Кіріспе

ISABELLE (кейіннен Colliding Beam Accelerator, CBA деп те аталды) – 200+200 ГэВ энергиялы протон-протон соқтығысқан сәулелі бөлшектер үдеуіші, 1983 жылдың шілдесінде жобасы тоқтатылғанға дейін АҚШ үкіметі Нью-Йорк штатындағы Брукхейвен ұлттық зертханасында жартылай құрылыс жасаған.

ISABELLE жобасы

1973 жылы Брукхейвенде протонды сақтау сақинасы жүйесін жобалау жұмыстары аяқталды. 1974 жылы АҚШ-тың жоғары энергиялық физика жөніндегі кеңесші тобы Брукхейвенде ISABELLE (Кересетін сақтау үдеткіші + "бель") құрылысын ұсынды. Бұл 200+200 ГэВ протон-протон жүйесі болуы тиіс еді, ол суперөткізгіш магниттерді пайдалануға арналған. Нью-Йорк саясаткерлері, кейде шарбуын сенатор Мойньханның ықпалымен, магнит технологиясын жетілдіру аяқталмастан қаржыландыруды итеріп шығарды. Құрылыс 1978 жылы басталды. Келесі жылы магнит прототипі сәтті сынақтан өтті. 1981 жылы магниттердің өндірістік үлгілері операцияға қажетті магнит өрісінің күшінен кем болды. Жобаның кешігуі, нәтижесінде, 20,000+20,000 ГэВ мақсатымен құрылатын протон-протон жүйесі, соңында Суперөткізгіш үдеткіш деп аталған, әлдеқайда ірі машинаның ұсынысына қарсы салыстыруға әкелді. CERN-дегі Еуропадағы жетістіктер, W және Z бозондарының ашылуымен қоса, ISABELLE-ді қажетсіз деп көрсетті. 1983 жылдың шілдесінде АҚШ Энергетика министрлігі 200 миллион доллардан астам шығын салғаннан кейін ISABELLE жобасын тоқтатты. ISABELLE жобасын тоқтату АҚШ-тың жоғары энергиялық физикадағы басымдығынан қалыс қалуын жеделдетті және 1993 жылдың қазан айында әлдеқайда қымбатқа түсетін Суперөткізгіш үдеткіш жобасын тоқтатуға себепкер болды. Жылдар бойы жоспарлау мен дамытудан кейін, ISABELLE үшін салынған туннельдің, тәжірибе залының және магнит инфрақұрылымының бөліктері құтқарылып, Релятивистік ауыр иондардың соқтығыстырғышы (RHIC) жобасында қайта пайдаланылды. Бұл АҚШ Энергетика министрлігі мен Ұлттық ғылым қорының 617 миллион долларлық бірлескен жобасы болып, 1991 жылы мақұлданды және 2000 жылы жұмысын бастады.