Кіріспе

Жаңалықтарды жинақтайтын веб-сайт және қосымша
Google-дың жаңалықтар агрегаторы

Google News – Google әзірлеген жаңалықтарды жинақтайтын қызмет. Ол мыңдаған баспагерлер мен журналдардан алынған мақалаларға сілтемелерден тұратын үздіксіз ағын ұсынады. Google News Android, iOS және веб-қосымша ретінде қолжетімді. Google 2002 жылдың қыркүйегінде бета нұсқасын, ал 2006 жылдың қаңтарында ресми қосымшаны жариялады. Бастапқы идеяның авторы Кришна Бхарат. Бұл қызмет әлемдегі ең ірі жаңалықтар жинағышы деп танылған. 2020 жылы Google баспагерлермен бірлесіп, "көркем мақалалар үшін жаңа формат" – Showcases жасауға миллиард доллар жұмсайтынын хабарлады.

Тарих

2014 жылы Google News бүкіл әлем бойынша 50 000-нан астам жаңалық көзін бақылап отырды. 2012 жылдың наурызында 28 тілде 60 аймаққа арналған нұсқалар қолжетімді болды. 2015 жылдың соңына қарай қызмет келесі 35 тілде ұсынылды: араб, бенгал, болгар, кантон, қытай, чех, голланд, ағылшын, француз, неміс, грек, иврит, хинди, венгр, итальян, индонезия, жапон, каннада, корей, латыш, литва, малаялам, норвег, поляк, португал, румын, орыс, серб, испан, швед, тамил, телугу, тай, түрік, украин және вьетнам тілдерінде. Қызмет соңғы 44 күн ішінде әртүрлі жаңалықтар сайттарында жарияланған жаңалықтарды қамтиды. Барлығы Google News 20 000-нан астам жариялаушыдан мазмұн жинақтайды. Ағылшын тілінде шамамен 4 500 сайт қамтылса, басқа тілдерде одан да аз. Басты беті мақаланың алғашқы 200 таңбасын және оның толық мазмұнына сілтемені ұсынады. Сайттарға жазылу қажет болуы мүмкін, ал жазылуды талап ететін сайттар мақаланың сипаттамасында көрсетілмейді. 2009 жылдың 1 желтоқсанында Google 2008 жылдан бері қолданылып келе жатқан және пайдаланушыларға төлемді мақалаларды табуға және оқуға мүмкіндік беретін «бірінші клик тегін» бағдарламасына өзгерістер енгізгенін хабарлады. Оқырман мазмұнға алғаш рет кіргенде тегін, ал одан кейінгі кірулерді мазмұн беруші анықтайды. Google 2009 жылдың 1 желтоқсанында жариялаушыларды теріс пайдаланудан қорғау үшін саясатын күніне бес мақаламен шектеуге өзгертті. Бұл ереже 2015 жылдың 29 қыркүйегінде қайтадан өзгертіліп, шек күніне үш мақалаға дейін төмендетілді. 2017 жылдың қазан айында бұл бағдарлама «икемді үлгі алу» моделімен ауыстырылды, онда әр жариялаушы тегін мақалалардың санын, болса, қалай белгілейді. Google News мақалаларының дизайны 2011 жылдың 16 мамырында жаңа өзгерістерге ұшырады. 2011 жылдың 14 шілдесінде Google «Google News Badges» енгізді, бірақ ол 2012 жылдың қазан айында тоқтатылды. Сондай-ақ 2011 жылдың шілдесінде ағылшын тіліндегі Google News нұсқасының «Ғылым/Технология» бөлімі «Ғылым» және «Технология» екі бөлікке бөлінді. Бұл өзгеріс басқа тілдерде де жасалатыны хабарланды. 2013 жылдың басында бұл бөліну Google News-тің барлық тілдік нұсқаларына қолданылмады. 2017 жылдың маусым айында Google News-тің десктоптық нұсқасы жаңа дизайнға ие болды, Google-дің сөзіне сүйенсек, мақсаты – «жаңалықтарды фактілерге, әртүрлі көзқарастарга және пайдаланушыларға көбірек бақылауға назар аударған кезде, оларды қолжетімді және оңай жүруге мүмкіндік беру». Бірақ жаңа дизайнмен бірге іздеу құралдары мәзірі сияқты бірнеше опциялар алынып тасталды, бұл іздеуді қиындатты. Енді ол ұқсас жаңалықтарды топтастыру үшін карта форматын қолданады және Engadget-тің айтуынша, «іздеу нәтижелері беті сияқты көрінбейді», мәтін үзінділері мен көк сілтемелерді жойды. Бұрын пайдаланушылар жаңалықтар көзінен келген мақалаларды жасыра алатын. Бұл жасырылған көздер пайдаланушының параметрлерінде көрсетілуі мүмкін, бірақ бұл теріске шығарулар енді қолданылмайды. Жаңалықтар көзін жасыру опциясы енді ұсынылмайды. Nature Human Behaviour журналында 2020 жылы жарияланған зерттеуге сәйкес, Google News адамдар жергілікті тақырыптарға қатысты сөздерді іздегенде жергілікті жаңалықтарды басымдыққа қояды. 2023 жылдың 18 қазанында Google жаңалықтар бөлімінде кем дегенде 40 жұмыс орны қысқартылғанын растады. Google бұл өзгерістердің «жаңалықтардағы қате ақпараттар мен ақпараттың сапасына әсер етпейтінін» түсіндірді.

Жаңалықтарды тарату үшін сыйақы

2019 жылғы «Цифрлық бірыңғай нарықта авторлық құқық туралы» директива Google News-тен жаңалықтар сайттарының контентіне лицензия алуды талап етеді. 2023 жылдың маусым айына қарай Google директиваға сәйкес келу үшін 1500 басылыммен авторлық құқық лицензиялық келісімдерге қол жеткізді. Еуропалық жаңалықтар құралдарының лоббилеуі 2010 жылдарға дейін жетеді. Германияда олардың лоббилеуі 2013 жылы баспасөз баспалары үшін қосымша авторлық құқық енгізілуіне әкелді. 2014 жылдың қазан айында неміс баспагерлері тобы Google-ге өз басылымдарының үзінділерін ақысыз пайдалануға лицензия берді; бұл топ алдымен мұндай үзінділер заңсыз деп мәлімдеген, кейін Google оларды алып тастағанда наразылық білдірді. 2014 жылдың желтоқсан айында Google Испаниядағы Google News қызметін жабу туралы хабарлады. Испаниядағы жаңа заңға сәйкес, жаңалықтар агрегаторлары Google News-та олардың материалдарының үзінділерін пайдалану құқығы үшін жаңалықтар қызметтеріне төлем жасауы керек болды. Google қызметін жауып, Испаниядағы жаңалықтар сайттарына сілтемелерді сайттың халықаралық нұсқаларынан алып тастады. 2012 жылы Бразилияның Ұлттық газеттер қауымдастығы (AJN) өз контентінің Google News-та көрсетілуіне рұқсат беруден бас тартты. Бұл өзгеріс трафиктің «аз ғана» төмендеуіне әкелді.

2020 жылдың қазан айында Google «Showcase» деп аталатын жаңа бағдарламаны жариялады, онда компания Google News және Discover-дегі брендтік панельдерде көрсетілетін таңдамал жаңалықтар контентін дайындау үшін баспагерлерге төлем жасайды. Showcase кейде жабық контентке тегін қол жеткізуді де қамти алады. Бағдарлама алғаш рет Аргентинада, Австралияда, Бразилияда, Канадада, Францияда, Германияда және Ұлыбританияда іске қосылды. Австралиядағы мүмкіндіктің іске қосылуы елдің Жаңа медиа келісім кодексін енгізу кезінде болды; Google Showcase бағдарламасының Кодекске сәйкес келетініне сенетінін мәлімдеді. Онлайн жаңалықтар туралы заңға жауап ретінде Google 2023 жылдың соңында заң күшіне енген кезде Канададағы барлық жаңалық сайттарын Канададан кіретін пайдаланушылар үшін блоктайтынын хабарлады.

Өзгерту және баптау

Іздеу нәтижелерінің жоғарғы жағындағы түсірілетін мәзір пайдаланушыларға мақалаларды іздеуге қалаған уақыт кезеңін белгілеуге мүмкіндік береді. Бұл мәзірде мынадай опциялар бар: өткен күн, өткен апта, өткен ай немесе қолданушы белгілеген кезең. Пайдаланушылар Google News Alerts-ке жазылып, әртүрлі кілт сөздер тақырыбы бойынша электрондық пошта арқылы "ескертулерді" сұрай алады. Олардың сұранысына сай жаңалықтар онлайнға шыққанда абоненттерге электрондық хаттар жіберіледі. Ескертулер RSS және Atom ағындары арқылы да қолжетімді. Бұрын пайдаланушылар JavaScript негізіндегі сүйреп тастау интерфейсі арқылы көрсетілетін бөлімдерді, олардың беттегі орналасуын және қанша жаңалық көрінетінін өзгерте алатын. Алайда, АҚШ сайты үшін бұл мүмкіндік жаңа макет пайдасына тоқтатылды; осы макеттің басқа да елдерге енгізілуі жақын арада жоспарлануда. Google News-тың әртүрлі басылымдарынан алынған жаңалықтарды біріктіріп, жекелендірілген бір бет құруға болады, ал опциялар cookie-де сақталады. Қызмет 2005 жылдың қарашасынан бастап Google іздеу тарихымен интеграцияланды. Бета-тестілеуден шыққаннан кейін, пайдаланушының Google News іздеу тарихы мен олар басып көрген мақалаларға негізделген ұсынылған жаңалықтарды көрсететін бөлім қосылды (егер пайдаланушы іздеу тарихына тіркелген болса). Google News-тың жаңартылған нұсқасы 2018 жылдың мамыр айында ұсынылды, оған пайдаланушыларға қажетті ақпаратты табуға көмектесетін жасанды интеллект мүмкіндіктері енгізілді.

Жаңалықтар архивінен іздеу

2006 жылдың 6 маусымында Google News кеңейтілді, жаңалықтар архивін іздеу мүмкіндігі қосылды, бұл пайдаланушыларға оның кейбір дереккөздерінен 200 жылдан астамдық тарихи архивтерге қол жеткізуді ұсынды. Әртүрлі жылдардағы жаңалықтарды таңдау үшін уақыт жолағы көрінісі қол жетімді болды. Қызметтің кеңейтілуі 2008 жылдың 8 қыркүйегінде жарияланды, сол кезде Google News сканерленген газеттерден индекстелген мазмұнды ұсына бастады. Хронологиялық қамту тереңдігі әртүрлі; 2008 жылдан бастап New York Times газетінің 1851 жылы негізі қаланған сәттен бергі барлық мазмұны қолжетімді болды. 2010 жылдың басында Google News басты бетінен, кеңейтілген жаңалықтар іздеу бетінен және әдепкі іздеу нәтижелері бетінен архивтік іздеуге тікелей қол жеткізуді жойды. Бұл беттер іздеу "Кез келген уақытта" жүргізілетінін көрсеткенімен, архивті қамтымады және тек соңғы жаңалықтарды ғана ұсынды. 2010 жылдың жазында Google жаңалықтар бетінің форматын қайта жобалауға шешім қабылдады, бұл наразылық толқынына әкелді. 2011 жылдың мамырында Google ескі газеттерді сканерлеу жоспарларын тоқтатты. Бұл оқиғаға дейін шамамен 60 миллион газет беті сканерленді. Google "Google One Pass" платформасына көшуді жариялады, бұл платформа баспагерлерге өз сайттарынан тікелей мазмұн мен жазылымдарды сатуға мүмкіндік береді. 2011 жылдың тамызында "Жаңалықтар архивінің кеңейтілген іздеуі" функциясы толығымен алынып тасталды, бұл тұрақты пайдаланушылардан тағы да наразылық тудырды, олар өзгерістер қызметті пайдалануға жарамсыз еткенін анықтады. Архивтік газет мақалаларына Google News іздеу беті арқылы қол жеткізуге болады, бірақ уақыт жолағы көрінісі және бір бетке 10-нан астам нәтижені көрсету мүмкіндігі сияқты маңызды мүмкіндіктер жойылды.

Қаптамалық артефактілер

2008 жылдың 7 қыркүйегінде индекстелген және мұрағатталған мақаланың нысаны болған United Airlines әуе компаниясы, Sun Sentinel газетінің сайтында (бұл газет олармен байланысты) 2002 жылғы Chicago Tribune газетінде жарияланған, сол жылы әуе компаниясының банкроттыққа өтініш беруі туралы мақала «көрілім саны ең көп» санатына енгеннен кейін 1 миллиард АҚШ долларына жуық нарық құнын жоғалтып, толығымен қайта қалпына келтіре алмады.