Кіріспе
Байланыс протоколы, онда жіберуші де, алушы да ешқандай ақпаратты сақтамайды. Мемлекетсіз протокол – қабылдаушы бұрынғы сұраулардан сессиялық жағдайды сақтамауы тиіс байланыс протоколы. Жіберуші тиісті сессиялық жағдайды қабылдаушыға әрбір сұрауды жеке-жеке түсінуге мүмкіндік беретіндей етіп жібереді, яғни қабылдаушы сақтаған бұрынғы сұраулардың сессиялық жағдайына сілтеме жасамай. Ал, мемлекеттік протокол – қабылдаушы бұрынғы сұраулардан сеанс жағдайын сақтай алатын байланыс протоколы. Компьютерлік желілерде мемлекетсіз протоколдардың мысалдарына Интернет протоколы (IP), Интернет негізі, және гипермәтіндік беру протоколы (HTTP), Әлемдік желінің негізі жатады. Мемлекеттік протоколдардың мысалдары ретінде Трансмиссиялық басқару протоколы (TCP) және Файлдік беру протоколы (FTP) келтіріледі. Мемлекетсіз протоколдар көріну мүмкіндігін, сенімділікті және масштабталу қасиеттерін жақсартады. Көріну мүмкіндігі жақсарады, себебі бақылау жүйесі толық мәнін анықтау үшін бір ғана сұрауды қарастыруға мәжбүр болмайды. Сенімділік жақсарады, өйткені бұл жартылай іркілулерден қалпына келтіруді жеңілдетеді. Масштабталу жақсарады, себебі сұраулар арасында сессиялық жағдайды сақтау қажеттілігі болмайды, бұл серверге ресурстарды жылдам босатуға және іске асыруды одан әрі жеңілдетуге мүмкіндік береді. Мемлекетсіз протоколдардың кемшілігі – олар бірнеше сұрауда қайталанатын деректердің көлемін арттыру арқылы желінің өнімділігін төмендетуі мүмкін, себебі бұл деректер серверде сақталып, қайта пайдаланыла алмайды.
A stateless protocol is a communication protocol in which the receiver must not retain session state from previous requests. The sender transfers relevant session state to the receiver in such a way that every request can be understood in isolation, that is without reference to session state from previous requests retained by the receiver. In contrast, a stateful protocol is a communication protocol in which the receiver may retain session state from previous requests. In computer networks, examples of stateless protocols include the Internet Protocol (IP), which is the foundation for the Internet, and the Hypertext Transfer Protocol (HTTP), which is the foundation of the World Wide Web. Examples of stateful protocols include the Transmission Control Protocol (TCP) and the File Transfer Protocol (FTP). Stateless protocols improve the properties of visibility, reliability, and scalability. Visibility is improved because a monitoring system does not have to look beyond a single request in order to determine its full nature. Reliability is improved because it eases the task of recovering from partial failures. Scalability is improved because not having to store session state between requests allows the server to quickly free resources and further simplifies implementation. The disadvantage of stateless protocols is that they may decrease network performance by increasing the repetitive data sent in a series of requests, since that data cannot be left on the server and reused.
Мысалдар
HTTP сервері әрбір сұранысты өздігінен түсіне алады. Бұл, пайдаланушымен өзара әрекеттесетін сессияны жүргізетін дәстүрлі FTP серверінен өзгеше. Сессия барысында пайдаланушыға куәліктеуден өту және әртүрлі параметрлерді (жұмыс каталогы, деректерді жіберу режимі) орнату мүмкіндігі беріледі, олардың барлығы серверде сессия күйінің бір бөлігі ретінде сақталады.
Мемлекетсіз және мемлекетпен протокол қабаттарын үйіп қою
Түрлі протокол қабаттары арасында күрделі өзара әрекеттесулер мемлекеттік және мемлекетсіз протоколдар арасында болуы мүмкін. Мысалы, HTTP, мемлекетсіз протокол, TCP-нің үстіне орналасқан, мемлекеттік протокол, IP-нің үстіне орналасқан, тағы бір мемлекетсіз протокол, ал IP-пакеттерін желіде бағыттау үшін BGP, тағы бір мемлекеттік протокол қолданылады. Бұл қабаттасу HTTP-ден жоғары да жалғаса береді. Сақталған сеанс күйінің болмауына байланысты, HTTP серверлері әртүрлі сеанс басқару әдістерін қолданады, әдетте HTTP cookie-де сеанс идентификаторын пайдаланып, серверде сақталған сеанс күйіне сілтеме жасайды, бұл HTTP-нің үстіне тиімді түрде мемлекеттік протокол құрады. HTTP cookie-лер REST архитектуралық стилін бұзады, себебі серверде сақталған сеанс күйіне сілтеме жасамаса да, олар сеанс күйіне тәуелді (олар браузер тарихындағы сол веб-сайттың бұрынғы беттеріне әсер етеді) және олардың нақты анықталмаған семантикасы бар.