгі құрлықтан соққан жел конвергенция арқылы пайда болады.
A sea breeze or onshore breeze is any wind that blows from a large body of water toward or onto a landmass. By contrast, a land breeze or offshore breeze is any wind that blows from a landmass toward or onto a large body of water. The term offshore wind may refer to any wind over open water. Sea breezes and land breezes are both important factors in coastal regions' prevailing winds. Sea breeze and land breeze develop due to differences in air pressure created by the differing heat capacities of water and dry land. As such, Sea breezes and land breezes are more localised than prevailing winds. Since land heats up much faster than water under solar radiation, a sea breeze is a common occurrence along coasts after sunrise. On the other hand, dry land also cools faster than water without solar radiation, so the wind instead flows from the land towards the sea when the sea breeze dissipates after sunset. The land breeze at nighttime is usually shallower than the sea breeze in daytime. Unlike the daytime sea breeze, which is driven by convection, the nighttime land breeze is driven by convergence.
Теңіз желдеті
Теңіздің жылу сыйымдылығы құрлықтан жоғары, сондықтан теңіз беті құрлық бетіне қарағанда баяу қызады. Теңіз желінің күші құрлық пен теңіз арасындағы температура айырмашылығына тура пропорционал. Егер күшті құрлықтан соғатын жел болса (яғни, белгілі бір жылдамдықтан асып түсетін жел болса) және ол мүмкін теңіз желінің бағытына қарсы болса, теңіз желінің пайда болуы қиын.
The sea has a greater heat capacity than land, so the surface of the sea warms up more slowly than the surface of the land. The strength of the sea breeze is directly proportional to the temperature difference between the land and the sea. If a strong offshore wind is present (that is, a wind greater than ) and opposing the direction of a possible sea breeze, the sea breeze is not likely to develop.
Құрлық желінің әсері
Түнде құрлық мұхиттан гөрі жылдам суынады, себебі олардың жылу сыйымдылығы әртүрлі. Бұл күндізгі теңіз желді әлсіретеді, құрлық температурасы мұхит температурасына жақындағанда. Егер құрлық жақын орналасқан теңіз бетінен суық болса, су үстіндегі ауа қысымы құрлықтағыдан төмендейді, соның салдарынан құрлықтан теңізге қарай құрлық желі пайда болады, егер қоршаған ортаның беткі жел ағыны оған қарсы тұру үшін жеткілікті күшті болмаса.
At night, the land cools off faster than the ocean due to differences in their heat capacity, which forces the dying of the daytime sea breeze as the temperature of the land approaches that of the ocean. If the land becomes cooler than the adjacent sea surface temperature, the air pressure over the water will be lower than that of the land, setting up a land breeze blowing from the land to the sea, as long as the environmental surface wind pattern is not strong enough to oppose it.
Теңіз желдеті
Теңіз желінің алдыңғы жағы – теңіз желінің нәтижесінде пайда болатын ауа райы фронты, сондай-ақ конвергенция аймағы деп те аталады. Теңізден келген суық ауа, құрлықтан келген жылы ауамен кездесіп, шалқаяған суық фронт сияқты шекара құрайды. Бұл фронт күшті болған жағдайда, қабатты бұлттар пайда болады, ал ауа ылғалды әрі тұрақсыз болса, кейде нөсер жаңбырға себеп болуы мүмкін. Егер жоғарыдағы ауа ағыны теңіз желі бағытымен үйлессе, теңіз желі фронтынан өткен жерлерде күні бойы жақсы ауа райы сақталады. Фронт бойында жылы ауа үнемі жоғары көтеріледі, ал суық ауа оның орнын басады, сондықтан фронт құрлық ішіне қарай жылжиды. Оның жылдамдығы басым желдің көмегіне немесе кедергісіне, сондай-ақ құрлық пен теңіз арасындағы температура айырмашылығының күшіне байланысты. Түнде теңіз желісі, осы процестердің кері жүруіне байланысты, әдетте құрлық желісіне айналады.
A sea breeze front is a weather front created by a sea breeze, also known as a convergence zone. The cold air from the sea meets the warmer air from the land and creates a boundary like a shallow cold front. When powerful this front creates cumulus clouds, and if the air is humid and unstable, the front can sometimes trigger thunderstorms. If the flow aloft is aligned with the direction of the sea breeze, places experiencing the sea breeze frontal passage will have benign, or fair, weather for the remainder of the day. At the front warm air continues to flow upward and cold air continually moves in to replace it and so the front moves progressively inland. Its speed depends on whether it is assisted or hampered by the prevailing wind, and the strength of the thermal contrast between land and sea. At night, the sea breeze usually changes to a land breeze, due to a reversal of the same mechanisms.
Флоридадағы теңіз желдеттері
Флорида штатында, шығысы Атлант мұхитымен, ал батысы Мексика шығанағымен шектелетін аймақта, күшті теңіз желдерінен туындайтын дауылдар жиі болады. Жауын-шашын маусымы, әдетте маусымнан қыркүйек/қазан айларына дейін созылады. Осы кезеңде желдің бағыты қандай болса да, ол әрқашан судан соғып тұрады, сондықтан Флорида АҚШ-та ең көп шағылысқа ұшырайтын орынға және Жер бетіндегі ең шағылысқа ұшырайтын орындардың біріне айналады. Бұл дауылдар атмосферадағы күшті көтеріліс ағындарының салдарынан іріктегі мұз жауын да тудыруы мүмкін, әсіресе көктем немесе күз айларында атмосфераның жоғарғы қабаттары салқындаған кезде. Жазғы тыныш күндері, желдің жылдамдығы төмен болғанда, екі жағалаудан соққан теңіз желдері штаттың ортасында соқтығысып, аса қауіпті дауылдар тудыруы мүмкін. Бұл дауылдар теңіз желдерінің күшіне байланысты батыс немесе шығыс жағалауға қарай жылжуы мүмкін, ал кейде түнде су үстіне шығып, күн батқаннан кейін бірнеше сағат бойы әдемі жарық шоуларын көрсетуі мүмкін. Окичоби көлінің үлкен ауданы осы құбылысқа өз үлесін қосып, көлден соққан желін тудырады, ол шығыс және батыс жағалауларындағы теңіз желдерімен соқтығысады. Кубада да солтүстік және оңтүстік жағалауларындағы теңіз желдерінің соқтығысуы кейде дауылдарға әкеледі.
Thunderstorms caused by powerful sea breeze fronts frequently occur in Florida, a peninsula bounded on the east and west by the Atlantic Ocean and Gulf of Mexico, respectively. During the wet season, which typically lasts from June through September/October, any direction that the winds are blowing would always be off the water, thus making Florida the place most often struck by lightning in the United States, and one of the most on Earth. These storms can also produce significant hail due to the tremendous updraft it causes in the atmosphere especially during times when the upper atmosphere is cooler such as during the spring or fall. On calm summer afternoons with little prevailing wind, sea breezes from both coasts may collide in the middle, creating especially severe storms down the center of the state. These thunderstorms can drift towards either the west or east coast depending on the relative strengths of the sea breezes, and sometimes survive to move out over the water at night, creating spectacular cloud to cloud lightning shows for hours after sunset. Due to its large size Lake Okeechobee may also contribute to this activity by creating its own lake breeze which collides with the east and west coast sea breezes. In Cuba similar sea breeze collisions with the northern and southern coasts sometimes lead to storms.
Құрлық желінің әсері
Құрлықтан келетін салқын ауадан тұратын құрлық желдері теңіз үстіндегі жылы ауаны жоғары қарай итеріп шығарады. Егер ылғал жеткілікті болса және ауа райы тұрақсыз болса, құрлық желдері су үстінде жаңбыр немесе тіпті найзағай тудыруы мүмкін. Түнгі уақытта құрлық желдерінің әсерінен теңізде пайда болатын дауылдар келесі күні құрлықтағы ауа райының белсенділігін болжауға көмектеседі, егер келесі 12-24 сағат ішінде ауа райында күрт өзгерістер болмаса. Бұл негізінен құрлық желдерінің күші теңіз желдеріне қарағанда әлсіздігімен байланысты. Құрлық қызып, ауа температурасы көтерілген кезде құрлық желдері әлсірейеді.
Land breeze, which consists of cool air coming from the land, pushes the warmer air upwards over the sea. If there is sufficient moisture and instability available, the land breeze can cause showers, or even thunderstorms, over the water. Overnight thunderstorm development offshore due to the land breeze can be a good predictor for the activity on land the following day, as long as there are no expected changes to the weather pattern over the following 12–24 hours. This is mainly because the strength of the land breeze is weaker than the sea breeze. The land breeze will die once the land warms up again the next morning.
Пайдалану
Жел фермалары көбінесе жағалауға жақын орналасады, себебі теңіз және құрлық желдерінен туындайтын жел жылдамдығының күнделікті өзгерулерінен пайдалануға болады. Көптеген құрлықтағы және теңіздегі жел фермалары осы желдерге тікелей тәуелді болмаса да, жағалауға жақын орналасқан жел фермасы – теңіз және құрлық желдерінің екеуінен де пайда алу үшін жағалаудың аяз суларында орналасқан теңіздегі жел фермасының бір түрі. Ал басқа теңіздегі жел фермалары практикалық себептермен теңізден алыс орналасқандықтан, теңіз желдеріне емес, басым желге сүйенеді.
Wind farms are often situated near a coast to take advantage of the normal daily fluctuations of wind speed resulting from sea or land breezes. While many onshore wind farms and offshore wind farms do not rely on these winds, a nearshore wind farm is a type of offshore wind farm located on shallow coastal waters to take advantage of both sea and land breezes. For practical reasons, other offshore wind farms are situated further out to sea and rely on prevailing winds rather than sea breezes.