Уэнделл Мередит Стэнли: Американдық биохимик және вирусолог
Wendell Meredith Stanley
Уэнделл Стэнли – американ биохимигі, вирусолог, Нобель сыйлығының лауреаты (1904-1971). Ғылыми еңбектері, «Химия: Ұлы нәрсе» кітабы, зерттеулері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық биохимик, вирусолог және Нобель сыйлығының лауреаты (1904–1971)
American biochemist, virologist, and Nobel laureate (1904–1971)
Венделл Мередит Стэнли (16 тамыз 1904 – 15 маусым 1971) – американдық биохимик, вирусолог және Нобель сыйлығының лауреаты.
Wendell Meredith Stanley (16 August 1904 – 15 June 1971) was an American biochemist, virologist and Nobel laureate.
Өмірбаян
Стэнли Индиана штатының Риджвилл қаласында дүниеге келді және Индиана штатының Ричмонд қаласындағы Эрлхэм колледжінде химия мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Одан кейін ол Иллинойс университетінде оқып, 1927 жылы ғылым бойынша магистр, екі жылдан соң химия ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды. Оның кейінгі еңбегі – "Химия: ғажайып дүние" кітабын жазу және Пулитцер сыйлығына ие болуға үміткер болды.
Stanley was born in Ridgeville, Indiana, and earned a BSc in chemistry at Earlham College in Richmond, Indiana. He then studied at the University of Illinois, gaining an MS in science in 1927 followed by a PhD in chemistry two years later. His later accomplishments include writing the book "Chemistry: A Beautiful Thing" and being a Pulitzer Prize nominee.
Зерттеу
Ұлттық зерттеулер кеңесінің мүшесі ретінде ол 1931 жылы АҚШ-қа қайтып оралғанға дейін Мюнхенде Генрих Виландпен академиялық жұмыс үшін уақытша тұрды. Қайтып келгеннен кейін ол Рокфеллер медициналық зерттеулер институтында ассистент болып бекітілді. Ол 1948 жылға дейін институтта қызмет етті, 1937 жылы – қауымдасқан мүше, ал 1940 жылы – мүше болды. 1948 жылы ол Берклидегі Калифорния университетінде биохимия профессоры болды және Вирус зертханасын және қазіргі Стэнли Холл деп аталатын биохимия факультетінің жеке ғимаратын салды. Стэнлидің еңбектері лепраға қарсы қосылыстар, дифенил стереохимиясы және стерольдер химиясы саласында маңызды үлес қосты. Темекі өсімдіктеріндегі мозаикалық ауруды тудыратын вирусты зерттеуі темекі мозаикалық вирусының активтілігін көрсеткен нуклеопротеиннің оқшаулануына әкелді. Стэнли 1940 жылы Америка философиялық қоғамына, ал 1941 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясына сайланды. Ол 1946 жылы химия саласындағы Нобель сыйлығын алды. 1949 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Оның басқа да маңызды наградалары Розенбургер медалі, Алдер сыйлығы, Скотт сыйлығы, Американдық жетістіктер академиясының Алтын тақта сыйлығы және AMA ғылыми жетістіктер сыйлығы болды. Ол сондай-ақ Гарвард, Йель, Принстон және Париж университеті сияқты көптеген американдық және шетелдік университеттерден құрметті ғылыми дәрежелер алды. Стэнлидің Нобель сыйлығын алған зерттеуінде ұсынған тұжырымдарының көпшілігі көп ұзамай дұрыс емес екені дәлелденді (әсіресе, оның оқшаулаған мозаикалық вирустың кристалдары таза ақуыз және автокатализ арқылы құрастырылған деген тұжырымы).
As a member of National Research Council he moved temporarily for academic work with Heinrich Wieland in Munich before he returned to the States in 1931. On return he was approved as an assistant at The Rockefeller Institute for Medical Research. He remained with the Institute until 1948, becoming an Associate Member in 1937, and a Member in 1940. In 1948, he became Professor of Biochemistry at the University of California, Berkeley and built the Virus Laboratory and a free standing Department of Biochemistry building, which is now called Stanley Hall. Stanley's work contributed to on lepracidal compounds, diphenyl stereochemistry and the chemistry of the sterols. His research on the virus causing the mosaic disease in tobacco plants led to the isolation of a nucleoprotein which displayed tobacco mosaic virus activity. Stanley was elected to the American Philosophical Society in 1940 and the United States National Academy of Sciences in 1941. He was awarded the Nobel Prize in Chemistry for 1946. In 1949, he was elected to the American Academy of Arts and Sciences. His other notable awards included the Rosenburger Medal, Alder Prize, Scott Award, the Golden Plate Award of the American Academy of Achievement and the AMA Scientific Achievement Award. He was also awarded honorary degrees by many universities both American and foreign, including Harvard, Yale, Princeton and the University of Paris. Most of the conclusions Stanley had presented in his Nobel winning research were soon shown to be incorrect (in particular, that the crystals of mosaic virus he had isolated were pure protein, and assembled by autocatalysis).
Жеке өмір
Стенли 1929 жылы Мариан Стейплсқа (1905–1984) үйленді және олардың үш қызы (Марджори, Дороти және Джанет) мен бір ұлы (Венделл Мередит-младший) болды. UC Берклидегі Стэнли Холл (қазіргі Стэнли Биоғылымдар және Биоинженериялық орталық) және Эрлхэм колледжіндегі Стэнли Холл оның құрметіне аталған. Оның қызы Марджори, «Голден Стэйт Уорриорз» баскетбол командасының және «Окленд Рейдерс» футбол командасының дәрігері доктор Роберт Альбоға үйленді. Ол 1971 жылғы 15 маусымда Испанияда қайтыс болды.
Stanley married Marian Staples (1905–1984) in 1929 and had three daughters (Marjorie, Dorothy and Janet) and a son (Wendell Meredith Junior). Stanley Hall at UC Berkeley (now Stanley Biosciences and Bioengineering Facility) and Stanley Hall at Earlham College are named in his honor. His daughter, Marjorie, married Dr. Robert Albo, physician to the Golden State Warriors basketball team as well as the Oakland Raiders football team. he died in Spain on June 15 1971.