Кіріспе

Американдық толық тұқымды жарыс жылқысы Citation (11 сәуір 1945 – 8 тамыз 1970) – американдық Толық тұқымды жарыс жылқысы, Американдық үштік тәждің сегізінші жеңімпазы. Ол 16 рет қатарынан маңызды жарыстарда жеңіске жетті және тарихта алғаш рет осы жетістікке қол жеткізген жылқы болды.

Өмірбаян

Кентукки штатының Лексингтон қаласындағы Калумет фермасына тиесілі және өсірілген Цитация – Буль Лияның импортталған Hydroplane (GB) биесінен туған, ал ол бие жетекші ата Hyperionнан шыққан. Цитация Кентуккиде өсірілгенімен, оның тұқымы көбінесе еуропалық болды. Ол сондай-ақ әкесі Буль Лиа арқылы Жаңа Зеландиядан шыққан екі көрнекті жылқыға (Трентон және Карбин) тамыр тартады, екеуі де 1800 жылдардың соңындағы ағылшын тұқымды ата, көп сүйіліп, құрметтелген Мускеттің ұлдары еді. Глассальт биесінің ұрпағы ретінде Цитация 2000 Гвинея жүлдесінің жеңімпазы Колорадомен туыс болды: сондай-ақ толыққанды тұқымдық "отбасы" 3l кейін Преакнес жүлдесінің жеңімпазы Гейт Дансерді дүниеге әкелді. Цитацияны Атақ-даңқ залына енген Бен Джонс және оның ұлы, Атақ-даңқ залының мүшесі Хорас А. "Джимми" Джонс жаттықтырды. Алғашында бұл атты Аль Снайдер, кейін Эдди Аркаро және Стив Брукс мінгізді.

1947: екі жылдық маусым

Ситион өзінің алғашқы жарысын 1947 жылғы 22 сәуірде Гавр-де-Грейс жарыс жолында екі жасында жеңіп алды. Жарыс 4 1/2 фурлонгтық (шақырымнан кем) спринт болып өтті, жол батпақты еді. Ол үш төрттен бір фурлонг айырмамен 54 1/5 секундта жеңіске жетті. Үшінші жарысында ол 5 фурлонгқа Арлингтон Паркінің жаңа рекордын жасады. Ол осы жылы тоғыз рет жарысқа қатысып, сегіз рет жеңіске жетіп, 155 680 доллар табыс тапты. Оның жалғыз жеңілісі Вашингтон Парк Фьючертидегі жарыста, тұтқыр Бевичтің артынан қалды, ол 6 фурлонгты рекордтық уақытта жеңіп алды. Ситион Elementary Stakes, Futurity Trial, Futurity Stakes және Pimlico Futurity жарыстарында жеңіске жетті. Ол екі жасындағы жылдың чемпионы атанды.

1948 жыл: үш жылдық маусым

1948 жылғы жарыс маусымын Citation ескі ат Armed-ке қарсы екі жеңісімен бастады, ол 1947 жылы Толыққанды жарыстардың Жыл аты атанды, жәрдемақы жарысында және Семиноль Handicap-та. Үш жасар аттың ескі жылқыларды, тіпті Армэд сияқты ең үздік жарыс аттарын жеңгені сирек кездеседі. Citation Эверглейдс Стакс пен Фламинго Стакс-та Хиалеа Паркте жеңгеннен кейін Снайдер Флорида Кис аймағында балық аулап жатып суға батып кетті. Калумет фермасы Снайдердің досы болған Аркароны жұмысқа алды. Аркароның алғашқы стартында олар Чесапик сынақ жарысында Саггиге ұтылып қалды. Бұл Citation-нің шамамен екі жылдан бері ұтылған соңғы жарысы болды. Citation Хавр де Грейс жарыстарында Чесапик Стакс-та Саггиге қарсы жеңісін қайтарып, Бовардтан 4 1/2 ұзындыққа оқсып өтті, ал Сагги алыс қалды. Ол "Дерби сынағында" жеңіске жетіп, "Кентукки дербиіне" дайындықпен аяқтады. Кентукки дербиінде Аркаромен бірге аттанған Citation өзінің қорадасы, 1949 жылғы Жыл аты Коултауннан 3 1/2 ұзындыққа оқсып өтті, ал Аркаро бұрынғы жокей Аль Снайдердің жесіріне дерби жүлдесінің бір бөлігін сыйлады. Содан кейін Citation Балтиморға жіберілді, онда ол Преакнес Стакс-та 5 1/2 ұзындыққа жеңіске жетті. Преакнес пен Белмонт арасында 4 апталық үзіліс болды және Citation-ның жаттықтырушысы оның сол уақытта жарысқа қатысып, Сайдың Белмонтына "жылыну" ретінде қатысуы керек деп ойлады. Сай Джерси Стакс-та жүгіреді деп шешілді, ол оңай 11 ұзындыққа жеңіске жетті. Енді ол Нью-Йорктегі Белмонт паркіне баруға дайын болды. 1948 жылдың 12 маусымында Citation Белмонт Стакс-та жеңіске жетіп, сегізінші Трипл Краун жеңімпазы атанды, 8 ұзындыққа жеңіп, алтыншы Трипл Краун жеңімпазы граф Флиттің 2:28 1/5 көрсеткішімен теңесті. Содан кейін Citation Stars and Stripes Handicap-та жеңіске жетіп, Armed-тің трассадағы рекордтық көрсеткішімен теңесті. Ол кейіннен "Американ дербиі" мен "Сайсонби милі" жарыстарында жеңіске жетті. Содан кейін ол 2 миль (3 км) қашықтықтағы Жокей клубының Алтын кубогын жеңіп алды, ол 1947 жылғы Преакнес жеңімпазы Фаланкстан жеті ұзындыққа оқсып өтті. Ол кейін "Эмпайр Сити" Алтын кубогын жеңіп алды. Citation-ның келесі стартында ол әлеуетті қарсыластарын ығыстырып, сирек кездесетін жағдайда Пимлико Специал жарысында жеңіске жетті. Содан кейін Citation Калифорнияға сапар шегіп, сол жылы екі жеңіске жетті, соның ішінде Танфоран жарыстарында жеңімпаз атанды. Үш жасар маусымының соңында Citation-ның 20 старт, 19 жеңіс және 709 470 доллар табысы болды, бұл бір маусымдағы рекордтық көрсеткіш еді. Оның жалпы мансабында 27 жеңіс және 29 стартта 2 екінші орын, сондай-ақ 865 150 доллар табыс болды. Ол сонымен қатар 15 жарысқа қатарынан жеңіске жетті. Оның көрсеткен нәтижелері үшін Citation "Жыл аты" атанды, "Turf and Sport Digest" журналы жүргізген сауалнамада 163 дауыстан 161-ін алды. Үш жасқа толғанда оның сүйекшесі зардап шекті.

1950-1951 жж. кейінгі мансабы

1949 жылы сүйек жарақаты Citation-ды жарысқа қатысудан алды, бірақ ол 1950 жылы қайта жарысқа қатысып, Санта-Анита паркінде қатарынан 16-шы рет жеңіске жетті (Солтүстік Американың ірі бәсекелерінде 1994-96 жылдары Cigar-мен теңескенге дейін бұл көрсеткіш ерекше болды; Zenyatta және Peppers Pride кейіннен 19 рет қатарынан жеңіске жетіп, рекордты жаңартты, Peppers Pride 2008 жылы, ал Zenyatta 2010 жылы; Rapid Redux 2012 жылы 22 рет жеңіске жетіп, рекордты тағы да жаңартты, бірақ бұл ірі бәсекелерде болған жоқ). Оның иесі, Calumet Farm, 1950 жылы жарақатынан кейін Citation-ды 1 миллион доллар тапқан алғашқы жылқы етуді мақсат етті, бірақ ол ағылшыннан әкелінген Noor атты қарсыласына тап болды, ол Citation-ды төрт рет жеңді (алғашқы үш кездесуде Citation салмағы артық болды), Санта-Анита Хандикапында 11/4 миль, Сан-Хуан Капистрано Хандикапында 13/4 миль әлемдік рекордтық уақытта, Forty Niners Хандикапында 11/8 миль трассалық рекордтық уақытта және Golden Gate Хандикапында. Соңғы жарыста Noor, Citation-ға салмақ қосып, 1:581/5 әлемдік рекордты орнатты, ол 30 жылдан кейін Spectacular Bid бұзғанға дейін топырақ жолдағы американдық рекорд ретінде сақталды. Citation-ның осы жарыстардағы уақыты да рекордтық болуы мүмкін еді; ол бес жасында миллионер болмауының себебі, Noor сол уақытқа дейін тарихтағы кез келген жылқыдан жылдам жүргендіктен болды. Citation өзі Golden Gate Mile Handicap-ін 1:333/5 уақытта жеңіп, әлемдік рекордты орнатты, ал Noor бұл жарысқа қатыспады. Оның иелері 1951 жылы алты жасында Citation-ды тағы бір рет жарысқа шығарды, мақсаты – рекордтық 1 миллион доллар ұтып алған алғашқы жарыс аты болу. Екі үшінші орын алғаннан кейін, Citation Голливуд Премьерасы Хандикапында алғаш рет жүлделі орындардан тыс қалды. Аргонавт Хандикапында тағы бір жеңіліске ұшырағаннан кейін, ол Century Handicap, American Handicap және Голливуд Алтын Кубогында жеңіске жетіп, өзінің тұқымдасы Бевичті жеңіп, қайтадан жақсы формаға келді. Алтын Кубоктағы жеңісі оның мансабындағы табысын 1 миллион доллардан асырып түсті, содан кейін ол тұқымдық мақсатымен зейнетке шықты.

Асыл тұқымды жазба

Citation Голливудтың алтын кубогынан кейін зейнеткерлікке шықты. Калумет фермасында тұқымдас ретінде, ол көптеген танымал ұрпақтарды дүниеге әкелді, олардың ішінде Даңқ залына енген Silver Spoon, Get Around (164 868 доллар ұтып алған), Guadalcanal (243 337 доллар ұтып алған) және 1956 жылғы Preakness Stakes жүлдесінің жеңімпазы Фабиус бар.

Құрметтер

1959 жылы Цитинг Ұлттық жарыс мұражайы мен Атақ-даңқ залына енгізілді. Blood Horse журналының 20 ғасырдың 100 үздік АҚШ таза тұқымды чемпиондарының тізімінде Цитинг 3-орынды иеленді. Цитинг қайтыс болған шақта Cessna Aircraft Company компаниясының маркетинг директоры Джим Тейлор төраға Дван Уоллесті Cessna компаниясы жобалап жатқан жаңа бизнес-джетке «Citation» деген атты беруге көндірді. Cessna «Citation» атауын және ат бақиясынан жасалған логотипін Cessna Citation отбасының барлық реактивті ұшақтарына қолданды. Цитингтің танымал мүсіні Хиалеа паркінде орналасқан. Бұл мүсін «Крестный отец II» фильмінде Майкл Корлеоне Майамиге Хайман Ротты көру үшін бара жатқанда көрсетіледі. 2020 жылы COVID-19 пандемиясынан туындаған төтенше жағдайларға көмек көрсету мақсатында өткізілген «виртуалды Кентукки Дерби» жарысында барлық 13 «Үштік тәж» жеңімпаздары бақ сынасты. Цитинг Секретариаттан кейін екінші орынға (жетістікке) ие болды.