Кіріспе

Канадалық кәсіпқой күрескер және боксшы

Ивон Дюрелл (14 қазан 1929 – 6 қаңтар 2007) – канадалық чемпион боксшы. Ол акадиялық текті болған.

Ерте өмір

Дюрелл Атлант мұхитының жағалауындағы Мирамичи шығанағындағы шағын аккадиялық балықшылар ауылы Baie Ste Anne-де он төрт балалы отбасында өсті. Көптеген құрбылары сияқты, ол да балық аулау кемесінде жұмыс істеу үшін мектепті ерте тастады. Бос уақытында Дюрелл бокспен айналысып, балық шаруашылығында жұмыс істеген кезінде де демалыс күндері төбелес жекпегімен шұғылдана бастады.

Мансап

"Соқпақ балықшы" атымен танымал болған Дюрелл кәсіби карьерасын 1948 жылы Нью-Брансуик провинциясының түрлі ареналарында бокспен бастады. 1950 жылдың тамызына қарай Ивон 23 кездесуде бір ғана жеңіліске ұшырады, ол Білли Сноуболға дисквалификация арқылы ұтылған еді. Уақыт өте келе ол қатал қарсыласы және күшті соққысымен көзге түсе бастады. Чатем, Ньюкасл және Фредериктон қалаларындағы жанкүйерлердің көптігі оның жеңістері арқасында Канададағы орта салмақтағы үздік боксшылардың біріне айналуына ықпал етті.

Жеңіл ауыр салмақтағы

1953 жылдың мамырында Дюрелл Канаданың орта салмақтағы чемпионы атанды. Ол 8 кездесуде жеңіске жетіп, титулын қорғады. Ол салмақ санатын жоғарылатып, жартылай ауыр салмақта өнер көрсетті. Алғашқы кездесуінде ауырлап, күшті қарсыласты жеңіп, жартылай ауыр салмақтағы чемпиондық атақты иеленді. Келесі жылы ол туған Канадасынан тыс, алғаш рет Бруклинге, Нью-Йоркке сапар шегіп, жас және дамып келе жатқан американдық "Алтын қолғап" чемпионы Флойд Паттерсонмен жұдырықтасты. Болашақта әлем чемпионы болатын Паттерсонға қарсы 8 раундта жеңілгенімен, Дюреллдің көрсеткен жақсы нәтижесі оған халықаралық бокс әлемінде зор құрмет әкелді. 1957 жылдың наурыз айында Нью-Йоркте Дюрелл Анджело Дефендисті 10 раундтық жекпе-жекте жеңіп, әлемдік рейтингте алғашқы ондыққа енді. Мамыр айында ол Британ Империясының жартылай ауыр салмақтағы чемпионы атанды, ал келесі айда әлемдегі үздік үміткер Тони Энтонимен күш сынасты. Көптеген сарапшылардың пікірінше, жеңіске жеңіліс оңай болған кездесуде Дюрелл Энтонимен тең түсті, бірақ бұл оны әлемдік рейтингте 3-орынға көтерді. Ол Германия чемпионы Вилли Бесманоффты жеңгеннен кейін туған елінде танымал спортшыға айналды. 1958 жылы ол көптеген бокс мамандарының пікірінше, сол кездегі ең жақсы боксшылардың бірі саналған Кларенс Хиннантты жеңді. Бұл жеңіс Дюреллге әлем чемпионы атағы үшін алғаш рет күресуге мүмкіндік берді.

Атақ үшін жекпе-жек

1958 жылғы 10 желтоқсанда Монреальдегі «Форум» аренасында (Квебек) өткен ауыр салмақтағы чемпиондық жекпе-жегі Арчи Мурмен болған кездесу бокс тарихындағы ең есте қаларлық жекпе-жектердің бірі саналады. 4:1 коэффициентімен жеңіліс күтілген Дюрелл, бұл жекпе-жектен кейін Канадада аңызға айналды. Америкалық телеарналар бойынша елдің түкпір-түкпіріне тікелей эфирде көрсетілген алғашқы жекпе-жектердің бірінде Дюрелл бокс жанкүйерлерін таң қалдырып, бірінші раундта чемпионды 3 рет құлатты. Бүгінгі бокс ережелері бойынша (Әлемдік бокс кеңесінің ережелерін қоспағанда), егер бір раундта үш рет нокаут болғанда, жекпе-жек тоқтатылар еді және Дюрелл әлем чемпионы атанар еді. Сонымен қатар, ол бірінші құлаудан кейін бірнеше секунд бойы Мурдың үстінде тұрып, оның қозғалысын бақылап, бұрышына қайтқанда мүмкіндікті жіберіп алды. Оның кешігуі салдарынан төреші санауды бастауға күшін салуға мәжбүр болды, ал Мур санаудың тоғызыншы санына дейін аяғына тұрды. Егер Дюрелл дереу өз бұрышына барса, жеңіске жетер еді. Дюрелл чемпионды тағы төрт раунд бойы қысымға ұшыратты және бесінші раундта оны қайтадан қақпаққа құлатты, бірақ Мур қарсы тұрып, ақырында Дюреллді 11-ші раундта нокаутқа жіберіп, әлем чемпионатының белбеуін сақтап қалды. Бұл жекпе-жек бокс әлеміндегі басты жаңалыққа айналды және Канадалық баспасөз өкілдері оны жылдың ең маңызды спорттық оқиғасы деп таныды. 1994 жылғы сұхбатында Арчи Мур, әлі де классикалық туынды деп есептелетін бұл жекпе-жекті еске алып, былай деді: «Жекпе-жек жалғасқан сайын мен күшейе түстім, сонда мен бұл жігіт мен кездескен ең мықты адам екенін түсіндім. Мен 1936 жылы кәсіби боксшы болдым және 1965 жылға дейін 229 жекпе-жек өткіздім. Бірақ Дюреллдің мен қарсыласқан ең қатал боксшы болғанын әлі де ойлаймын».

Бокстан күреске және кері

Алты айдан кейін, 1959 жылғы маусымда, Дюрелдің туған ауылы Баи-Сте-Аннда, 40 футтық толқындар кемежайды шарпып, отыз бес балықшы теңізге қаза болды. Достары мен туыстарын жоғалтқаннан кейін, тамыз айында ол Арчи Мурмен әлем чемпионы атағы үшін өткен реванш жекпе-жегінде үшінші раундта нокаутпен жеңілді. Сол жылдың қараша айында ол 12 раундта канадалық ауыр салмақ чемпиондары Джордж Чувалодан жеңілді. Дюрелл 1961 жылы кәсіби күреспен айналысуға дейін тағы бірнеше рет жұдырықтасты. 1963 жылы боксқа оралып, тағы екі жеңіс одіп, содан кейін толығымен зейнетке шықты. Ол күреспен ақша табуын жалғастырды, көбінесе Шығыс Канадада, бірақ кейде Калгаридегі Стю Харттың Stampede Wrestling ұйымымен де жұмыс істеді.

Кейінгі өмір және өлім

Оның үлкендігі мен қатыгез кәсібіне қарамастан, Дюреллді көбінесе қарапайым және мейірімді адам деп еске алады (оның лақап аты "doux", яғни "жұмсақ" деген мағынаны білдіретін). Алайда, 1970 жылдары болған бір оқиға оған және оның отбасына терең әсер етті. Ол өзі иеленген және басқарған барда өзіне шабуыл жасаған адамды атып өлтірді. Оған кісі өлтіру айып тағылып, Фрэнк МакКенна есімді жас заңгер оны қорғады және ол өзін-өзі қорғауға байланысты ақталды. Сот процесі кең насихатталды және МакКенна кейін саясатқа қатысып, Нью-Брансуик провинциясының премьер-министрі болып сайланды. Туған ауылына зейнетке шыққан ол, үйіне жиырма жылдық бокс карьерасының естеліктерімен кішкентай мұражай салды, онда ол және оның бес жүзден астам жылдық өмірінің серігі әлі де келген жанкүйерлерді қарсы алды. ESPN.com сайтында бокс тарихындағы ең есте қаларлық жекпе-жектер туралы мақаласында қазіргі төреші Миллс Лейн былай деді: "Менің ойымша, Дюрелл Мур сияқты жекпе-жекті ешқашан көре алмайсыз. Бұл жекпе-жек ғажайып жекпе-жектерден де асып түсті". Дюрелл 2006 жылдың 25 желтоқсанында инсульт алды және 2007 жылдың 6 қаңтарында Нью-Брансуик провинциясының Монктон қаласындағы Монктон ауруханасында 77 жасында қайтыс болды. Бұрын ол Паркинсон ауруымен де ауырған. Оның жаназасы 2007 жылдың 11 қаңтарында Нью-Брансуик провинциясының Бай-Сте-Анн қаласындағы Сен-Анн Рим-католик шіркеуінде өтті.