Кіріспе
Латвиялық мұзды хоккей ойыншысы
Сандис Озолиньш (3 тамыз 1972 жылы туған), Солтүстік Америкада Sandis Ozolinsh /ˈsændɪs ˈoʊzəˌlɪnʃ/ деп жазылады, латвиялық бұрынғы кәсіби мұзды хоккей ойыншысы және жаттықтырушы. Солтүстік Америкадағы мансабында Озолиньш жеті рет НХЛ All-Star атанды, Стэнли кубогының чемпионы (1995–96 жылғы «Колорадо Аваланш» құрамында) және Норрис Трофи финалисі болды. Ол сонымен қатар НХЛ-де латвиялық ойыншылар арасында голдар, нәтижелі пасстар, ұпайлар және өткізілген ойындар бойынша барлық уақыттағы көшбасшы және бірнеше «Колорадо Аваланш» мен «Сан-Хосе Шаркс» командаларының рекордтарын иеленеді. Озолиньш 2008 жылы НБА баскетболшысы Андрис Биедринш оны алмастырғанға дейін Латвия тарихындағы ең көп жалақы алатын спортшы болды. 2017 жылы «Динамо» командасының бас жаттықтырушысы болды. Озолиньш 1991 жылғы НХЛ драфтында «Сан-Хосе Шаркс» командасымен екінші раундтың 8-ші нөмірімен, жалпы 30-шы болып таңдалды. Ол «Шаркс», «Колорадо Аваланш», «Каролина Харрикейнз», «Флорида Пантерс», «Майти Дакс оф Анахайм» және «Нью-Йорк Рейнджерс» командаларында ойнады. Ол көбінесе командасының шабуылына белсенді қатысып, гол соғу мүмкіндіктерін жасайтын «шабуылдаушы қорғаушы» прототипі деп есептеледі. 2014 жылы Озолиньш латвиялық мұзды хоккей мен спортқа жасаған ұзақ жылғы үлесі үшін «Үш жұлдыз» орденімен марапатталды.
Ертегі ойыншы мансабы
Озолиньш 1991 жылғы НХЛ жаңадан қосылушылар сайлауында Сан-Хосе Шаркс командасымен 30-шы нөмірмен таңдалды және Халықаралық хоккей лигасының екінші лига командасы Канзас-Сити Блэйдс сапында ойнады. Ол және латыштік командаласы Артурс Ирбе 1992 жылы Блэйдс командасымен Тернер кубогын жеңіп алды.
Сан-Хосе акулалары
Озолиньш 1992-93 жылдары «Акулалар» командасына қосылды, 37 ойында 23 ұпай жинады. 1992 жылдың 30 желтоқсанында Филадельфияға қарсы өткен ойында алған тізе жарақатынан айығу үшін ол жаңашыл маусымының көп бөлігін қалып қойды. Жарақатынан жазылғаннан кейін Озолиньш 1993-94 маусымын 81 ойын, 26 гол және 64 ұпаймен аяқтады, қорғаушылар арасында гол соққандар саны бойынша лигада көшбасшы болды. Озолиньш «Акулаларға» франшиза тарихында алғаш рет плей-оффтың бірінші турында жеңіске жетіп, конференция жартылай финалында жеңіліске ұшырауға көмектесті.
Колорадоның лавандасы
Озолиньш 1995-96 маусымын "Акулалар" сапында жеті ойында бір гол және үш нәтижелі паспен бастады, содан кейін 1995 жылғы 26 қазанда Оуэн Ноланға айырбас ретінде "Колорадо Аваланш" командасына өтті. Бірінші маусымында 66 ойында Озолиньш барлығы 50 ұпай жинады, оның жартысынан астамы көптеген шайба айырмашылығында. Озолиньш 1996 жылы "Аваланш" командасымен бірге Стэнли кубогын жеңіп алды. Келесі маусымда Колорадо президенттер кубогын ұтып алды. 1997 жылғы конференция финалында "Детройт Ред Уингс" командасына есе жіберіп, Озолиньш лиганың үздік қорғаушысы марапатына ие болатын Норрис Трофи үшін дауыс беруде үшінші орынды иеленді. Тұрақты маусымда ол мансабындағы ең жоғары көрсеткіш – 68 ұпай жинады, бұл көрсеткішпен Брайан Личтен кейін қорғаушылар арасында екінші орынға шықты. Озолиньш өзінің мансабындағы тұңғыш хет-тригін 1999 жылғы 6 желтоқсанда "Ванкувер Кэнукс" командасына қарсы өткізген ойында соқты. 1999 жыл Денвердегі оның соңғы жылы болды, онда Озолиньш Колорадо командасының үшінші ең көп жалақы алатын ойыншысы ретінде 4 миллион доллар табыс тапты.
Каролина, Флорида және Анахайм
2000 жылғы НХЛ жаңадан қосылу драфты барысында Озолиньш Нолан Пратттан айырбасқа Каролина Ураган командасына өтті, сондай-ақ драфт таңдаулары Вацлав Недорост, Джаред Аулин және Агрис Савиелс болып белгіленді. Осы келісім Озолиньшті қазақстандық Артурс Ирбемен қайта біріктірді. Олар бұрын Латвия мен Сан-Хоседе бірге ойнаған, ортақ агентке ие болған және Латвиядағы балаларға хоккей жабдықтарын сатып алуға көмектесетін жастар хоккей ұйымын бірлесіп қаржылаған. Озолиньштің «Аваланч» клубымен жасасқан келісімі аяқталғаннан кейін, ол Каролинамен 25 миллион доллардан астам құнмен бес жылдық келісімшартқа қол қойды. «Сандис сияқты ойыншың болса, ақша жұмсауға дайынсың», – деді бас менеджер Джим Рутерфорд. «Құлыншақтар» командасына келгеннен кейін Озолиньш клубқа алғашқы Стэнли кубогы финалына жетіп, жеті ойындық серияда «Нью-Джерси Девилз» командасына есе жіберді. 2003–04 жылдары Озолиньш жарақаттармен күресіп, 36 ойынмен шектелді.
NY Рейнджерс және Сан-Хосеге қайта оралу
2004–05 жылғы лок-ауттан кейін Озолиньш Нью-Йорк Рейнджерс клубына алмасу мерзімінде үшінші раундтық таңдау құқығы үшін (Рейнджерс бұрын Сан-Хосе Шаркс клубымен жасалған сауда арқылы алған) берілді. 2005–06 маусымында 19 ойында 14 ұпай жинаған Озолиньш өз командасының 1997 жылдан бері қатыса алмаған плей-оффқа өтуіне көмектесті. Келесі маусымда, 2006 жылдың 18 желтоқсанында, Нью-Джерсиге 6:1 есебімен жеңілгеннен кейін Рейнджерс Озолиньшті бос агенттер тізіміне қойды. Бос агенттер тізімінен өтіп кеткеннен кейін Озолиньшті Америка хоккей лигасының (АХЛ) «Хартфорд Вулф Пэк» клубына жіберді, бірақ қысқа уақыттан кейін тізе жарақатына байланысты жарақат алған ойыншылар тізіміне енгізілді. Кейін Озолиньш мас күйде көлік жүргізгені үшін ұсталғаннан кейін лиганың зиянды әдеттерге қарсы бағдарламасына қатысты. АХЛ-дың «Вустер Шаркс» клубында 2 ойын ойнағаннан және лиганың зиянды әдеттерге қарсы бағдарламасындағы дәрігерлердің рұқсатын алғаннан кейін, ол 2007 жылдың 2 қарашасында Сан-Хосе клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. «Бұл жазда үлкен өзгеріс болды және мен өзімнің кім екенімді және не болғанын енді жақсы түсінемін, шынымен жақсы сезінемін және маған не істеу керектігін істедім және маған кеңес бергендердің барлығын орындадым. Мен мұны өзім үшін істеймін, ешкім үшін емес», – деді Озолиньш. 2007–08 NHL маусымында ол «Шаркс» сапында 39 ойында 3 гол мен 13 нәтижелі пас берді. «Анахайм Дакс» клубына қарсы өткен ойында ол есімді қорғаудың керемет үлгісін көрсетті, онда шайба қақпашы Евгений Набоковтың қағып кетуіне себеп болды, ал Озолиньш қақпа сызығында таяқшасымен шайбаны тоқтатуға тырысқанда сығарып, құлап кетті.
Динамо Рига
Sharks командасымен өткен маусымнан кейін Озолиньшке Лос-Анджелес Кингз клубы $800,000 тұратын бір жылдық келісімшарт ұсынды, бірақ ол одан бас тартып, бір жылға хоккейден үзіліс жасады. 2009 жылдың 13 шілдесінде Озолиньш күтпеген жерден 1990 жылы кәсіби карьерасын бастаған КХЛ-дің туған жерінің командасы – «Динамо Рига» клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. Озолиньш #8 нөмірін қайта алды – осы нөмірді ол «Динамо Рига» сапында ойнағанда киген болатын. Озолиньш мансабында алғаш рет капитандыққа тағайындалды. 2009–2010 жылғы КХЛ маусымында ол 5 гол мен 20 нәтижелі пас беріп, 43 ойында қорғаушылар арасында ең көп ұпай жинаған ойыншы болды. 2010 жылдың қаңтар айында Озолиньш Яромир Ягр командасының негізгі құрамында КХЛ «Жұлдыздар» ойынында ойнауға шақырылды. Ол сондай-ақ КХЛ «Жұлдыздар» дағдылар сайысына да қатысуға таңдалды, бірақ жеңіл жарақат алғандықтан тек бірінші кезеңде ғана ойнап, дағдылар сайысынан бас тартты. 2010 жылдың 18 мамырында Озолиньш төрт басқа КХЛ командасынан келіп түскен жоғарырақ ұсыныстарды қабылдамағаннан кейін «Динамо» клубымен келісімшартын тағы бір жылға ұзартты. 2010–2011 жылғы КХЛ маусымының алғашқы айында Озолиньш 11 ойында 1 гол мен 11 нәтижелі пас беріп, лиганың үздік қорғаушысы атанды. 28 қарашада «Сибирь» клубына қарсы өткен ойында жарақат алып, желтоқсан айындағы барлық ойындардан қалысты. 2011 жылдың қаңтар айында Озолиньш тағы да КХЛ «Жұлдыздар» ойынының негізгі құрамына шақырылды. 2011–2012 жылғы КХЛ маусымы басталар алдында 2011 жылғы КХЛ Гагарин кубогының жеңімпазы «Салават Юлаев» (Уфа) клубы Озолиньшке командаға қосылу туралы ұсыныс жасады, бірақ ол одан бас тартты. 2012 жылдың 12 шілдесінде «Динамо Рига» клубының басқарма мүшесі Гунтис Ульманис латвиялық «Baltkom» радиостанциясына Озолиньштің КХЛ-дегі «Динамо Рига» командасынан еркін агент ретінде кеткенін және ресейлік клубтардан тиімді ұсыныстар алуы мүмкін екенін мәлімдеді. «Рига» клубына қосылғаннан бері Озолиньш КХЛ регулярлық чемпионатында 158 ойын өткізіп, 22 гол мен 65 нәтижелі пас берді және барлық ойында команда капитаны болды. «Динамо Рига» сапындағы уақытында Озолиньш қорғаушы ретінде бірнеше клубтық рекорд орнатты.
Атлант Мәскеу облысы
2012 жылдың 24 қыркүйегінде Озолиньш КХЛ командасы "Атлант Мәскеу облысы" клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. "Атлант" сапындағы жалғыз маусымында (2012–13) Озолиньш команда капитаны болып тағайындалды және бірден қорғаныс шебінде маңызды ойыншыға айналып, 42 ойында 2 гол және 20 ұпай жинады.
Үйге оралу
Маусым аяқталғаннан кейін Озолиньш еркін агент ретінде Динамо Ригаға тағы да оралды және 2013 жылдың 8 мамырында бір жылдық келісімшартқа қол қойды.
Зейнеткерлік
2014 жылдың 27 мамырында ұлттық теледидардағы сұхбатында ол кәсіби хоккейден зейнеткерлікке шығуын және саясатқа өту жоспарларын жариялады. Дегенмен, ол 2016 жылдың 31 қазанында «Динамо Рига» командасына көмекші жаттықтырушы ретінде қайта оралды. 2017 жылдың 29 мамырында команданың бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. 2022 жылдың 8 қарашасында Сандис Озолинштің «Колорадо Аваланч» ұйымының әуесқой іздеушісі (скауты) ретінде жұмысқа алынғаны хабарланды, ол бұл команда сапында 1996 жылы жалғыз Стэнли кубогын жеңген болатын.
Жеке өмір
Озолиньш өзінің орта мектептегі сыныптасы Сандрамен 15 жылдан астам уақыт бойы үйленген, бірақ 2010 жылдың мамырында Озолиньш ажырасу туралы өтініш берді. Оның екі ұлы бар: Робертс (1994 жылы туған) және Кристофер (1996 жылы туған). Маусым аяқталған кезде Озолиньш Денверде, Колорадо штатында және соңғы кезде Латвияның Юрмала қаласында тұрады. Озолиньш 2006 жылы таратылғанға дейін Рига ашық чемпионатының «Вилки ОП/ЛаРокка» командасының иесі болды. Озолиньш Латвиядағы басқа да спорттық жобаларға да ие, оның ішінде Латвияның алғашқы 18 лункалы гольф алаңы – «Озо Гольф клубы». 2009 жылдың желтоқсан айында интернет дауыс беру нәтижесі бойынша Озолиньш Латвияның ең танымал спортшысы деп танылды.
Транзакциялар
1995 жылдың 26 қазаны – Сан-Хосе Акулалары Оуэн Ноланға айырбас жасау үшін Колорадо Аваланчқа сатылды. 2000 жылдың 24 маусымы – Колорадо Аваланч, Колумбстың 2000 жылғы 2-ші раунд таңдауымен бірге, Нолан Пратт, Каролинаның 2000 жылғы 1-ші раунд таңдауы, Каролинаның 2-ші раунд таңдауы және Филадельфияның 2000 жылғы 2-ші раунд таңдауына айырбас ретінде Каролина Ураганға сатылды. 2000 жылдың 24 шілдесі – Каролина Ураганмен 25 миллион доллардан астам сомаға бес жылдық келісімшартқа қол қойды. 2002 жылдың 16 қаңтары – Байрон Ричимен бірге Каролина Ураганнан Брет Хедикан, Кевин Адамс және Томаш Малекке айырбас ретінде Флорида Пантерс клубына сатылды. 2003 жылдың 30 қаңтары – Флорида Пантерс Лэнс Уордпен бірге Павел Трнка, Мэтт Каллен және Анахаймның 2003 жылғы 4-ші раунд таңдауына айырбас ретінде Анахаймның Mighty Ducks клубына сатылды. 2006 жылдың 9 наурызы – Mighty Ducks of Anaheim клубынан Нью-Йорк Рейнджерс клубына Нью-Йорктің 2006 жылғы 3-ші раунд таңдауына айырбас ретінде сатылды. 2007 жылдың 2 қарашасы – Сан-Хосе Шаркс клубымен 650 000 долларлық бір жылдық келісімге қол қойды. 2009 жылдың 13 шілдесі – Динамо Рига клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. 2010 жылдың 18 мамыры – Динамо Ригамен 2010–11 КХЛ маусымы үшін келісімшартты ұзарту. 2011 жылдың 19 сәуірі – 2011–12 КХЛ маусымы үшін Динамо Ригамен келісімшартты ұзартты. 2012 жылдың 24 қыркүйегі – Атлант Мәскеу облысы клубымен бір жылдық келісімге қол қойды. 2013 жылдың 8 мамыры – Динамо Рига клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. 2014 жылдың 27 мамыры – Мансапты аяқтағанын жариялады.