Кіріспе

Ферменттер класы. Протеин дисульфид изомеразасы, немесе PDI – эукариоттардың эндоплазмалық торшасында (ER) және бактериялардың периплазмасында кездесетін, ақуыздардың бүліну кезінде цистеин қалдықтары арасындағы дисульфидтік байланыстардың түзілуін және үзілуін катализдейтін фермент. Бұл ақуыздарға толық бүлінген күйінде дисульфидтік байланыстардың дұрыс орналасуын жылдам табуға мүмкіндік береді, сондықтан фермент ақуыздың бүліну процесін катализдейді.

Құрылымы

Белсенді дисульфид изомеразаның тиоредоксинге ұқсас екі каталитикалық домені (активті орындары) бар, олардың әрқайсысында канондық CGHC мотиві кездеседі, сондай-ақ екі каталитикалық емес домені бар. Бұл құрылым митохондрияның мембранааралық кеңістігіндегі тотығу арқылы бүктелуге жауапты ферменттердің құрылымына ұқсас; мысалы, митохондриялық IMS импорты мен құрастыру (Mia40) ферментінде 2 каталитикалық домен бар, олардың әрқайсысы CX9C мотивін қамтиды, бұл PDI-нің CGHC доменіне ұқсас. Тотығу арқылы бүктелуге жауапты бактериялық DsbA ферментінде де тиоредоксиннің CXXC домені бар.

Белоктардың бүлінуі

PDI оксидорредуктазалық және изомеразалық қасиеттерді көрсетеді, екеуі де протеин дисульфид изомеразасына байланысатын субстраттың түріне және протеин дисульфид изомеразасының тотығу-тотықсыздану күйіндегі өзгерістерге байланысты. Редуктаза әдісінде дұрыс бүлінбеген субстраттың дисульфидтік байланысы глютатион мен НАДФ-тан электрондардың берілуі арқылы екі тотыққан цистеин қалдығына айналады. Содан кейін, субстраттың дұрыс цистеин қалдықтары арасында тотығу дисульфидтік байланысы пайда болып, қалыпты бүлу процесі жүзеге асады, нәтижесінде дұрыс бүлінген белок түзіледі. Изомераза әдісінде субстраттың функционалдық топтарының ішкі қайта орналасуы әрбір белсенді орынның N-ұшына жақын катализделеді.

Иммундық жүйе

Белсенді дисульфид изомераза антигендік пептидтерді I класты МЖК молекулаларына жүктеуге көмектеседі. Бұл молекулалар (МЖК I) иммундық жауап кезінде антигенді ұсынатын жасушалардың пептидті көрсетуімен байланысты. CD4-оң жасушаларды ВИЧ инфекциясы кезінде протеин дисульфид изомеразаның ВИЧ gp120 протеиніндегі байланыстарды бұзуға қатысы бар екені анықталды және лимфоциттер мен моноциттердің ВИЧ инфекциясы үшін қажет. Кейбір зерттеулер оның CD4 ақуызының маңында, жасуша бетінде ВИЧ инфекциясына қолжетімді екенін көрсетті. Дегенмен, оған қайшы зерттеулер оның жасуша бетінде емес, қан плазмасында көп мөлшерде табылатынын көрсетті.

Қараушы қызмет

Белсенді дисульфид изомеразаның тағы бір маңызды функциясы – шаперондық белсенділігімен байланысты; оның b' домені бұрмаланған белокты байланыстырып, одан әрі ыдырауға көмектеседі. Олар ER-дегі бұрмаланған белоктердің жоғары деңгейіне жасуша ішіндегі сигналдық каскадтар арқылы жауап береді, бұл PDI-дың шаперондық белсенділігін күшейтеді. Бұл сынақтың сезімталдығы микромолярлық диапазонды құрайды. ScRNase сынағы: белок дисульфид изомеразасы шатасқан (белсенді емес) RNase-ді оның субстратына әсер ететін табиғи (белсенді) RNase-ге түрлендіреді. Сезімталдығы микромолярлық диапазонға тең. Di E GSSG сынағы: Бұл – белок дисульфид изомеразаның пикомолярлық мөлшерін анықтай алатын флуориметриялық сынақ, сондықтан ол белок дисульфид изомераза белсенділігін анықтау үшін қазіргі кездегі ең сезімтал сынақ болып табылады. Di E GSSG-де тотыққан глутатионға (GSSG) бекітілген екі эозин молекуласы бар. Эозин молекулаларының жақын орналасуы оның флуоресценциясын төмендетеді. Дегенмен, белок дисульфид изомеразасы дисульфидтік байланысты бұзғанда флуоресценция 70 есеге артады.

Нитрозативті стресстің әсері

Редокстік реттеудің бұзылуы эндоплазмалық ретикулумда нитрозативті стрестің күшеюіне алып келеді. Нейрондар сияқты сезімтал жасушалардың қалыпты жасушалық ортасындағы осындай қолайсыз өзгерістер тиол тобын қамтитын ферменттердің жұмыс істемеуіне немесе қайтымды түрде өзгеруіне себеп болады. Қызыл шарап пен жүзім шырыны протеин дисульфид изомеразасының активтілігін тежейтіні анықталды, бұл француз парадоксының себебі болуы мүмкін.