Кіріспе
Майкл Джеймс Баднарик (/b//æ//d/'/n//ɑː//r//ɪ//k/ badNARik; 1 тамыз 1954 – 11 тамыз 2022) – американдық саяси белсенді, бағдарламалық жасақтама инженері, саяси қайраткер және радио бағдарламасының жүргізушісі. Ол 2004 жылғы сайлауда Либертариандық партиясынан АҚШ Президентіне кандидат болды және жарыста төртінші орын алды, тәуелсіз кандидат Ральф Надер және екі үлкен партияның кандидаттары Джордж Буш пен Джон Керриден кейін. Екі жыл өткен соң Баднарик 2006 жылғы Конгресс сайлауында Техас штатының Остин қаласының жанындағы 10-шы округтан Либертариандық партиясынан кандидат ретінде бақ сынады. Үш кандидаттың ішінде Баднарик 7,603 дауыс алып, дауыстардың 4,3%-ын құрады және үшінші орынға ие болды.
Michael James Badnarik (/b//æ//d/'/n//ɑː//r//ɪ//k/ badNARik; August 1, 1954 – August 11, 2022) was an American software engineer, political figure, and radio talk show host. He was the Libertarian Party nominee for President of the United States in the 2004 elections, and placed fourth in the race, behind independent candidate Ralph Nader and the two major party candidates, George W. Bush and John Kerry. Two years later Badnarik ran as a Libertarian Party candidate in the 2006 congressional elections for Texas's 10th congressional district seat near Austin. In a three candidate field, Badnarik came in third, receiving 7,603 votes for 4.3% of the vote.
2004 жылғы АҚШ президенттік сайлау науқаны
2003 жылдың ақпан айында Баднарик Либертариандық партиясының президенттікке үміткерлігін жариялады және келесі 18 айды елді аралап, ондаған либертариандық топтарға АҚШ Конституциясы бойынша курс оқыды. Ол конституциялық құқық тақырыбында «Good To Be King: The Foundation of our Constitutional Freedom» атты кітап жазды. Кітап алғаш рет Баднариктің жеке баспасында шықты, бірақ 2004 жылдың қазан айында қатты мұқабамен қайта басылды. Баднарик Либертариандық партияның президенттік тізіміне ілігуі күмәнді деп есептелді, өйткені ол ток-шоу жүргізушісі Гэри Нолан мен Голливуд продюсері Аарон Руссодан күшті қарсылыққа тап болды. 2004 жылғы Либертариандық Ұлттық конвентте Баднарик кандидаттардың дебатынан кейін (C-SPAN арнасында тікелей эфирде) айтарлықтай қолдауға ие болды. Либертариандық партия тарихындағы ең тартысты президенттік жарыс болған бұл сайлауда, үш кандидаттың да бірінші кезеңдегі дауыс саны 12 дауысқа жуық болды (Руссо – 258, Баднарик – 256, Нолан – 246). Екінші кезеңде кандидаттардың орналасуы өзгермеген соң, Гэри Нолан жарыстан шығып, Баднарикті қолдады. Баднарик үшінші кезеңде 417 дауысқа 348 дауыспен жеңіске жетті, ал «Жоғарыда аталғандардың ешқайсысы» 6 дауыс алды. Айова штатының Айова-Сити қаласынан Ричард Кампания конвент делегаттарымен жеке сайланды және вице-президенттікке кандидат болды. Партия мүшелерінің бір бөлігі Баднариктің президенттікке үміткер болуына қарсы болды, оның көптеген адамдар күткендей Руссо сияқты бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аудара алмайды деп ойлады. Либертариандық блогер Джулиан Санчес Баднарикті «ұятты» деп сипаттады. Баднариктің тізімге ілігуі партия ішінде көптеген адамдар үшін күтпеген жағдай болды, өйткені конвентке дейін Нолан мен Руссо одан қаржы жинау және сауалнама нәтижелері бойынша озып кеткен. Ұлттық конвенттегі сәттілігінен кейін Баднарик: «Егер мен тізімге іліге алсам, бұл сайлауда жеңе алмайтынымның себебі жоқ» деді. Баднарик пен «Жасыл партия» өкілі Дэвид Кобб 2004 жылдың 8 қазанында Сент-Луис, Миссури қаласында азаматтық наразылық акциясы үшін тұтқындалды. Баднарик пен Кобб 2004 жылғы президенттік сайлау кампаниясының президенттік пікірталастарынан шеттетілуіне қарсылық білдірді. Олар президенттік пікірталастар жөніндегі комиссияға шақыру қағазын табыстауға тырысып, полицияның қойған тосқауылын бұзғандықтан тұтқындалды. Баднарик 2004 жылғы сайлау циклында жарысқа түскен отбасының жалғыз мүшесі емес еді. Оның анасы Элейн Баднарик 2004 жылғы Индиана штатының губернатор сайлауында Либертариандық партиясынан вице-губернаторлыққа кандидат болды. Сайлау циклының соңында Баднариктің президенттік кампаниясы бір миллион доллардан астам қаржы жинады, 48 штат пен Колумбия округінде сайлауға қатысу құқығын алды (Либертариандық партия Оклахома мен Нью-Гэмпширде сайлауға қатысу құқығын ала алмады, бірақ Баднарик Нью-Гэмпширде жазбаша үміткер ретінде тіркелді), сонымен қатар CNN және Fox News телеарналарында, сондай-ақ Висконсин, Нью-Мексико, Невада және Аризона штаттарында жергілікті жарнамалар орналастырды. Ұлттық сауалнамаларда Баднариктің көрсеткіші 1,5%-дан аспады, бірақ бір сауалнамада Нью-Мексикода 5%, ал Невадада 3% деп көрсетілді. 2004 жылдың 26 қазанындағы Расмуссен сауалнамасы бойынша, Баднарик Аризона штатында 3% дауыс алды. 2004 жылдың 2 қарашасында өткен сайлауда Баднарик бүкіл ел бойынша 397 265 дауыс жинап, жалпы дауыс берудің 0,3 пайызын құрады және төртінші орынға ие болды, Ралф Надерден 68 385 дауыс қалып қойды, бірақ партияның 2000 жылғы сайлау нәтижесінен 12 834 дауыс артық алды. Баднарик 2005 жылдың басында елді аралап, лекциялар оқыды. Ол сонымен қатар АҚШ Конституциясы бойынша сабақ берді және сабақ жоспарын дамыту үшін сайлау кампаниясындағы тәжірибесін пайдаланды.
2006 жылғы АҚШ Конгрессінің сайлау науқаны
2005 жылдың тамызында Баднарик 2006 жылғы сайлауда АҚШ Өкілдер палатасына кандидат болады екенін жариялады. Ол Техас штатының 10-шы сайлау округінен бақ сынады, бұл округті қазір республикашыл Майкл Маккоул өкілдік етеді. Ол сайлау науқаны үшін шамамен 450 000 доллар жинады және Техас либертариандық партиясы оны 10-шы округтен Конгресске кандидат ретінде тіркеді. Қараша айындағы сайлауда ол 7603 дауыс, яғни дауыстардың 4 пайызын алды, бірақ республикашыл Майкл Т. Маккоул (55 пайыз дауыс) мен демократ Тед Анкрумнан (40 пайыз дауыс) жеңілді. 2006 жылдың желтоқсанында оның сайлау штабының басшысы Алан Хакер жіберген хатта Баднарик "саяси мансаптан қанағаттанды" және қазір саяси және ойын-сауық стикерлерін пошта арқылы сататын компанияда есепші болып жұмыс істейді деп көрсетілген.
Үгіт-насихат науқанынан кейінгі оқиғалар
Баднарик 2007 жылы Нью-Гэмпширдегі «Еркіндік форумында» негізгі сөз сөйледі, онда ол 2008 жылғы президенттік сайлауда Техас штатының 14-ші округінен АҚШ конгрессмені Рон Полды қолдайтынын жариялады. 2007 жылдың сәуір айында ол «Біз – халық» радиожелісінде «Азаттықтың оттарын тұтандыру» атты ток-шоуын жүргізе бастады. Оның соңғы бағдарламасы 2008 жылдың 3 қазанында эфирге шықты. 2008 жылдың қазан айында ол Genesis Communications Network-те сол атаумен ток-шоу жүргізе бастады. Соңғы бағдарламасы 2009 жылдың 20 наурызында эфирге шықты. 2009 жылдың қараша айында Баднарик We The People Foundation ұйымдастырған 2009 жылғы Континенталды конгресске Техас штатынан үш делегаттың бірі ретінде сайланды және кейіннен осы органның парламенттік президенті болып сайланды. Баднарик 2009 жылдың 21 желтоқсанында таңертең Висконсин штатының Вироква қаласында шикі сүт ісі бойынша сот отырысына қатысып жатқанда жүрек талмасына ұшырады. Отырыстан кейін ол достарымен түскі асқа бару үшін көлікке отырды, сосын есінен танып құлап кетті. Достары оған жансақтау шараларын жасап, жедел жәрдем шақырыпты. Олар оны үш рет қайта жандандыруға тырысты, бірақ нәтиже болмады. Төртінші рет жүрегі қайта соққанмен, оның жұмысы тұрақсыз болды. Ол тікұшақпен Висконсин штатының Ла-Кросс қаласындағы Гундерсен лютеран ауруханасының жансақтау бөліміне жеткізілді. 2010 жылдың 10 қаңтарында Баднарик достары мен жақтастарына жағдайы жақсарып бара жатқанын және жақын арада ауруханадан шығатынын хабарлады.
Эмиссиялық позициялар
Аборт: Баднарик жеке өзі абортқа қарсы, бірақ аборт құқығына қатысты шешімдер федералды емес, штат деңгейінде қабылдануы керек деп санайды. Өмірдің қашан басталатыны туралы маңызды дау бар екенін мойындайды және сондықтан штат абортқа қарсы заң шығаруы керек емес, себебі ұрық өздігінен адам өмірі емес. Эфирді реттеу: Баднарик "өрескел" мазмұнды мемлекеттік реттеуге қарсы. "Үкімет маған не көруге болатынын, не көруге болмайтынын айтса, мен қатты ренжимін. [ ] Әрбір адам өзі үшін не әдепсіз екенін шешуі керек және осы шешімді реалити-шоуларды көру арқылы немесе көзбеу арқылы қабылдайды". Сайлау қаржысын реформалау: Баднарик саяси науқандарға мемлекеттік қаржыны теңестіруді және жарналарды шектеуді жоюды қолдайды. Азаматтық құқықтар: Баднарик Конституцияның барлық қағидаларын толыққанды қолдайды, бұл позиция көптеген саяси кандидаттардан өзгеше. Баднарик үкімет құқықтарды бермейді, оларды мойындайды, олар үкіметке тәуелсіз, біз кім екеніміздің және не істейміздің бір бөлігі ретінде бар және Томас Джефферсон АҚШ Тәуелсіздік декларациясында атап өткендей, үкіметтің жалғыз заңды функциясы оларды қорғау болып табылады. Экономикалық саясат: Баднарик федералды табыс салығын жойып, мемлекеттік шығындарды күрт қысқартады. Ол Федералды резервті таратуды және тауарлық валютаға қайта оралуды жақтасады. Білім беру: Баднарик федералды білім беру департаментін жоюды қолдайды, оның конституцияға қайшы келетінін және тиімсіз екенін мәлімдейді. Баднарик білім беруді жекешелендіруді ұсынады, бұл еркін нарықтағы бәсекелестік нәтижесінде тиімдірек және қолжетімді баламаларды тудырады деп санайды. Энергетика: Баднарик энергетика саласын мемлекеттік реттеуге қарсы, оның орнына еркін нарық бағаны бақылау және тұрақтылықты сақтауда тиімдірек деп есептейді. Еркін сауда: Баднарик АҚШ-ты Солтүстік Америка еркін сауда аймағынан (NAFTA) және Тарифтер мен сауда жөніндегі келісімнен (GATT) шығарады. "NAFTA мен GATT еркін саудамен, Патриот Актінің бостандықпен байланысы қанша болса, сонша ғана байланысты", - деді ол. "Үкіметті сауданы реттеуден алып тастауымыз керек, осылайша американдық жұмысшылар өздері жақсы білетін нәрсені істей алады – байлық жасау". Гейлердің некесі және азаматтық одақтар: Баднарик некені екі адам арасындағы келісім-шарт деп санайды және оның үкіметтің қатысуы қажет емес, сондай-ақ адамдардың өздері қалағандай қарым-қатынас құру құқығын қолдайды. Қаруды бақылау: Баднарик қару иеленуге шектеулерді жеке адамның өзін-өзі қорғау құқығын шектеу деп санайды және оған қарсы. Баднарик – қаруды жақсы көретін адам және қару ұстау және алып жүру құқығын қатты қолдайды. Денсаулық сақтау: Баднарик денсаулық сақтау және дәрі-дәрмектерді реттеуде үкіметтің араласуына қарсы, себебі қазіргі дәрі-дәрмектерді бекіту процесі тұтынушылар үшін бағаны көтереді деп санайды. Заңсыз есірткілер: Баднарик марихуана және басқа да заңсыз есірткілерді қылмыстан босатуды қолдайды. Қараңыз: Есірткілерді заңдастыру. Иммиграция: Баднарик "бейбіт иммигранттарға ыңғайлы орналасқан кедендік және иммиграциялық бекеттерге кіруге рұқсат етілуі керек, олар террорист немесе қылмыскер емес екеніне қысқаша тексеруден өтуі керек және елдің оларды сіңіру қабілеті ескерілуі керек" деп санайды. Халықаралық қатынастар: Баднарик үкімет қаржыландыратын шетелдік көмек бағдарламаларын азайтуды және ақырында жоюды қолдайды. Оның платформасы сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымынан шығуға және БҰҰ-ны АҚШ-тан шығаруға шақырады. Ирак соғысы және әскери араласу: Баднарик АҚШ күштерін Ирактан тез шығаруды қолдайды, сонымен бірге АҚШ әрекеттерінен зақымданған ирактық инфрақұрылымды жөндеуді қамтамасыз етеді. Ол сондай-ақ шетелдік араласуды тоқтатуды қолдайды. Әскери міндеттілік: Баднарик әскери міндеттілікті қайта енгізуге қарсы.
Шекті үкіметке қатысты дәлелдер
Баднарик федералдық үкімет Конституциялық шегінен асып кеткенін және еркін нарық қоғамын құру үшін оны қысқарту қажет деп санайды. Оның саяси көзқарастары Айн Рэнд және Л. Нил Смит еңбектерімен қалыптасқан.
Салықтарға қатысты көзқарастар
Баднарик АҚШ Конституциясында федералды табыс салығын енгізу туралы ереже жоқ деп санайды және салық төлеуден бас тартушылардың АҚШ Конституциясына 16-шы түзетуді заңды түрде ратификацияламаған деген пікірін қолдайды. Баднарик сондай-ақ 1986 жылғы Ішкі кірістер кодексінің "позитивті заң емес" екенін, ол тек белгілі бір топтарға ғана қолданылатынын айтады, ал салық салуға жататын табыс түрлері тек "шетелдіктердің ішкі табысы, американдықтардың белгілі бір шетелдік табысы, белгілі бір меншік корпорациялардың табысы және халықаралық және шетелдік сату корпорацияларының табысы" ғана екенін дәлелдейді. Ол сонымен қатар Жоғарғы Соттың Brushaber v. Union Pacific Railroad ісі бойынша шешімін келтіреді, онда Сот АҚШ Конституциясының 16-шы түзетуі Конгресске бұрыннан болмаған жаңа өкілеттіктер бермейтінін көрсеткен. Ол сондай-ақ 16-шы түзетуді тиісінше ратификацияламағандығын, Уильям Дж. Бенсонның "Ешқашан болмаған заң" атты екі томдық еңбегіне сілтеме жасайды.
Жеке сәйкестендіруге қатысты ұстанымдар
Техас штатына көшкенде, Баднарик жүргізуші куәлігін алмай, себебі бұл штат талап бойынша өтініш беруші әлеуметтік қамсыздандыру нөмірін және саусақ іздерін ұсынуы тиіс болды. Оның орнына, АҚШ паспортымен куәліктелу жүзеге асырылады.
2004 жылы Огайо штатында қайта санау
2004 жылғы президенттік сайлаудан кейін Баднарик, Жасыл партияның үміткері Дэвид Коббпен бірге, Огайо штатындағы дауыстарды қайта санауға ұсыныс жасады. Бұл Либертариандық партия ішінде пікір қақтығысына әкелді, себебі президенттік сайлауда екінші орын алған Джон Керри Огайодағы дауыс беру нәтижесін күшін жоймады, ал қайта санау штатка салық төлеушілердің шамамен 1,5 миллион долларына бағаланатын шығын әкелер еді. Партия мүшелерінің кейбіреуі қайта санау Либертариандық партияның беделіне нұқсан келтіруі мүмкін деп алаңдады. Баднарик түрлі штаттардағы либертариандықтардан "шамамен екі ондаған ынталы өтініш" алғаннан кейін қайта санауды талап етуге шешім қабылдағанын мәлімдеді.
Патша болудың жақсылығы
Баднарик өзінің "Good to Be King" кітабында жүргізуші куәлігімен жүргізу міндетті емес екенін, IRS-тің салық жинауға Конституциялық құқығы жоқ екенін және барлық 50 штатта да азаматтық некелердің заңды екенін ұсынады.
Өлім
Баднарик 2022 жылдың 11 тамызында 68 жасында Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы үйінде жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Оның мәйіті кремацияланып, «Нептун» қоғамы арқылы шашылды.