Кіріспе

ДНҚ немесе белок тізбектері үшін файл форматы. FASTA форматының қарапайымдылығы мәтіндік өңдеу құралдары мен бағдарламалау тілдерін пайдаланып тізбектерді өңдеуге және талдауға мүмкіндік береді.

Файл атауының жұрнағы

FASTA пішіміндегі тізбектерді қамтитын мәтіндік файл үшін стандартты файл атауының кеңейтімі жоқ. Төмендегі кесте әр кеңейтім мен оның тиісті мағынасын көрсетеді. Кеңейтім Мағынасы Ескермелерfasta, fas, fa жалпы FASTA Кез келген FASTA файлыfna FASTA нуклеин қышқылы Нуклеин қышқылдарын көрсету үшін қолданыладыffn FASTA ген аймақтарының нуклеотиді Геном үшін кодтаушы аймақтарды қамтидыfaa FASTA аминқышқылы Аминқышқыл тізбектерін қамтидыmpfa FASTA аминқышқылы Көптеген ақуыз тізбектерін қамтидыfrn FASTA кодтамайтын РНК Геном үшін кодтамайтын РНК аймақтарын қамтиды, мысалы, tRNA, rRNA.

Сығу

FASTA файлдарын сығыстыру үшін идентификаторлар мен тізбектер сияқты екі ақпарат арнасын өңдейтін арнайы компрессор қажет. Сығу нәтижелерін жақсарту үшін бұл екі ағынға бөлінеді, мұнда сығу тәуелсіздік принципі бойынша жасалады. Мысалы, MFCompress алгоритмі контекстік модельдеу және арифметикалық кодтауды қолдана отырып, осы файлдарды жоғалтпай сығыстырады. Genozip геномдық файлдарды сығыстыруға арналған бағдарламалық пакет болып табылады және кеңейтілген контекстке негізделген модельді пайдаланады. FASTA файлдарын сығыстыру алгоритмдерінің нәтижелерін Хосеини және авторлар тобы 2016 жылы, ал Крюков және авторлар тобы 2020 жылы жариялаған.

Шифрлау

FASTA файлдарын шифрлеу Cryfa және Genozip сияқты әртүрлі құралдармен жүзеге асырылуы мүмкін. Cryfa AES шифрлеуін пайдаланады және деректерді сығуға да мүмкіндік береді. Сол сияқты, Genozip FASTA файлдарын AES 256 арқылы сығу кезінде шифрлей алады. A2M/A3M – FASTA форматынан туындаған, тізбектерді салыстыру үшін қолданылатын форматтар отбасы. A2M/A3M тізбектерінде кіші әріптер енгізілгендерді білдіреді, ал олар басқа тізбектерде нүкте ("") символымен көрсетіледі. Ақпаратты жоғалтпай, ықшамдық үшін нүктелерді жоюға болады. Тізбектерді салыстыруда қолданылатын әдеттегі FASTA файлдарындағыдай, бос орын ("") бір позицияны білдіреді. A3M, A2M-ге ұқсас, бірақ қосымша ереже бойынша, енгізілген бос орындарды да жоюға болады.

FASTA файлдарымен жұмыс істеу

FASTA файлдарын өңдеу үшін көптеген пайдаланушыға қолайлы скрипттер қоғам тарапынан қолжетімді. FaBox немесе Galaxy серверлеріндегі FASTX Toolkit сияқты онлайн құралдар жиынтығы да бар. Оларды FASTA файлдарының үлкен көлемдерінен тізбек тақырыптарын/идентификаторларын бөліп алу, оларды қайта атау, қысқарту немесе ізделіп отырған идентификаторлар тізіміне сүйене отырып, қызығушылық тудыратын тізбектерді алу үшін пайдалануға болады (басқа қолжетімді мүмкіндіктермен қатар). FigTree қараушысында қызығушылық тудыратын тізбектерді түсті көрсету және/немесе түсіндіру негізінде көп FASTA файлдарын сұрыптау үшін ағаш негізделген тәсіл (TREE2FASTA) де бар. Сонымен қатар, Bioconductor Biostrings пакетін R бағдарламасында FASTA файлдарын оқу және өңдеу үшін қолдануға болады.

Әртүрлі филогенетикалық бағдарламалармен пайдалану үшін көп FASTA файлдарын әртүрлі форматтарға (мысалы, NEXUS, PHYLIP) жылдам түрлендіруге арналған бірнеше онлайн формат түрлендіргіштер бар, мысалы, phylogeny.fr сайтындағы түрлендіргіш.