Кіріспе
Грин-Лейк – Вашингтон штатының Сиэтл қаласының солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан, Грин-Лейк паркіне кіретін тұщы сулы көл. Парк солтүстік және шығыс жағынан Грин-Лейк ауданымен, оңтүстік жағынан Уоллингфорд ауданымен, батыс жағынан Пинни Ридж ауданымен және оңтүстік-батыс жағынан Вудленд Паркімен шектеседі. Бұл көл мұздықтан пайдалған, оның қазаншұңқыры 50 000 жыл бұрын Вашон мұздығымен қазылған. Осы мұздық Вашингтон көлі, Юнион, Биттер және Хэллер көлдерін де жасаған.
Green Lake is a freshwater lake in north central Seattle, Washington, within Green Lake Park. The park is surrounded by the Green Lake neighborhood to the north and east, the Wallingford neighborhood to the south, the Phinney Ridge neighborhood to the west, and Woodland Park to the southwest. It is a glacial lake, its basin having been dug 50,000 years ago by the Vashon glacier, which also created Lake Washington, Union, Bitter and Haller Lakes.
Тарих
Грин-Лейк Сиэтлдің жергілікті тілінде лушоцзед деп аталады. Атаудың этимологиясы белгісіз. Ол ағылшынша атауын 1855 жылы қыркүйекте АҚШ-тың бас геодезисі үшін аймақты зерттеген Дэвид Филлипс берді. Оның алғашқы жазбаларында "Жасыл көл" деп аталады, өйткені табиғи күйінде көл балдырлар гүлденуге бейім. Көлдің бетінің ауданы – , орташа тереңдігі – 4 метр, ең терең жері – 9 метр. Көлдің тереңдігі сақталу үшін су қазылып тереңдетілді. Грин-Лейк судың беткі ағысы да, шығысы да жоқ. Ол бір кезде Равенна сайы арқылы Вашингтон көліне құйылатын, бірақ 1911 жылы су деңгейі 2 метрге төмендеп, саябақ аумағын құрды, бұл Равенна сайының Грин-Лейк пен Коуэн паркі арасындағы құрғауына себеп болды. Равенна бульвары мен оның кең, шөпті ортасы сағаның төбесінде салынған. Қазір көл жаңбыр, дауылдан ағып шыққан су және Сиэтлдің сумен қамтамасыз ету жүйесі арқылы қоректенеді. Бұл аймақты бастапқыда әртүрлі ізашарлар қоныстанған, біріншісі Эрхарт Сарфрид, "Жасыл көл Джон". 1888 жылы Сарфрид өзінің үйін бөліп, жерді әртүрлі кәсіпкерлерге сатып жіберді. У. Д. Вуд көлдің батыс жағында "ойын-сауық паркін" салды (бұл пикникке арналған даңқталған газоннан басқа ештеңе болмады). Көлдің шығыс жағында А. Л. Паркер орманды кесіп, ағаш кесу зауытын салған. Эдвард К. Килборн осы аймақты қаламен байланыстыратын алғашқы троллейбус желісін салдырды, оның бағыты қазір Грин Лейк Уэй Норт. Троллейбустар желісі өсе берді, 1910 жылға дейін олар көлдің айналасын толықтай айналдырды және қалаға қарай жеке желімен оралу мүмкін болды. 2008 жылдың шілдесінде көлдің түбінен ұзындығы 1 метрге дейін жететін бірнеше металл тікендер табылды, оларға кездейсоқ аяқ басқан бір адам жарақат алды. Кейін Сиэтл парктер департаменті бұл тікенектердің Грин-Лейктегі еуразиялық су құрттарының өсуін бақылауға арналған ұмытылған пилоттық бағдарламадан екенін растады. Бұл инвазивті су өсімдігі көлде алғаш рет 1980 жылдардың басында пайда болды. 1984 жылы саябақ бөлімі көлдің түбінде қара пластикалық табаны орнатты, оны ұстап тұру үшін тікенектерді қолданды. Бұрынғы шұңқырдың ұштары зақымданбау үшін қисық болған, бірақ содан кейін олар тотынып, сынған. Қала 2008 жылдың шілде айының соңында қалған тікенектерді алып тастау үшін дайверлер тобына ақша төледі. Тергеу барысында қалада құртпен күресу үшін шөп жейтін балықтар қолданылғаны анықталды, бірақ соңғы 15 жылда шөптерді қолмен жұлып алу үшін суға түсушілерге ақы төлеуден басқа, ешқандай күш-жігер жұмсалмаған.
Грин-Лейк саябағы
1903 жылдан кейін бұл аумақ Сиэтлдің кеңсалысты Олмстед жоспарының бір бөлігіне айналды, ол қаланың барлық аймағында біріктірілген жасыл кеңістіктер желісін құруға бағытталған. Парк дизайны әлі де Олмстедтің көзқарасын көрсетеді. Грин-Лейк 5 шақырымдық (2.8 миль) жолмен, жаяу жүргіншілерге арналған асфальтталған жолмен қоршалған. COVID-19 пандемиясы кезінде жолдың асфальтталған бөлігінде велосипедтер, скутерлер, роликтер және басқа да дөңгелекті көлік құралдарын пайдалануға тыйым салынды, себебі жаяу жүргіншілердің саны көп болды және Грин-Лейк Вейде жаңа қорғалған велосипед жолақтары салынып жатты. Бұл шектеуді Сиэтл парктері мен ойын-сауық департаменті енгізді және қазіргі уақытта «ұзақ мерзімді уақытша пайдалану шектеуі» ретінде жіктеледі. Жол жаттығу мен демалыс іздейтін адамдарды тартады және көбінесе көп адам болады. Парк шеті бойында 5 шақырымдық (3.2 миль) асфальтталмаған жол да бар. Паркте цигун сабақтары, роллер-хоккей, футбол, бейсбол, гольф, Дерек Бейкер есімімен аталған бочче-бол клубы, Вудленд Парк газон боулинг клубының бөлігі және ай сайынғы түнгі велосипед жарысы өткізіледі. Сусауыт 1927 жылы суға бетон баспалдақпен түсетін ашық ауада жүзуге арналған алаңның жанында салынды. 1929 жылы бірнеше адамның суға батып кеткенінен кейін 1930 жылы осы аумаққа жанында қайық құтқару станциясы салынды. Қазіргі уақытта сусауытта Сиэтл қалалық театры орналасқан, ол кішкентай қойылымдарға арналған алаң. Сусауыттан көлдің солтүстік-шығыс жағында, 1929 жылы 95 598 долларға Грин-Лейктің алғашқы қоғамдық орталығы салынды. 1911 жылы көлден суды құрғатудан қалған жерге салынғандықтан, қоғамдық орталық қазықтарға орнатылды. Онда екі конференц-зал, душ пен дәретханасы бар спорт залы және сахна бар. Көлге қарай бассейнге арналған баспалдақ салынды. 1945 жылы теннис корттары қосылды. 1955 жылы 568 куб метрлік (150 000 галлон) жүзу бассейні салынды. Бұл бассейн Сиэтл парктеріндегі жеңіл атлетикаға ұзақ жылдар бойы қызмет еткен Бен мен Лу Эванс ағайындыларының құрметіне Эванс бассейні деп аталды. Балаларға арналған бассейні, су ағызу каналы және одан өтуге арналған аркалы тас көпір – бұлардың барлығы Жұмыс прогресі басқармасының жобалары болды. Жаз айларында бассейнге Сиэтл парктері департаменті қарайды және ол 23 маусымнан 3 қыркүйекке дейін, сағат 11:00-ден 20:00-ға дейін жұмыс істейді. 1984 жылдан бері көлдің оңтүстік жағында Хиросима мен Нагасакидегі атом бомбаларының және басқа да соғыс құрбандарының құрметіне жыл сайын жүзетін шамдар фестивалі өткізіледі. Проспект-пойнт – Дак аралына қарай созылған құмтөбе, ол судың шағын бөлігін күшті желден қорғайды. Бұл жерде бұрын модельдік қайықтар көп болған, бірақ қазір көлде модельдік қайықтарды пайдалануға рұқсат жоқ. Грин-Лейк Аква Театры 1950 жылы алғашқы Seafair фестивалі үшін салынды, ол «сулық музыкалар» деп аталатын Аква Фоллиз аттракционына арналған. Театрдың әр жағында жоғары секіру платформалары бар көлдің бір бөлігін қоршап тұрған дөңгелек сахна және оркестр орны (сахнаның астында орналасқан) болды. Трибуналарға 5000-нан астам адам сыйып отыратын. Аква Фоллиз 1965 жылға дейін Seafair фестивалі кезінде өнер көрсете берді. Seafair кестесінен тыс уақытта театр режиссерлерінің ерекше ортаны пайдаланған драмалар мен мюзиклдердің сахнасы болды. 1962 жылдың жазында, ХХІ ғасыр көрмесімен бірге, Аква Театр сахнасында джаз фестивалі, Боб Хоуп сияқты танымал орындаушылар, екі қойылым және 100 орындаушымен Аква Фоллидің арнайы көрсетілімі өтті. Әлемдік көрменің соңында жазғы қойылымдар тоқтады, себебі Сиэтлдің ауа райының болжамсыздығына байланысты, Аква Театр көбінесе тасталып кетті. 1969 жылы Grateful Dead тобының концерті трибунаның құлап, қауіпті екенін көрсетті. 1970 жылдан бастап театр бөлшектелді, сахнаның оң жағы қазір жаяу жүргіншілерге арналған иргетас ретінде қызмет етеді, ал сол жағы экипаж снарядтарын сақтауға арналған докпен жабдықталған. Трибунаның кейбір бөліктері өз орнында қалды. Парктің оңтүстік-батыс бөлігі Вудленд паркімен байланысты, ол негізінен Аурора даңғылына арналған жол қазудан алынған толтырылған жерлерде орналасқан. Көлдің оңтүстік-батыс бөлігі бұрын қазіргі N. 54-ші көшеге дейін созылған. Жазда Грин-Лейк жүзуге және қайықпен жүзуге танымал. Моторлы қайықтарды пайдалануға 1968 жылдан бері тыйым салынғанымен, көлде 1929 жылдан 1984 жылға дейін гидроплан жарыстары өткізілді. Бүгінде көлде желкенді, педальді, ескі қайықтар, каноэлер және каноэлер сияқты моторсыз қайықтар көптеп кездеседі. Сүт қорабы дербисі жыл сайын Seafair фестивалінің ашылу шараларының бірі ретінде көлде өткізіледі. Қайық түсіру орындарының қалдықтары әлі де бар болғанымен, барлық түсіру орындары алынып тасталды, барлық қайықтар қолмен суға жеткізілуі керек. Грин-Лейк кішкентай қайықтар орталығы, Сиэтл парктерінің мекемесі, көлдің оңтүстік жағында орналасқан. Онда Грин-Лейк экипажы және Сиэтл каноэ және каяк клубы орналасқан. 2006 жылдың 10-13 тамызы аралығында Грин-Лейк USRowing Masters National Championship Regatta жарысын қабылдады, онда 23-ден 86 жасқа дейінгі шамамен 2000 қатысушы болды. Көлдің шығыс жағында, парктен қарсы жағында 1910 жылы Эндрю Карнегиден алынған қаражатқа салынған Грин-Лейк кітапханасы орналасқан. Көлде әдетте Дак аралы деп аталатын, бірақ бастапқыда Аққу аралы деп аталған жасанды арал бар. Ол 1936 жылы Жұмыс прогресі басқармасымен салынды. Арал (құм мен қиыршық тас төгілген) жабайы табиғатты қорғау үшін салынды және кейіннен Ванкувер, Британдық Колумбия қаласынан сыйға берілген аққуларды орналастырды. Парк кеңесі аралды Уолдоның жабайы табиғат қорығы деп атады, ол аққуларды күткен Уолдо Дж. Далдың құрметіне аталды. Аққулардың шағын топты құруы үшін аралда тиісті көбею ортасы болған жоқ. Аралда аққуларды көбейтуге жасалған келесі әрекеттер (кемінде 1970 жылдарға дейін) сәтсіз аяқталды. Штаттық ойын комиссиясы 1956 жылы аралды ресми түрде қорық деп жариялады, ол адамдарға кіруге тыйым салынды. Бұл мәртебе 1983 жылы аяқталды. Аралдың ерекше жабайы табиғатты қолдайтыны туралы мәлімдеме болмаса да, Вашингтон балық және жабайы табиғат департаменті аралдың көлдің оңтүстік жағын қамтитын бүркіттерді басқару буферінің бөлігі екенін атап өтеді. Парк департаменті қауіпсіздік үшін аралға адамдардың кіруіне тыйым салады. Бірақ кейде арқаннан ілген серпектер мен бос алкоголь контейнерлерін кездестіруге болады.
South of the bathhouse is a lawn and fishing pier. Since 1984 this part of the lake has hosted an annual floating lantern memorial dedicated to the victims of the atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki and all other victims of war. Prospect Point, a spit of land that points toward Duck Island, protects a small area of water from high winds. This once was a popular spot for model boats, though model boating is no longer allowed on the lake. The Green Lake Aqua Theater was built in 1950 for the first Seafair in order to house an attraction called the Aqua Follies and their "swimusicals," a combination of aqua ballet, stage dancing, and comedy. The theater included a round stage and floating (though still recessed below the stage) orchestra pit, encircling a section of the lake with high diving platforms on each side. The grandstand capacity was more than 5,000 seats. The Aqua Follies continued to run during Seafair until 1965. Outside of the Seafair schedule the theater was the stage for plays and musicals whose directors always took advantage of the unique setting. In the summer of 1962, coinciding with the Century 21 Exposition, the Aqua Theater stage was host to a jazz festival, popular performers such as Bob Hope, two plays, and a special presentation of the Aqua Follies with 100 performers. After the World's Fair, summer productions languished, which is usually blamed on Seattle's unpredictable weather, until the Aqua Theater was mostly abandoned. A 1969 concert by the Grateful Dead revealed that the grandstand was crumbling and dangerous. Beginning in 1970 the theater was dismantled, stage right now serving as a pedestrian pier and stage left providing dock and storage for crew shells. Some sections of the grandstand were left in place. The southwest portion of the park connects with adjoining Woodland Park on land that is also mostly fill, much of which came from the excavation of a route for Aurora Avenue. The southwest portion of the lake once extended to what is now N. 54th Street. In the summer, Green Lake is also popular for swimming and boating. Although public use of motorized boats has been banned since at least 1968, the lake was the site of hydroplane races from 1929 to 1984. Today many forms of motor less boats, including sailboarding, pedal boats, rowboats, skiffs, and canoes, are commonly seen on the lake. The Milk Carton Derby is held annually on the lake as one of the opening events of Seafair. While remnants of boat launches still exist, all launches have been removed from the lake; all boats must be hand carried to the water. The Green Lake Small Craft Center, a Seattle Parks facility, is located on the south end of the lake. It houses both Green Lake Crew and the Seattle Canoe and Kayak Club. From August 10–13, 2006, Green Lake hosted the USRowing Masters National Championship Regatta, which included an estimated 2,000 competitors ranging in age from 23 to 86 years of age. To the east of the lake across from the park, sits the Green Lake Library, built in 1910 with funds from Andrew Carnegie. Within the lake is an artificial island that is commonly called Duck Island but was originally named Swan Island. It was built by the Works Progress Administration in 1936. The island was built (with dumped gravel) as a wildlife sanctuary and later housed some swan gifted to the city by Vancouver, British Columbia. The park board named the island Waldo's Wildlife Sanctuary, after Waldo J Dahl, who took care of the swan. The swans, which were intended to start a small flock, did not have proper breeding habitat around the island. Future attempts to breed swans on the island (at least until the 1970s) were also failures. The state game commission officially made the island a reserve, off limits to people, in 1956. That designation ended in 1983. Though not noted as supporting any unique wildlife, the Washington Department of Fish and Wildlife notes the island is part of a bald eagle management buffer encompassing the south end of the lake. The parks department still considers the island off limits to people for safety reasons. But there is an occasional presence of rope swings and empty alcohol containers.
Грин-Лейк тобы
Грин-Лейк шағын кеме орталығы, Сиэтл парктерінің мекемесі, ұлттық деңгейде табысты қатысқан Грин-Лейк командасының жаттығу алаңы болып табылады. Грин-Лейк шағын кеме орталығы сонымен қатар Сиэтл каноэ және каяк клубына да үй иесі. Бұл олимпиадалық стильдегі жылдам су спорты да ұлттық деңгейде жарысқа қатысады.
Жануарлар мен өсімдіктер
Грин-Лейк – жабайы табиғаттың жарқыраған нұры. Онда көптеген жануарлар кездеседі: жабайы құстар, бақалар, үйректер, қара қазғыштар, құзғындар, қаздар, торғайлар, ендіктер, егерлер, ракундар, егеуқұйрықтар, қоянтар, жартастар, бүркіттер және балықшыл бүркіттер. Грин-Лейк – қажетсіз үй жануарларын тастауға арналған танымал орын, сондықтан мұнда жабайы қояндардың саны көп. Қояндар көшелер мен тіреу қабырғаларының астында, тіпті Вудленд Парк зообағында да қуыстар жасап, қиындықтар тудырды. Жылдар бойы еріктілер қояндарды асырап алды немесе алып тастады, бірақ олардың санын бақылауға жеткілікті болған жоқ. 2005 жылы қала мен зообақ Қоянды қорғау орталығымен бірігіп, барлық қояндарды алып тастады және адамдарға қояндарды тастамау туралы білім беру науқанын жүргізді. Грин-Лейкке немесе оның маңына үй жануарларын тастау салдарынан, басқа да бөгде түрлерді алып тастау қажет болды, көбінесе алтын балықтар, ал кейде есерог және кайман сияқты экзотикалық түрлер де кездесті. Жақында үйректер мен қаздардың санын азайту бағдарламасы іске қосылды. Олардың қалдықтары көлдегі фосфор деңгейін көтеріп, балдырлар мен мифольдің шамадан тыс өсуіне себеп болады. 2003 жылы көлдегі фосфорды тұрақтандыру үшін алюминий сульфаты қолданылды. Көлге бекітілген қайықпен мифоль кесіледі. Сондай-ақ, құстар көлде патогендер қалдырады, ол жүзушілерде қышыманы тудыруы мүмкін. Бұл – тұрақтанған көлде су сапасын сақтаудың қаншалықты қиын екенін көрсетеді. Грин-Лейкте балықтардың көптеген түрлері тіршілік етеді. Көкжаңбырлы балық, негізінен, ойынға арналған балық аулау үшін қосылады. Көктемде жағалауда шағылысатын қарапайым сазанның көп саны бар. Сазан популяциясын бақылау үшін жолбарыс шабақтары қосылды, өйткені сазан бөгде түр ретінде қарастырылады және эвтрофикацияға ықпал етуі мүмкін. Көлде ірі ауызды балық, сары шабақ, көк шұбар, сары бұқабас, каналдық сома және көптеген күтпеген түрлердің аз популяциялары да бар. Көктемде Грин-Лейк паркі қызғылт және ақ түсті шие ағаштарымен гүлдейді. 1931 және 1932 жылдары көлдің батыс жағына отырғызылған бұл ағаштар Солтүстік Американың жапон қауымдастығының сыйы болған.
Түрлер тізімі
Паркта көптеген құстар мен сүтқоректілер түрлері, сондай-ақ бірнеше бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділер мекендейді. Ең танымал түрлері – жабайы қоян, жолақты сұлуқұс (Barred Owl) және қызылқұлақты бақа (Red Eared Slider) (қоршаудан босатылған). Көбінесе кездесетін құс түрлері: американдық қарға, американдық алтынқұс, американдық торғай, Аннаның құсқоры, ақбас бүркіт, аралық сұлуқұс, жолақты сұлуқұс, Бевик құсқоры, қарашапан құс, Буштит, еуропалық торғай, үй шымшығы, қабықты жыртық, солтүстік фликер, Орегон жункосы, қызылқұйрықты қара құс, еуразиялық тасқұс, дақыл туи, Стеллер сұлуқұсы, түрлі шағала түрлері, түрлі торғай түрлері, оның ішінде әнші торғай және түрлі қарлығаш түрлері. Су құстарының арасында буфлехедтер, жалпы мергендер, гадволдар, маллардтар, Солтүстік Америка куттары, Солтүстік Америка видгондары және пидбилді гребеньділер жиі кездеседі. Сүтқоректілерге нутриа, жабайы қоян, Норвегия тышқаны, сұр күмісқұйрық, тау бобры және американдық бобр жатады. Бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділерге қызылқұлақты бақа, көктемгі шырылдақ және белді жылан кіреді.