Кіріспе

Швед инженері және өнертапқышы (1845–1913)

Карл Густав Патрик де Лаваль (; 9 мамыр 1845 – 2 ақпан 1913) – швед инженері және өнертапқышы, бу турбиналарының және сүт өнеркәсібіндегі центрифугалық ажырату машиналарын жасауға маңызды үлес қоскан.

Өмір

Густав де Лаваль Даларнадағы Орса қаласында швед де Лаваль гугеноттар отбасында дүниеге келген (1622 жылы көшіп келген Клод де Лаваль, 1647 жылы рыцарь де Лаваль атанған). Ол 1863 жылы Стокгольмдегі Технология институтына (кейіннен Корольдік Технология институты, KTH) түсіп, 1866 жылы механикалық инженер мамандығы бойынша диплом алды, содан кейін 1867 жылы Уппсала университетіне қабылданды. Ол сол кезде шведтік Stora Kopparberg кен компаниясында жұмыс істеді. Кейін Уппсала университетіне оралып, 1872 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Одан әрі Швецияның Хусби қауымындағы Клостер темір зауытында жұмыс істеді. де Лаваль 1886 жылдан бастап Швед Корольдік Ғылым академиясының мүшесі болды. Ол табысты инженер және кәсіпкер болды. Сондай-ақ ол мемлекеттік қызметте болды, 1888 жылдан 1890 жылға дейін шведтік парламентке сайланды, ал кейіннен сенат мүшесі болды. Де Лаваль 1913 жылы 67 жасында Стокгольмде қайтыс болды. 1887 жылы ол мұндай құрылғыларды осы көлемде жасауға болатынын көрсету үшін кішкентай бу турбинасын құрастырды. 1890 жылы Лаваль будың қысымына қарағанда кинетикалық энергиясынан жұмыс істейтін, бу ағынын дыбыс жылдамдығынан асыру үшін сопло әзірледі. Қазір де Лаваль соплосы деп аталатын бұл сопло заманауи ракеталық қозғалтқыштардың соплоларында қолданылады. Де Лаваль турбиналары минутына 30 000 айналымға дейін жетуге қабілді. Турбина дөңгелегі екі жағында кеңінен орналасқан екі подшипникпен ұзын, иілгіш білікке бекітілді. Турбинаның жоғары жылдамдығы оған редукциялық берілістердің жаңа тәсілдерін әзірлеуді талап етті, олар бүгінгі күнге дейін қолданылуда. Сол кездегі материалдардың үлкен центробегтік күштерге төтеп беруге жеткілікті күші болмағандықтан, турбинаның қуаты шектеулі болды, ал ірі электр бу генераторларында Чарльз Парсонстың баламалы күшті бу турбинасының жобалары басымдық танытты. Оскар Ламммен бірге де Лаваль 1883 жылы "Альфа Лаваль" компаниясын құрды, ол 1963 жылға дейін AB Separator деп аталды, содан кейін қазіргі атауы енгізілді.

Делавал

1991 жылы сүт және шаруашылық машиналарын өндіретін Alfa Laval Agri компаниясы, Tetra Pak тобы сатып алғанда Alfa Laval-дан бөлінді. Alfa Laval сатылғаннан кейін Alfa Laval Agri Tetra Pak тобының құрамында қалды және компанияның негізін қалаушысының құрметіне DeLaval деп өзгертілді.

Құрметтеулер

2013 жылдың 9 мамырында Google Густав де Лавальдың 168 жылдығын doodle арқылы тойлады.

Сурет галереясы Густав де Лаваль

Ол Стокгольмдегі Солтүстік бейіштігінде (Norra begravningsplatsen) жерленген.