Кіріспе
Америкалық мұнай компаниясы (1916–2022)
Sinclair Oil Corporation – 1916 жылдың 1 мамырында Гарри Ф. Синклер құрған американдық мұнай корпорациясы. Sinclair Oil and Refining Corporation 11 шағын мұнай компаниясының активтерін біріктірді. Алғашқыда Нью-Йорк корпорациясы болған Sinclair Oil 1976 жылы Вайоминг штатында қайта тіркелді. Компанияның логотипінде үлкен жасыл Apatosaurus динозаврының силуэті бейнеленген, бұл сол кезде кең таралған идеяға негізделген – жер астындағы мұнай кендері динозаврлардың қалдықтарынан пайда болған. Sinclair – жеке меншіктегі ең ірі американдық корпорациялардың бірі саналды. Оның құрамында мұнай өңдеу зауыттары, жанармай құю станциялары, қонақүйлер, шаңғы курорты және мал фермасы болды. 1932 жылы бұл жаңа ұйым Consolidated Oil Corporation деп аталды. 1943 жылы Sinclair Oil Corporation деп қайта аталды. Ұлы депрессияның басында Синклер құбыр желісіндегі үлесінің қалған бөлігін Standard Oil Company (Индиана) компаниясына 72,5 миллион АҚШ долларына сатты (Standard Oil 1921 жылы құбыр желісіндегі үлестің 50% сатып алған еді). Осы қаражатты, сондай-ақ қосымша акциялар шығарудан түскен 33,5 миллион АҚШ долларын пайдаланып, Синклер бірнеше уәделік вексельдерді жапты және қалған ақшасымен депрессияны жеңуге дайындалды. 1921 және 1922 жылдар аралығында Синклер Вайоминг штатындағы Teapot Dome мұнай өндіру құқығын бәсекелестіксіз аукционсыз жалға алды. Бұл «Teapot Dome» жанжалына әкеп соқты. Сол уақытта Синклер Ойл компаниясына Италияның фашистік үкіметі де үсыныс жасады. Бенито Муссолини үкіметі итальяндық мұнай нарығында бәсекелестікті арттыруды қалады, оны Italo American Petroleum Society (SIAP) бақылап отырды, ал SIAP толығымен Standard Oil компаниясының ықпалында болды. «Teapot Dome» жанжалы АҚШ-та кеңінен таралғанда және халықаралық баспасөзге жеткенде, Муссолини келіссөздерді жеделдетіп, 1924 жылдың 4 мамырында келісімге келді (қоғамдық наразылықты болдырмау үшін ресми кездесусіз). Осыған байланысты Синклер Ойл компаниясы «жетекші фашистерге үлкен төлемдер жасағаны белгілі – барлығы Бенито Муссолинидің делдалы ретінде әрекет етті – итальяндық жерде және итальяндық колонияларда мұнайды бұрғылауға эксклюзивті монополия алу үшін». Келісім туралы 1924 жылдың 15 мамырындағы баспасөз хабарламасында Үкімет басшысы (Муссолини) мәлімдеді, ал келесі күні көптеген газеттерде жарияланды. Баспасөз хабарламасында Sinclair Oil компаниясы келісімшартын бәсекелестік негізде алғаны және халықаралық мұнай тресімен байланысы жоқ екеніне кепілдік бергені айтылды. Бұл жемқорлық туралы фашизмге қарсы саясаткер Джакомо Маттеотти мәлімдеді, кейін Муссолинидің жаңа құрылған құпия полициясы оны ұрлап, өлтірді, Парламентке өз ашылулары туралы хабарлай алмас бұрын. Ол өлімнен кейін жарияланған мақаласында, шілде айындағы «Англия өмірі» журналында (Брендан Браккен құрған журнал) Синклер Ойлды «Standard Oil-дың» қолбасшысы деп айыптады, сондай-ақ «концессияға қатысты ауыр бұзушылықтарды» ашты. Маттеоттидің тезистері кісі өлтіруге қатысты алдын ала тергеуге үлес қосқан Эпифанио Пеннеттаның жазбаларында да қайталанды: «Барлық көріністерге қарағанда», Nafta және Saper сияқты компаниялар «Синклер компаниясымен бәсекелесіп отырғанмен, шын мәнінде олар Синклермен біріккен», сондай-ақ Синклер Ойлдың «Standard Oil-мен» бірлесіп жұмыс істегенін қосты. Ұлы депрессия кезінде Синклер көптеген мұнай компанияларын банкроттан құтқарып, басқаларын сатып алып, өз қызметін кеңейтті. 1932 жылы Синклер Prairie Oil and Gas компаниясының Оңтүстік АҚШ-тағы құбыр желісі және өндіру компанияларының, сондай-ақ Калифорниядағы Rio Grande Oil Company компанияларының активтерін сатып алды. Prairie-ді сатып алу Синклерге Producers and Refiners Corporation (немесе Parco) компаниясының 65% үлесін де берді, ол Parco 1934 жылы банкротқа түскен кезде Синклер сатып алды. Соңында, 1936 жылы Синклер бірнеше жыл бойы банкротқа ұшыраған Richfield Oil Company компаниясының Шығыс жағалаудағы маркетингтік еншілес компаниясын сатып алды. Содан кейін Richfield қайта ұйымдастырылды, нәтижесінде Richfield Oil Corporation құрылды. Синклер Richfield-ке капитал мен басқару активтерін беруде маңызды рөл атқарды. Отыз жылдан кейін Richfield шығыс жағалауда орналасқан Atlantic Refining компаниясымен бірігіп, Atlantic Richfield компаниясын құрды. 1933–1934 жылдардағы Чикагодағы дүниежүзілік көрмеде Синклер мұнай кендерінің пайда болуы мен динозаврлар заманы арасындағы байланысты көрсету мақсатында динозаврлар көрмесіне демеушілік етті, бұл қазіргі кезде кеңінен тараған қате түсінік. Көрмеде 2 тонналық анимациялық Brontosaurus моделі көрсетілді. Көрме өте танымал болғандықтан, Синклер станцияларында бастары мен құйрықтары қозғалмалы резеңке Brontosaurus-тардан тұратын жарнамалық желі құрылды, сондай-ақ логотип ретінде Brontosaurus динозавры пайда болды. Кейін жарнамалық мақсаттар үшін үрленетін динозаврлар таралды. Антропоморфты динозавр бейнесі жанармай құю станциясының қызметкері ретінде жарнамаларда пайда болды. Кейбір орындарда ғимараттың кіреберісінде динозаврдың толық көлеміндегі мүсіні орнатылған. 1960 жылдардың басында Синклер, Генри В. Петерс және оның ұлы Эрик Вудс коммерциялық реактивтік ұшқыштардың, әскери реактивтік ұшқыштардың, басқарылатын зымырандардың және ғарыш зымырандарының сенімділігі үшін қолданылатын Turbo S авиациялық майларын жасады. 1964–1965 жылдардағы Нью-Йорктегі дүниежүзілік көрмеде Синклер тағы да динозаврлар көрмесін ұйымдастырды, «Dinoland» деп аталды, онда тоғыз түрлі динозаврдың толық көлеміндегі репликалары көрсетілді, оның ішінде олардың әйгілі Brontosaurus-ы да болды. Көрмеден алынған сувенирлерге брошюра («Sinclair және динозаврлардың қызықты әлемі») және қалыпталған пластик динозаврлар кірді. Көрме жабылып қалғаннан кейін Dinoland көшпелі көрме ретінде сақталды. Екі репликасы (Тираннозавр және Бронтозавр) әлі де Техас штатының Глен-Роуз қаласы жанындағы Dinosaur Valley State Park-ында қойылған. Тағы біреуі, Trachodon моделі, Иллинойс штатының Чикаго қаласының жанындағы Brookfield Zoo-да көрсетілген. Stegosaurus Юта штатындағы Dinosaur National Monument-тың кіреберісіндегі кішігірім орталықтың алдында орналасқан. Triceratops-тың көшірмесі де Смитсониан институтына тиесілі және Вашингтон қаласындағы Ұлттық зоологиялық бақта «Uncle Beazley» ретінде көрсетілген.
1955 жылы Синклер Fortune 500 тізімінде 21-орынды иеленді; 1969 жылға қарай ол 58-орынға түсті.
ARCO дәуірі
1969 жылы Синклер, Gulf+Western Industries Corporation компаниясының сатып алу әрекетінен кейін, Atlantic Richfield Company (ARCO) компаниясымен бірікті. Федералдық монополияға қарсы заңдар жаңа құрылымнан белгілі бір Синклер активтерін бөліп сатуды талап етті. Осының салдарынан Синклердің Шығыс жағалаудағы операциялары BP-ге сатылды (кейіннен BP, ARCO-ны сатып алды). ARCO сатып алынғаннан кейін, Орта Батыстағы көптеген Синклер бекеттері динозавр логотипін қолдануын жалғастырып, ARCO-ның «алмаз ұшқыны» логотипін пайдаланудан бас тартты. Солтүстік-батыстағы кейбір Синклер бекеттері біраз уақытқа Синклер брендін толыққанды сақтап қалды, ARCO-ның көк тіктөртбұрышты логотипін, соның ішінде «ұшқын» графикасын қолданды, бірақ ARCO сөзінің орнына «Синклер» деп жазылды.
Ұйымдастыру дәуірі
1976 жылы ARCO, Роберт (Earl) Холдингке белгілі бір активтерді сату арқылы Sinclair-ді бөліп шығарды. Бөліп шығару кезінде сатылған активтерге Миссисипи өзені мен Рокки тауларымен шектелген аймақтағы ARCO-ның бөлшек сауда операциялары, сондай-ақ Sinclair бренді мен логотипіне құқықтар кірді. Нәтижесінде 80-ші тас жолының бойындағы көптеген станциялар динозавр логотипін сақтап қалды. Техас, Нью-Мексико, Иллинойс және Оклахома штаттарының кейбір бөліктеріндегі ARCO станциялары бұл сатудан әсер көрмеді және ARCO 1980-ші жылдарда осы штаттардан шыққанға дейін ARCO құрамында қалды. Штаб-пәтері Солт-Лейк-Ситиде орналасқан Sinclair АҚШ-тағы 94-ші ірі жеке компания болды. АҚШ-тың батыс және орталық-батыс аймақтарындағы 20 штатта 2607 Sinclair май құю станциясы болды. 2010 жылы корпорация екі мұнай өңдеу зауытын иеленді – біреуі Вайоминг штатының Каспер қаласында, екіншісі Вайоминг штатының Синклер қаласында. Sinclair 2009 жылдың 1 желтоқсанында Holly Corporation-ға сатылғанға дейін Оклахома штатының Тулса қаласында үшінші мұнай өңдеу зауытын басқарды. Sinclair-дің басқа да операцияларына 1000 мильге жуық құбырлар кірді. 2010 жылдардың ортасында Sinclair жанармай станциялары Лос-Анджелес, Сан-Диего және Фресно қалаларын қоса алғанда, Оңтүстік Калифорнияда белсенді түрде тарала бастады, иелері әлеуетті клиенттерге жеке брендтен Sinclair брендіне ауысу үшін тартымды ұсыныстар жасады. 2018 жылға қарай Sinclair бензин станциялары АҚШ бойынша кеңінен тараған, Калифорния, Колорадо, Айова, Айдахо, Миннесота, Миссури, Монтана, Небраска, Невада, Оклахома, Орегон, Оңтүстік Дакота, Юта және Вайоминг штаттарында ондаған станция болды; Аризона, Коннектикут, Канзас, Кентукки, Солтүстік Дакота, Нью-Мексико, Нью-Йорк, Техас және Вашингтон штаттарында аз саны болды, ал Арканзас және Висконсин штаттарында бір станциядан болды. Sinclair жасыл динозаврды пайдалануды жалғастырды, оны жақсы көретін "Дино" деп атады және барлық өнімдерін осы логотип астында сатты. Sinclair бензинге қосылатын SG 2000 қоспасына патент алды. Жоғары октанды отын қоспасы "Dino Supreme" деп, ал қарапайым бензин "Dino" деп аталды – бұл 1961 жылдан бастап көптеген мұнай компаниялары әлі де "регулярлы", "премиум" немесе "қосықсыз" сияқты жалпы атаулардың орнына отындары үшін сауда атауларын қолданған кездегі сауда атаулары еді. Осыған дейін Sinclair бензин өнімдерінің сауда атауларына жоғары октанды отын үшін "Power X" және қарапайым бензин үшін "Sinclair H C" кірген. Sinclair сондай-ақ Dino, Dino Supreme және Opaline мотор майларын сатты. 2021 жылдың тамызында HollyFrontier Sinclair Oil компаниясын сатып алу туралы хабарлады. 2022 жылы HF Sinclair Corporation деп аталатын жаңа компания құрылатын болады. Келісімдерге сәйкес, Sinclair Oil компаниясының брендтік маркетингтік бизнесі және барлық байланысты коммерциялық қызметтері, сондай-ақ Вайоминг штатының Каспер және Синклер қалаларындағы мұнай өңдеу зауыттары мен байланысты операциялары мен активтері HollyFrontier компаниясымен біріктіріледі. Sinclair Oil компаниясының логистика және сақтау активтері, соның ішінде шамамен 1200 миль құбырлар, екі шикі мұнай терминалы және сегіз жеңіл өнім терминалы Holly Energy Partners (HEP) компаниясымен біріктіріледі. Sinclair Oil компаниясының қызметкерлерінің көп бөлігі бірігуден кейін өз қызметтерін жалғастыруға шақырылатыны күтілуде. Бұл мәміле Sinclair Oil & Gas Co. иелігіндегі барлау және өндіру активтерін қамтымайды.
Grand America қонақ үйлері мен курорттары
Синклер сондай-ақ Grand America Hotels & Resorts иесі және операторы болды, оның Солт-Лейк-Сити, Юта; Флагстафф, Аризона; Шайен, Вайоминг; Кішкентай Америка, Вайоминг; және Сан-Диего, Калифорния қалаларында қонақ үйлері бар, сонымен қатар Күн аңғары және Snowbasin тау шаңғысы курорттары да оның құрамына кірді. Бұл мүліктер HollyFrontier компаниясына сатылмады және Холдинг отбасының меншігінде қалуда.
HF Sinclair Corporation корпорациясы
2022 жылдың наурызында HollyFrontier компаниясына сату аяқталды, және HF Sinclair Corporation NYSE биржасында DINO таңбасымен сауда жасады.
Танымал мәдениетте
"Синклер дино" шары алғаш рет 1963 жылы Мейсидің Алғыс айту күні шеруінде пайда болды және шамамен 40 жылдық үзілістен кейін 2015 жылы қайтадан шеруге оралды. 1977 жылдан бері ол Нью-Йорк табиғат тарихы мұражайының құрметті мүшесі болып табылады. Оның биіктігі 11 метр, ұзындығы 22 метр, ені 7 метр. "Той Стори" және "Карлар" франшизалық фильмдеріндегі Бронтозавр логотипі "Диноко" бензин станциясының желісі ретінде пародияланды, бұл, мүмкін, бензинге және оның қазба отыннан шығуына сілтеме жасау болар, сондай-ақ "Синклер" логотипі мен "Амоко", "Коноко" және "Суноко" франшизаларының аяққы буындарының арасындағы сөз тіркесі. "Динозаврлар" телесериалында қазба отын компанияларының аттарынан алынған кейіпкерлер бар. Басты кейіпкер мен оның отбасының тегі Синклер. Синклердің Алабама штатының Монтгомери қаласындағы Кловердейл ауданында 1970-ші жылдары жабылған сервистік станциясы болған. 1992 жылы бұл орын бұрынғы аудандық станцияның құрметіне "Синклер" деп аталған мейрамханаға айналды. Меншік иелері тағы екі орын ашты, біреуі Мартин көлінде, екіншісі шығыс жақта. Көл мен Кловердейлдегі орындар 2018 жылға дейін жабылды, ал шығыс жақтағы орын 2023 жылға дейін шамамен 30 жыл бойы дамыды. Slipknot тобының негізін қалаушы барабаншысы Джоуи Джордисон Айова штатының Урбандейл қаласындағы "Синклер" гаражында жұмыс істеді, онда топ түнгі уақытта өз жоспарларын талқылайтын.