Кіріспе
Америкалық саяси партиясы
Росс Перо негізін қалаған партия
the party founded by Ross Perot
Америка Құрама Штаттарының Реформа партиясы (АҚШ РПУСА), көбінесе АҚШ Реформа партиясы немесе Реформа партиясы деп аталады, 1995 жылы Росс Перо құрған АҚШ-тағы орталық саяси партия. Перо американдықтардың саясат жүйесінің сыбайласқандығына және маңызды мәселелерді шеше алмауына көңілі толып, наразы болды деп сенді. 1992 жылғы президент сайлауында тәуелсіз кандидат ретінде 18,9 пайыз дауыс жинағаннан кейін ол Реформа партиясын құрып, оны республикашылдар мен демократтарға лайықты балама ретінде ұсынды. Реформа партиясының президенттік үміткері ретінде Перо 1996 жылғы президент сайлауында 8,4 пайыз дауыс алды. Ол бірде-бір сайлаушы дауысын алмаса да, содан бері ешбір үшінші партия немесе тәуелсіз кандидат халық дауысының осыншалық үлесін ала алмады. Партия жылдар бойы Пэт Бьюкенен және Ральф Нейдер сияқты басқа да президенттік үміткерлерді ұсынды. Оның ең маңызды жеңісі 1998 жылы Джесси Вентураның Миннесота штатының губернаторы болып сайлануы болды, бірақ ол өзінің қызмет мерзімінің басында партиядан шығып кетті. Дональд Трамп 2000 жылғы президенттік науқанында қысқа ғана уақытқа Реформа партиясының мүшесі болды. 2000 жылға таяу уақытта партия ішіндегі кикіреулер мен дау-дамаylar партияның беделін әлсіретті. 2000 жылғы сайлауда Бьюкененнің көрсеткен нәтижесі нашар болғаннан бастап, 1996 жылдан бері Реформа партиясының президенттік үміткері халық дауысының 1 пайызынан астам дауыс жинаған жоқ.
Росс Пероның 1992 жылғы президенттік сайлау науқаны
Партия 1992 жылғы президенттік сайлауда Росс Пероның бастамаларынан туындады, онда ол тәуелсіз кандидат ретінде қатысып, 1912 жылдан бері президенттікке үміткер болуға лайықты деп есептелген алғашқы ірі емес партия өкілі болды. Перо мемлекеттік дефицит пен ұлттық қарыз сияқты қаржылық мәселелерге, өкілеттік мерзімнің шектелуі, сайлау қаржысын реформалау және лоббилік реформа сияқты үкіметтік реформаларға, сондай-ақ сауда мәселелеріне назар аударды. Оның көптеген жақтастары екі үлкен партияның көбінесе назардан тыс қалдырған маңызды мәселелерді шешуге тырысып жатқанына сенді. Gallup сауалнамасы Пероның шамалы артықшылығын көрсетті; алайда, 19 шілдеде ол республикалық партия өкілдерінің оның қызының үйлену тойын бұзуға қауестендіргенін айыптап, науқанын тоқтатты. Newsweek журналында жарияланған мақаласында оны "қайта қалушы" деп айыптады. 1 қазан күні науқанын қайта бастағаннан кейін Перо "қайта қалушы" деген лақаптан және оның мінез-құлқына қатысты басқа да айыптаулардан құтыла алмады. Сайлау күні көптеген сайлаушылар Пероның әлі де кандидат екеніне күмәнданды. Ол дауыс берушілердің 18,9 пайызын алды, бұл 1912 жылы бұрынғы президент Теодор Рузвельт "Бұл мүйізді" Прогрессивтік партиясының тізімі бойынша сайлауға түскеннен бері тәуелсіз кандидаттар арасындағы рекордтық көрсеткіш. Сайлаудан кейін ол саяси белсенділігін жалғастырып, өзінің науқаны ұйымын ("United We Stand America") лоббилік ұйымға айналдырды. Оның басты мақсатының бірі сол кездегі Солтүстік Америка еркін сауда туралы келісімге қарсы күресу болды. Ұйым мүшелері бұрынғы Колорадо губернаторы Дик Ламмды – Пероның номинацияға басты қарсыласын – тәуелсіз кандидат ретінде президенттікке түсуге көндіруге тырысты, бірақ ол партия шешіміне наразылық білдірмеймін деп уәде бергендіктен бас тартты. Осы кезеңде Пероның өзі "United We Stand America" арқылы лоббилік күш-жігерге көбірек назар аударуды жөн көрді. ARP әлі де көптеген штаттарда ұйымдастырылмаған. 2000, 2004 және 2008 жылғы сайлауларда Америка реформа партиясы президенттікке Ральф Надерді қолдады. ARP дәстүрлі саяси партия емес. Оның ешбір штатта сайлауға қатысу құқығы жоқ және кандидаттарды тікелей ұсынбайды. Ол партия платформасының негізгі принциптерін қолдайтын үшінші партия кандидаттары мен тәуелсіздерді қолдайды. 2010-2011 жылдары партия салыстырмалы түрде орталықтандырылған платформадан "Шай партиясы" стиліндегі фискалдық консервативтік платформаға көшті. 2012 жылғы президенттік сайлауда ARP қазіргі президентке қарсы республикалық партияның үміткері Митт Ромниді қолдады Барак Обама. 2016 жылғы президенттік сайлауда партия республикалық үміткер Дональд Трампты қолдады.
Тіркелген ұйымдары
Нью-Йорк штатында Адалдық партиясы ARP-ның филиалы болып табылады. Даррен Джонсон басқаратын бұл топ штаттың біріктірілген сайлау жүйесін пайдаланып, Саффолк округіндегі демократтық шерифтік кандидат Винсент Демарконы қолдап, оның сайлауда тарғыл жеңіске ие болуына көмектесті. Партия сонымен қатар көптеген басқа да кандидаттарды тікелей ұсынды және 2006 жылы штаттық деңгейде қатысуға тырысып, 2006 жылғы Нью-Йорк губернаторы сайлауында Фиби Легерді кандидат ретінде тікелей ұсынды. Легер мен партия қараша айындағы дауыс беру бюллетеніне іліге алмады. Солтүстік Мариан аралдарының Реформа партиясы ARP-ның филиалы болды. Бұл топты Демократиялық партияға наразы болған бұрынғы губернатор Фройлан Тенорио құрды. Аймақтық деңгейдегі партия 1999 жылғы жалпы сайлауда Солтүстік Мариан аралдары Сенатына өкіл сайлап, танымал болды, бұл олардың алғашқы және жалғыз сайланған лауазым иесі болды. Партия 2003 жылғы жалпы сайлауда өкілдігін жоғалтып, содан кейін саяси қызметін тоқтатты.
1998 жылғы аралық сайлау
1998 жылы Реформа партиясының күшеюіне Джесси Вентураның Миннесота штатының губернаторы болып сайлануы себеп болды. Әйелдер сайлаушылар лигасының мәліметтері бойынша, Реформа партиясы АҚШ-та 1998 жылы Вентураның жинаған дауыстарын есептемегенде, кез келген үшінші партиядан көбірек дауыс алды. Вентураның нәтижесін ескергенде, реформашылар АҚШ-тағы барлық үшінші партиялардан жиынтығында көбірек дауыс жинап, Реформа партиясын Американың үшінші ірі партиясы етіп орнатысты. Дональд Трамп қысқа мерзімге сайысқа қатысып, телеарналардағы сұхбаттарында өзінің бағдарламасын баяндады. Трамп әлеуметтік мәселелерде прогрессивті көзқарас білдірді және әскери қызметке ашық гомосексуал әскерлерді қабылдауды қолдады, оның сөзінше: "Бұл мені мазаламайды". Трамп өзін консерватор санайтын болса да, Пэт Бьюкененді сынға алып: "Мен консерваторлыққа жақынмын, бірақ Бьюкенен – Атилдың шапқыншылығындай", – деді. Ол партия ішіндегі кикіреулерді себеп көрсетіп сайыстан шықты, сондай-ақ Джесси Вентура мен Миннесота штатының Реформа партиясы да осылай істеді. Дональд Трамп былай деді: "Енді Реформа партиясының құрамында Клан мүшесі, мырза Дьюк, неонацист, мырза Бьюкенен және коммунист, Фулани ханым бар. Мен осындай адамдармен қарым-қатынас жасағым келмейді". "Мырза Дьюк" деген сөз Ку-Клукс-Кланның бұрынғы бас шебері Дэвид Дьюкке қатысты. Пэт Бьюкенен Республикалық партиядан кету туралы шешім қабылдады, себебі: "Республикалық партия ұлттық деңгейде менің партиям болуын тоқтатты. Бұл ажырасу салқын соғыстың соңында басталды, сол кезде президент (Джордж) Буш оны «Жаңа әлемдік тәртіп» партиясы деп жариялап, бүкіл әлемде араласа бастады. Салқын соғыс кезінде ол екеуміз одақтас және дос болдық, бірақ салқын соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ-тың сыртқы саясатқа араласпау дәстүрін сақтауы керек деп ойладым". Қаһарлы күрес нәтижесінде Пэт Бьюкенен Табиғи құқық партиясының Джон Хагелиннен Реформа партиясының президенттікке кандидаттығын жеңіп алды. Хагелин және Бьюкененге қарсы фракция одан шығып, көшенің қарсы жағында жеке съезд өткізіп, Хагелинды партияның президенттікке кандидат етіп ұсынды. Дау сотқа жетті және FEC Бьюкененнің заңды кандидат екеніне шешім шығарды, сондай-ақ оған 12,6 миллион доллар сайлау қаржысы бөлді. Бьюкененнің вице-президенттікке кандидат әріптесі Эзола Б. Фостер болды. Бьюкенен 449 225 дауыс жинады, бұл дауыс бергендердің 0,4 пайызын құрады, ал партия 2004 жылғы қаржылай қолдаудан айырылды.
2004 жылғы президенттік сайлау
2003 жылдың қазан айындағы Ұлттық конвенцияға Реформа партиясы тек қайта құруды бастаған еді, бірақ бұрынғы бірнеше штаттық ұйымдар, Ертіс партияларының араласуы тоқтатылғаннан кейін, қайта қосылуға шешім қабылдады. Олар қатарын 24 штаттан 30 штатқа дейін арттырып, жеті штат бойынша дауыс беруге қатысу құқығын қайта алды. (Бюканның 2000 жылғы нашар көрсеткіші партияның дерлік барлық штаттарда дауыс беруге қатысу мүмкіндігінен айырды.) Бұл 2000 жылғы сайлауға дейін партияның 51 штаттың 49-ы кепілдік берілген дауыс беру жолынан кеміп қалды.
Партияның 2005 жылғы қызметі
2005 жылы дау туындады: партия жарғысы бойынша Ұлттық комитет отырыстарын шақыру үшін қажетті мүшелер саны, ал атқару комитеті осы шақыруды жүзеге асырды. Бұл мүшелер Техас, Мичиган және Флорида сияқты бірнеше штаттан келді. Екі отырыста да ұлттық конвенттің Флорида штатының Тампа қаласында өткізілуіне келісім берілді. Сол кездегі төраға және Аризона, Калифорния және Оклахома штаттарының Ұлттық комитет мүшелері отырыстардың заңсыздығын айтып, Ұлттық және атқару комитеті отырыстарын бойкоттады. Осының салдарынан, аталған штаттар Аризона штатының Юма қаласында екінші конвент өткізді.
2006 жылғы үміткерлер
2006 жылы Реформа партиясы Аризона штатында кандидаттарды тікелей ұсынды және Реформа партиясының ұйымдары белсенді болған бірнеше штаттарда сайлау бюлетенінде тіркелу үшін өтініш берді. Канзас штатының Реформа партиясы Ирак соғысының қатысушысы Ричард Ранзаудың жетекшілігіндегі кандидаттар тізімін ұсынды. Колорадо штатының 4-ші сайлау округінде "қаржылық консерватор" Эрик Эйдснесс (бұрынғы АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің әкімшісінің көмекшісі және Әскери-теңіз күштерінің қатысушысы) Реформа партиясының тізімі бойынша сайлауға түсті. Ол дауыстардың 11,28 пайызын жинады, бұл жеңімпаз кандидаттың жеңіс көрсеткішінен бес есе жоғары; кейіннен ол Демократиялық партияға өтті. Флорида штатының Реформа партиясы 2006 жылғы Флорида губернаторы сайлауында Флорида азаматтарының мерзімдік шектеулерін қолдайтын Макс Линнге (республикалық бағытталған ұйым) губернаторлыққа сайлау бюлетенін пайдалануға рұқсат берді. Линн Перо мен Вентураның сайлау кампанияларымен байланысы бар кәсіби команданы сақтап қалды, бірақ дауыстардың 1,9 пайызын ғана алды. 2007 жылдың наурыз айына қарай Реформа партиясы 2008 жылғы президенттік сайлауда төрт штаттан (Флорида, Канзас, Луизиана, Миссисипи) сайлау бюлетеніне қол жеткізді және тағы төрт штаттан өтініш қабылдауды бастады.
2009 жылғы сот іс-әрекеті
Партияда ұзақ жылдан бері созылып келе жатқан жанжал Калифорния штатының Реформа партиясы өкілі Джон Блэр мен Реформа партиясының басшылары арасында болды. 2009 жылдың 4 желтоқсанында Нью-Йорк федералды судьясы Маккей мен Крюздің арасындағы сот мәжілісі өтті, онда Реформа партиясының заңды басшылары кімдер екені қарастырылды. 2009 жылдың 16 желтоқсанында судья Дэвид Коллисонның тарапына шешім шығарылды. Коллисон: «Техас және Нью-Йоркте екі жылдан астам соттасудан кейін, Нью-Йорк шығыс округінің АҚШ округтік судьясы Джозеф Бьянко біздің пайдамызға шешім шығарғанын хабарлауға мен өте қуаныштымын. Бұл 2008 жылы Техастың 193-ші округінің судьясы Карл Гинзбергтің шешімін одан әрі нығайтады». Кейін Фаддис партиядан шығып, 2016 жылы Мэриленд штатының 5-ші округінен республикашыл кандидат ретінде сайлауға түсті. 2010 жылдың ақпан айында Реформа партиясының бұрынғы төрағасы Пэт Чоат «Шай партиясы» қозғалысының күш алуын талқылап, оны Росс Перо партиясымен салыстырды: «Шай партиясының ерекшелігі – оны ток-шоулардың консерваторлары күшпен итермеледі. Республикалық партия тәуелсіздерді немесе консервативті тәуелсіздерді өз саясатына, өз жоспарларына тарту үшін осы мүмкіндікті пайдалануға тырысады». Ақпан айында Конгресске кандидаттар Миссисипи штатының төрт округінен Реформа партиясынан үміткер болуға тілек білдірді, бірақ штаттық лауазымдарға ешкім үміткерлік танытпады. Олардың арасында Барбара Дейл Уошер, Трейселла Лу О’Хара Хилл және Анна Жюль Ривиз болды. 2010 жылдың сәуір айында бұрынғы вице-президент Дэн Куэйл CBS телеарнасында Реформа партиясын сынап, былай деді: «Көптеген адамдар 1990 жылдарда Росс Пероның кандидатурасымен құрылған Реформа партиясын еске алады. Мен де еске аламын, себебі ол президент Джордж Буш пен менің 1992 жылы Билл Клинтон мен Ал Гордан жеңілуімізге себеп болды. Буш-Куэйлдің сайлау штабы атынан айтамын, біз Пероның Республикалық партияға Ақ үйді жоғалтқанын әлі де сенімдіміз». 2010 жылдың 28 сәуірінде Пат Чоат Монмут университетінің студенттік газетіне берген сұхбатында «Шай партиясы» қозғалысына күдікпен қарады: «Осы «Шай партиясы» шараларында кәсіби республикашылдар сөз сөйлейді. Менің ойымша, күмәнді нәрсе – «Шай партиясы» кандидаттарды қолдайды, бірақ демократтарды ешқашан қолдамайды. Олар Республикалық партияның жасырын күші сияқты көрінеді. Бізді өте қастерледі. Перо миллиондаған доллар жұмсады, біз кандидаттарды тікелей сайлауға жібердік және біз статус-квоға нақты қауіп төндірдік. Бұқаралық ақпарат құралдары «Шай партиясын» наразылықтың белгісі ретінде қарастырады және оларға күмәнмен қарайды». Эллиот Спитцер ісіне қатысы бар Манхэттеннің «мадам»ы Кристин М. Дэвис 2010 жылдың 27 маусымында Нью-Йорк штатында тәуелсіз тізім бойынша губернаторлыққа үміткер болып жариялады. Ол Либертариандық партиясының тізіміне іліге алмағандықтан, Реформа партиясының рұқсатынсыз «Реформа партиясы» деген атты пайдаланды. Дэвис демократтар мен республикашыларды бай, ақ нәсілді ер адамдарға жалтақтағаны үшін айыптады: «Әйелдер, испандар, афроамерикандықтар және геилер қайда? Біз олардың ескірген ойлауын жоққа шығаруымыз керек». 2010 жылдың 29 маусымында Реформа партиясының Ұлттық комитетінің төрағасы Дэвид Коллисон Дэвиске губернаторлыққа үміткер болу үшін қолданып жатқан атын дереу өзгертуді талап етіп, тоқтату туралы хабарлама жіберді. Дэвис Реформа партиясының ресми кандидаттығына рұқсат алуға тырыспады, сондықтан партияның атын пайдаланудан бас тартты. Дэвис Реформа партиясының мүшесі емес еді. Ұлттық конвенцияда Реформа партиясы Нью-Йорктен Андре Барнетті президенттікке, ал Арканзастан Кен Кросты вице-президенттікке ұсынды. Конвенцияға бірнеше ай бұрын президенттікке үміткер болып, кейіннен бас тартқандардың арасында Саванна мемлекеттік университетінің футбол жаттықтырушысы Робби Уэллс, экономист Лоуренс Котликов, тарихшы Дарси Ричардсон және Луизиананың бұрынғы губернаторы Бадди Ромер болды.
On June 29, 2010, Reform Party National Committee chairman David Collison delivered Davis a cease and desist notice demanding that she immediately change the name under which she was seeking to run for governor. Davis made no attempt to obtain permission to run as an official Reform Party candidate, and therefore withdrew her use of the Reform Party name. Davis was not a member of the Reform Party. At the national convention, the Reform Party nominated Andre Barnett from New York for president and Ken Cross from Arkansas for vice president. Among those who sought the presidential nomination before dropping out several months prior to the convention were former Savannah State University football coach Robby Wells, economist Laurence Kotlikoff, historian Darcy Richardson, and former Louisiana Governor Buddy Roemer.
2016 жылғы президенттік сайлау
Реформа партиясы американдық Дельта партиясының президенттік және вице-президенттік кандидаттары Рокки де ла Фуэнте мен Майкл Штайнбергті 2016 жылғы президенттікке үміткерлер тізіміне қосымша ұсынды. Алайда, 2016 жылы Де Ла Фуэнте президенттікке және АҚШ Сенатының ішкі сайлауларында демократ ретінде де қатысты.
2020 жылғы президенттік сайлау
2020 жылдың 20 маусымында онлайн өткен съезде Реформа партиясы Рокки де ла Фуэнтеді президенттікке қайтадан кандидат ретінде тікелей ұсынды. Де ла Фуэнте Макс Абрамсон, Сурайя Фаас және Бен Сион (бұрын Трансгуманистік партиясынан кандидат болған) сынды үш танымал үміткерді басып өтті. Флорида штатынан келген Дарси Ричардсон вице-президенттікке кандидат ретінде ұсынылды.
Үлкен жарыстардағы ең жақсы нәтижелер
+Офис пайызОкругЖыл ҮміткерПрезидент14.19%Мэйн1996Росс Перо13.56%Монтана199612.71%Айдахо1996АҚШ Сенаты15.42%Миссисипи2002Шон О'Хара8.37%Канзас2002Жорж Кук6.98%Миннесота1996Дэн БарклиАҚШ Өкілдер палатасы33.70%Флорида 5-ауданы1998Жек Гарган21.09%Калифорния 21-ауданы1998Жон Эванс20.99%Миссисипи 1-ауданы2004Барбара Дейл УошерГубернатор36.99%Миннесота1998Жесси Вентура15.33%Кентукки1999Гейтвуд Галбрайт2.08%Нью-Гэмпшир1996Фред Брамманте
Президенттік билеттер
Жыл Президенттік үміткер Туған жері Алдыңғы лауазымдары Вице-президенттік үміткер Туған жері Алдыңғы лауазымдары Дауыстар Ескермелер 1996 Росс Перот (науқан) Пат Чоат 8,085,294 (8,4%) 0 сайлаушы дауысы 2000 Пат Бьюкенен (науқан) Эзола Фостер 448,895 (0,4%) 0 сайлаушы дауысы 2004 Ральф Надер (науқан) Питер Камехо 465,151 (0,4%) 0 сайлаушы дауысы 2008 Тед Уилл Фрэнк МакЭнульти 481 (0,0004%) 0 сайлаушы дауысы 2012 Андре Барнетт Кен Кросс 962 (0,001%) 0 сайлаушы дауысы 2016 Рокки Де Ла Фуэнте (науқан) Майкл Штайнберг 33,136 (0,02%) 0 сайлаушы дауысы 2020 Рокки Де Ла Фуэнте (науқан) Дарси Ричардсон 88,238 (0,06%) 0 сайлаушы дауысы