Кіріспе

Жарық бірлігі

Аяқ шам (кейде аяқ шам; қысқартылған fc, lm/ft2, немесе кейде ft c) – жарық немесе жарық интенсивтілігінің СИ жүйесіне жатпайтын бірлігі. Аяқ шам бір шаршы футқа бір люмен ретінде анықталады. Бұл бірлік көбінесе Америка Құрама Штаттарының дәстүрлі бірліктері қолданылатын әлемнің кейбір аймақтарында, әсіресе Америка Құрама Штаттарында, жарықтандыру жоспарларын жасауда қолданылады. Әлемнің көп бөлігінде сәйкес СИ жүйесіндегі люкс бірлігі қолданылады, ол бір шаршы метрге бір люмен ретінде анықталады. Аяқ шам – бір кандела нүктелік көзі бар, бір фут радиусы бар шардың ішкі бетінің жарықтығы ретінде анықталады. Балама ретінде, оны біркелкі таратылған бір шаршы фут бетіне түсетін бір люмен жарық ретінде де анықтауға болады. Кандела мен люмен арасындағы байланысты ескере отырып, бұл екі анықтама бірдей, бірақ екіншісі кейбір күнделікті жағдайларда түсінуге оңайырақ болуы мүмкін. Бір аяқ шам шамамен 10,76 люксқа тең. Көптеген практикалық қолданыстарда, мысалы бөлмедегі жарықты өлшеу кезінде, жарықты ±10% -дан артық дәл өлшеудің қажеті болмайды; мұндай жағдайларда бір аяқ шамды шамамен он люкс деп есептеу жеткілікті.

Қолдану

АҚШ-тың жарықтандыру индустриясында аяқ шамдары – сәулетшілердің жарық деңгейінің жеткіліктілігін есептеу үшін қолданатын кең таралған өлшем бірлігі. Аяқ шамдары АҚШ-тағы мұражайлар мен галереяларда да жиі қолданылады, онда басылымдар, фотосуреттер және картиналар сияқты жарыққа сезімтал заттарды сақтау үшін жарық деңгейін қатаң бақылау қажет, себебі олардың түстері ұзақ уақыт бойы күшті жарыққа ұшырағанда солғызданады. АҚШ-тағы киноматография саласында жарық мөлшерін өлшеу үшін инциденттік жарық өлшегіштер қолданылады, олар киножарықтардың интенсивтілігін есептеуге және кино түсірілімінде дұрыс жарық контрастын орнатуға көмектеседі. Жарық интенсивтілігі өсімдіктердің фотосинтезі үшін маңызды фактор болғандықтан, АҚШ-тың егісшілері әртүрлі өсімдіктер үшін оңтайлы интенсивтілікті аяқ шамдарымен өлшейді және талқылайды.

Мысалдар

Толық, кедергісіз күн сәулесінің қарқындылығы 930 люкске дейін жетеді. Коммерциялық кеңістіктер үшін жарықтандыру талаптары 5 люкс (қоймалар үшін) бастап, визуалды күш қажетті жұмыстар үшін 200 люкске дейін өзгереді.