Кіріспе

Сызықтық қателерді түзету коды

Ақпарат теориясында, төмен тығыздықты тепе-теңдік тексеру (LDPC) коды – шулы тарату арнасы арқылы хабарды беру әдісі болып табылатын сызықтық қателерді түзету коды. LDPC коды сирек Таннер графигін (бипартитті графиктің кіші класы) пайдаланып құрастырылады. LDPC кодтары сыйымдылыққа жақындау кодтары болып табылады, яғни шу шегін симметриялық жадсыз арна үшін теориялық максимумға (Шеннон шегі) өте жақын орнатуға мүмкіндік беретін практикалық құрылымдар бар. Шу шегі – арна шуының жоғарғы шегін анықтайды, оған дейін жоғалған ақпараттың ықтималдығын қалағандай кішіге дейін азайтуға болады. Итеративті сенім тарату әдістерін қолдану арқылы LDPC кодтарын олардың блок ұзындығына пропорционал уақытта декодтауға болады. LDPC кодтары Роберт Г. Галлагердің құрметіне Галлагер кодтары деп те аталады, ол 1960 жылы Массачусетс технология институтында докторлық диссертациясында LDPC тұжырымдамасын жасаған. Алайда, LDPC кодтары есептеу ресурстарын көп қажет ететін итеративті декодтауды талап етеді, сондықтан ондаған жылдар бойы қолданылмады. 1993 жылы жаңадан ойлап табылған турбо кодтар, сол кезде қолданылған басқа кодтардан әлдеқайда жоғары өнімділік көрсететін итеративті декодтау кодтары екенін көрсетті, бірақ турбо кодтары патенттелген және пайдалану үшін төлем талап етілді. Бұл LDPC кодтарына деген жаңа қызығушылықты тудырды, олардың ұқсас өнімділік көрсетуі, бірақ әлдеқайда ескі және патентсіз екені дәлелденді. Қазір турбо кодтарына негізгі патенттің мерзімі аяқталған (2013 жылдың 29 тамызында), LDPC кодтары әлі де өздерінің техникалық артықшылықтары үшін қолданылады. LDPC кодтарының идеалды комбинаторлық қасиеттері бар екені көрсетілді. Галлагер өз диссертациясында LDPC кодтары бинарлы өрістердегі сызықтық кодтар үшін Гилберт-Варшамов шегін жоғары ықтималдылықпен орындайтынын көрсетті. 2020 жылы Галлагердің LDPC кодтары тізімдік декодтау сыйымдылығына жете алатыны және жалпы өрістердегі сызықтық кодтар үшін Гилберт-Варшамов шегіне де жете алатыны көрсетілді.

Тарих

1963 жылы Галлагер алғаш әзірлеген кезде іске асыру қиын болған LDPC кодтары, оның еңбегі 1996 жылы қайта ашылғанға дейін ұмытылып кеткен. 1993 жылы ашылған, сыйымдылыққа жақымды кодтардың тағы бір түрі – турбо кодтар, 1990 жылдардың соңында Deep Space Network және спутниктік байланыс сияқты қолданыстарда қолданылатын басты кодтау схемасы болды. Содан кейін LDPC кодтары ұқсас өнімділікті ұсынатын, патенттік төлемсіз балама ретінде қайтадан қызығушылық тудырды.

Тораптық ақпаратты жаңарту

Соңғы жылдары, өзгермелі түйіндер мен шектеу түйіндерін жаңарту үшін баламалы кестелердің әсерін зерттеуге көп еңбек жұмсалды. LDPC кодтарын декодтау үшін қолданылған бастапқы техника «су басу» деп аталды. Бұл жаңарту түрі өзгермелі түйіннің мәнін жаңартпастан бұрын барлық шектеу түйіндерін жаңартуды және керісінше талап етті. Vila Casado және авторлар тобының кейінгі жұмыстарында, өзгермелі түйіндер ең жаңа қолжетімді тексеру түйіні ақпаратымен жаңартылатын баламалы жаңарту техникалары зерттелді. Бұл алгоритмдердің түйсігі – өз мәндері ең көп өзгеретін өзгермелі түйіндерді бірінші кезекте жаңарту қажет. Логарифмдік ықтималдық қатынасының (LLR) шамасы үлкен және бір жаңартудан екіншісіне айтарлықтай өзгермейтін жоғары сенімді түйіндер, басқа түйіндер сияқты белгісі мен шамасы кеңінен ауытқуы бар түйіндерге қарағанда, сирек жаңартуды қажет етеді. Бұл жоспарлау алгоритмдері су басуды қолданатын алгоритмдерге қарағанда конвергенция жылдамдығын арттырады және қателік деңгейін төмендетеді. Бұл төменгі қателік деңгейлері Ақпаратталған Динамикалық Жоспарлаудың (IDS) мүмкіндігі арқасында қол жеткізіледі.

Су басуды қолданбайтын жоспарлау алгоритмдері қолданылғанда, итерацияның баламалы анықтамасы қолданылады. (n, k) LDPC коды үшін, жылдамдығы k/n болса, n өзгермелі және n – k шектеу түйіні жаңартылғанда толық итерация орын алады, олардың жаңарту ретіне қарамастан.

Турбо кодтармен салыстырғанда

LDPC кодтарын басқа қуатты кодтау схемаларымен, мысалы, турбо кодтарымен салыстыруға болады. Бір жағынан, турбо кодтарының BER көрсеткіші төмен кодтардың шектеулеріне байланысты. LDPC кодтарында ең төменгі қашықтық шектеуі жоқ, бұл LDPC кодтары салыстырмалы түрде жоғары кодтау жылдамдықтарында (мысалы, 3/4, 5/6, 7/8) турбо кодтарынан тиімдірек болуы мүмкін дегенді білдіреді. Дегенмен, LDPC кодтары толықтай алмастыру емес: турбо кодтары төмен кодтау жылдамдықтарында (мысалы, 1/6, 1/3, 1/2) ең жақсы шешім болып табылады.