Кіріспе

Сұйық отын мен тотықтырғыштарды қолданатын зымыран қозғалтқышы.

Сұйық отынды зымыран немесе сұйық зымыран, сұйық отынды қозғалтқышты пайдаланады. (Балама тәсілдерде газды немесе қатты отын қолданылады.) Сұйық отындардың тығыздығы жоғары және олардың жану өнімдерінің меншікті импульсі (Isp) жоғары болғандықтан, олар тиімді отын болып табылады. Бұл отын бактерілерінің көлемін салыстырмалы түрде кішкентай етіп жасауға мүмкіндік береді.

Түрлері

Сұйық ракеталар бір түрлі жанармайды пайдаланатын моножелдеткішті ракеталар немесе екі түрлі жанармайды пайдаланатын екі желдеткішті ракеталар болуы мүмкін. Үш түрлі жанармайды пайдаланатын үш желдеткішті ракеталар сирек кездеседі. Сұйық тотықтырғыштар гибридтік ракеталарда да қолданылады, олар қатты ракеталардың кейбір артықшылықтарын ұсынады. Екі желдеткішті сұйық ракеталар сұйық сутек немесе RP-1 сияқты сұйық отын және сұйық оттегі сияқты сұйық тотықтырғыш пайдаланады. Қозғалтқыш криогендік ракеталық қозғалтқыш болуы мүмкін, онда отын және тотықтырғыш, мысалы, сутек пен оттегі, өте төмен температурада сұйытылған газдар болып табылады. Сұйық ракеталық қозғалтқыштардың көпшілігі өзгермелі итеру күші үшін реттелінеді. Кейбірлері жанармай қоспасының арақатынасын (тотықтырғыш пен отынның араласуының арақатынасын) бақылауға мүмкіндік береді. Кейбірлерін тоқтатып, тиісті тұтандыру жүйесі немесе өздігінен тұтанатын жанармай болса, қайта іске қосуға болады. Гибридтік ракеталар қатты отынға сұйық немесе газ тәрізді тотықтырғыш қолданады. Сұйық жүйелер қатты және гибридтік ракеталық қозғалтқыштарға қарағанда жоғары нақты импульс береді және резервуарлардың жоғары тиімділігін қамтамасыз ете алады. Сұйық ракеталық қозғалтқышты әдетте бірнеше рет ұшу үшін қайта пайдалануға болады, мысалы, Space Shuttle және Falcon 9 сериялы ракеталарында, бірақ қатты ракеталық қозғалтқыштардың қайта пайдалануы да Шатл бағдарламасы кезінде тиімді көрсетілді. Сұйық ракеталық қозғалтқыштар ұшу бойында бұрылуы мүмкін, ал қатты ракеталық қозғалтқыштар бір бағытта бағытталған. Бұрылу ракеталық қозғалтқыштың бағытын өзгертуге мүмкіндік береді, бұл ракетаның траекториясын дәлірек басқаруға мүмкіндік береді. Жану камерасына жанармай ағыны реттелуі мүмкін, бұл ұшу кезінде итеру күшінің шамасын басқаруға мүмкіндік береді. Бұл ұшу кезінде қателерді нақты уақытта түзетуге және тиімділікті арттыруға мүмкіндік береді. Төтенше жағдайда сұйық жанармайлы ракеталарды басқару арқылы тоқтатуға болады, бұл қауіпсіздікті арттырып, миссияны тоқтату мүмкіндігін береді. Насордың орнына кейбір конструкцияларда гелий сияқты жоғары қысымды инертті газды пайдаланып, жанармайды қысыммен ұстайды. Бұл ракеталар көбінесе төмен дельта v береді, өйткені қысымды резервуарлардың массасы тиімділікті төмендетеді. Жоғары биіктікте немесе вакуумде пайдалану үшін кейбір конструкцияларда резервуар массасы қабылданатын болуы мүмкін. Сондықтан ракеталық қозғалтқыштың негізгі компоненттері – жану камерасы (жарылыс камерасы), пиротехникалық тұтандырғыш, жанармай беру жүйесі, клапандар, реттегіштер, жанармай резервуарлары және ракеталық қозғалтқыш соплосы. Жанармайды жану камерасына беру үшін сұйық жанармайлы қозғалтқыштар қысыммен немесе сорғымен жабдықталады, сорғымен жабдықталып жұмыс істейтін қозғалтқыштар әртүрлі қозғалтқыш циклдарында жұмыс істейді.

Қысымдылық

Сұйық отындар көбінесе жеңіл центробегтік турбонасос арқылы жану камерасына сорылады. Соңғы уақытта кейбір аэроғарыш компаниялары осы мақсатта аккумуляторлары бар электрлік насостарды қолданып жүр. Ал қарапайым, кішкентай қозғалтқыштарда насордың орнына жоғары қысымдағы резервуарда сақталған инертті газ отындарды жану камерасына итеру үшін қолданылады. Мұндай қозғалтқыштардың массалық коэффициенті жоғары болуы мүмкін, бірақ олар әдетте сенімдірек, сондықтан орбитаны сақтау үшін спутниктерде кеңінен қолданылады.

Қозғалтқыштар

Жылдар бойы отын мен тотықтырғыштардың мыңдаған комбинациялары қолданылып келді. Олардың ең көп тарағаны мен пайдалысы мыналар:

Криогенді

Сұйық оттегі (LOX, O2) және сұйық сутегі (LH, H2) – ғарыш шаттлының негізгі қозғалтқыштары, ғарыш ұшыру жүйесінің негізгі сатысы, Ariane 5 негізгі сатысы және Ariane 5 ECA екінші сатысы, Blue Origin компаниясының New Shepard BE 3, Delta IV бірінші және екінші сатысы, Ares I жоғарғы сатылары, Saturn V екінші және үшінші сатылары, Saturn IB және Saturn I, сондай-ақ Centaur зымыран сатысы, Long March 3, Long March 5, Long March 8, H II, H IIA, H IIB бірінші және екінші сатысы және GSLV Mk II және GSLV Mk III жоғарғы сатылары. Бұл қоспаның негізгі артықшылықтары – таза жану (жану өнімі тек су буы) және жоғары тиімділік. Сұйық оттегі (LOX) және сұйық метан (CH4, сұйытылған табиғи газ, LNG) – Raptor (SpaceX) және BE 4 (Blue Origin) қозғалтқыштары. (НАСА-ның Propulsion Cryogenics & Advanced Development жобасы және Morpheus жобасы бойынша да қараңыз.) Оттегі мен сутегінің ең тиімді қоспасы сұйық сутегін сақтау үшін қажеттің өте төмен температурасынан (шамамен) және сутегінің өте төмен отын тығыздығынан (RP 1-ге қарағанда) зардап шегеді, бұл жеңіл және оқшауланған болуы керек үлкен ыдыстарды талап етеді. Ғарыш шаттлының сыртқы ыдысындағы жеңіл көбік изоляциясы шаттлдың бір бөлігі жұлынып, қанатына зақым келтіріп, атмосфераға қайта кіргенде оның қирауына себеп болды. Сұйық метан/СЖҚ, LH-ға қарағанда бірнеше артықшылықтары бар. Оның тиімділігі (макс. ерекше импульс) LH-дан төмен, бірақ RP1 (керосин) және қатты отыннан жоғары, ал оның жоғары тығыздығы, басқа көмірсутекті отындар сияқты, LH-дан жоғары итермелеу күшін қамтамасыз етеді, бірақ оның тығыздығы RP1-ге қарағанда жоғары емес. Ғарышта СЖҚ-ны сұйық күйде ұстау үшін RP1-ден айырмашылығы, қыздырғыштар қажет емес. СЖҚ арзан, өйткені оны көп көлемде алуға болады. Оны ұзақ уақыт сақтауға болады және LH-дан жарылғыш қаупі аз.

Инжекторлар

Сұйық ракеталардағы инжектордың іске асырылуы соқпақтың теориялық қуатының қанша пайызына жететінін анықтайды. Инжектордың нашар жұмысы жанылмаған отынның қозғалтқыштан шығуына және тиімділіктің төмендеуіне себеп болады. Бұдан өзге, инжекторлар соқпақтағы жылу жүктемесін азайтуда да маңызды рөл атқарады; камера шетінен отын мөлшерін арттыру арқылы соқпақ қабырғаларының температурасын айтарлықтай төмендетуге болады.

Жанар-жағар майдың тұрақтылығы

Чаггинг сияқты тұрақсыздықтарды болдырмау үшін, бұл салыстырмалы түрде төмен жылдамдықтағы тербеліс, қозғалтқыш инжекторлар арқылы қысымның түсуін қамтамасыз ету арқылы жобалануы керек, бұл ағынды камера қысымына тәуелсіз етеді. Бұл қысымның түсуіне әдетте инжекторлар арқылы камерадағы қысымның кемінде 20% қолдану арқылы қол жеткізіледі. Дегенмен, әсіресе үлкен қозғалтқыштарда жоғары жылдамдықтағы жану тербелісі оңай туындайды және олар толыққанды түсініксіз. Бұл жоғары жылдамдықтағы тербелістер қозғалтқыштың газ жағындағы шекаралық қабатын бұзады, бұл салқындату жүйесінің тез жұмыс істен шығуына әкеліп соғады, нәтижесінде қозғалтқыш жойылды. Мұндай тербелістер үлкен қозғалтқыштарда жиі кездеседі және Сатурн V-тің дамуын қиындатты, бірақ соңында жеңіліп, шешілді. Кейбір жану камералары, мысалы RS 25 қозғалтқыштарында, белгілі бір резонанстық жиіліктердің өсуін тоқтату үшін демпферлік механизм ретінде Гельмгольц резонаторларын қолданады. Осы мәселелерді болдырмау үшін RS 25 инжекторының дизайны отынды жану камерасына инжекциялау алдында буландыруға көп күш жұмсады. Тұрақсыздықтардың пайда болуын қамтамасыз ету үшін көптеген басқа да шаралар қолданылса да, кейінгі зерттеулер олардың қажет еместігін көрсетті және газ фазасындағы жану сенімді жұмыс істеді. Тұрақтылықты тексеру көбінесе кішкентай жарылғыш заттарды қолдануды қамтиды. Олар камера ішінде жұмыс істеп тұрғанда жарылады, импульстік қоздыру тудырады. Камераның қысым графигін қарастырып, бұл қоздырудың әсері қаншалықты жылдам басылатынын анықтау арқылы камераның тұрақтылығын бағалауға және қажет болған жағдайда оның құрамдас бөліктерін қайта жобалауға болады.

Қозғалтқыштың циклдері

Сұйық отынмен жұмыс істейтін ракеталар үшін ұшқыш затты жану камерасына берудің төрт әртүрлі тәсілі қолданылады. Отын мен тотықтырғышты жану камерасына, жанып тұрған ыстық газдардың қысымына қарсы сору қажет, ал қозғалтқыш қуаты ұшқыш затты жану камерасына сору жылдамдығымен шектеледі. Атмосфералық немесе ұшыруға арналған жағдайларда, жоғары қысымды, демек жоғары қуатты қозғалтқыш циклдары ауырлықтың әсерін азайту үшін тиімді. Ұрыс орбитасы үшін төмен қуатты циклдар көбінесе жеткілікті.

Қысыммен қоректендіру циклы: Ұшқыш заттар қысыммен (салыстырмалы түрде ауыр) резервуарлардан күшпен беріледі. Ауыр резервуарлар салыстырмалы түрде төмен қысымды тиімді етеді, бұл қозғалтқыш қуатын шектейді, бірақ барлық отын жанып, жоғары тиімділікке мүмкіндік береді. Қысымды жасау үшін көбінесе гелий қолданылады, себебі ол реакцияға түспейді және тығыздығы төмен. Мысалдар: AJ 10 (ғарыш кемесіндегі ОМС, Аполлон SPS және Delta II-нің екінші сатысында қолданылған).

Электрлік сорғымен қоректендіру: Электр қозғалтқышы, әдетте щеткасыз тұрақты ток электр қозғалтқышы, сорғыларды қозғалтады. Электр қозғалтқышы аккумуляторлармен жұмыс істейді. Оны іске асыру салыстырмалы түрде оңай және турбомашинаның күрделілігін азайтады, бірақ аккумуляторлардың қосымша салмағы бар. Мысал: Rocket Lab компаниясының Rutherford қозғалтқышы.

Газ генераторлық циклы: Ұшқыш заттардың шағын бөлігі алдын ала күйдіргіште жанып, турбосорғыны қозғалтады, содан кейін газдар жеке сопло арқылы шығарылады немесе негізгі соплоның төменгі жағынан шығарылады. Бұл тиімділіктің төмендеуіне әкеледі, себебі шығарылатын газдар аз немесе мүлдем итеру күшін қамтамасыз етпейді, бірақ сорғы турбиналары өте үлкен болуы мүмкін, бұл жоғары қуатты қозғалтқыштарға мүмкіндік береді. Мысалдар: Saturn V-тің F 1 және J 2, Delta IV-тің RS 68, Ariane 5-тің HM7B, Falcon 9-дың Merlin.

Төмендету циклы: Ракеталық қозғалтқыштың негізгі жану камерасынан ыстық газдар алынып, турбосорғы турбиналарын қозғалту үшін жіберіледі, содан кейін шығарылады. Ұшқыш заттардың барлығы негізгі жану камерасынан өтетін болмағандықтан, төмендету циклы ашық циклды қозғалтқыш деп есептеледі. Мысалдар: J 2S және BE 3.

Кеңейту циклы: Криогенді отын (сутек немесе метан) жану камерасының қабырғаларын және соплоны салқындату үшін қолданылады. Жұтылған жылу отынды буландырып, кеңейтеді, ол кейін турбосорғыларды қозғалту үшін қолданылады, содан кейін жану камерасына кірмес бұрын, жоғары тиімділікке мүмкіндік береді немесе артық буды шығарып, жоғары қуатты турбосорғыларға мүмкіндік береді. Отынды буландыру үшін қол жетімді шектеулі жылу қозғалтқыш қуатын шектейді. Мысалдар: Atlas V және Delta IV-тің екінші сатылары үшін RL10 (жабық цикл), H II-нің LE 5 (буды шығару циклы).

Күрделі жану циклы: Отын немесе тотықтырғышқа бай қоспа алдын ала күйдіргіште жанып, турбосорғыларды қозғалтады, ал бұл жоғары қысымды газдар тікелей негізгі камераға жіберіледі, онда қалған отын немесе тотықтырғыш жану процесінен өтеді, бұл өте жоғары қысымға және тиімділікке мүмкіндік береді. Мысалдар: SSME, RD 191, LE 7.

Толық ағынды күрделі жану циклы: Отын және тотықтырғышқа бай қоспалар жеке алдын ала күйдіргіштерде жанып, турбосорғыларды қозғалтады, содан кейін екі жоғары қысымды газдар, біреуі оттегіге бай, екіншісі отынға бай, тікелей негізгі камераға жіберіледі, онда олар бірігіп, жанып, өте жоғары қысымға және жоғары тиімділікке мүмкіндік береді. Мысал: SpaceX Raptor.

Салқындату

Инжекторлар көбінесе жану камерасының қабырғасында отынға қанық қабат жасалатындай етіп орналастырылады. Бұл температураны төмендетіп, ағын бойындағы тамаққа және тіпті соплоға дейін әсер етеді, соның арқасында жану камерасын жоғары қысымда жұмыс істеуге болады. Бұл жоғары кеңею коэффициентіне ие соплоны қолдануға мүмкіндік береді, нәтижесінде жоғары импульс пен жүйенің жақсы тиімділігіне қол жеткізіледі. Сұйық ракеталық қозғалтқыштар көбінесе регенеративті салқындату жүйесін қолданады, ол отынды немесе сирек жағдайда тотықтырғышты камера мен соплоны салқындату үшін пайдаланады.

Жалынды

Жалынды оқытудың көптеген тәсілдері бар, бірақ сұйық отынды ракеталарда, басқа ракеталарға қарағанда, тұрақты және маңызды тұтандыру көзі қажет; тұтандырудың кешігуі (кейбір жағдайларда ондаған миллисекундтай аз уақыт) артық отынның салдарынан камерадағы қысымның артуына әкелуі мүмкін. Қатты іске қосылу тіпті қозғалтқыштың жарылуына себеп болуы мүмкін. Әдетте, тұтандыру жүйелері инжектор бетіне отты таратуға тырысады, массалық ағыны камераның толық массалық ағынының шамамен 1% құрайды. Негізгі клапандар ашылғанға дейін тұтандыру көзінің болуын қамтамасыз ету үшін кейде қауіпсіздік құлыптары қолданылады; алайда, кейбір жағдайларда құлыптардың сенімділігі тұтандыру жүйесінен төмен болуы мүмкін. Жүйе қауіпсіз жұмыс істеуі керек пе, әлде миссияның жалпы сәттілігі маңыздырақ пе, соған байланысты. Жоғарғы, ұшқышсыз сатыларда құлыптар сирек қолданылады, себебі құлыптың істен шығуы миссияның сәтсіздігіне әкелуі мүмкін, бірақ RS 25 қозғалтқышында ғарыш кемесінің ұшыру алдында қозғалтқыштарды тоқтату үшін құлыптар бар. Сонымен қатар, тұтандырғыштың сәтті тұтанғанын анықтау өте қиын, кейбір жүйелер жалынмен кесілген жіңішке сымдарды пайдаланады, сондай-ақ қысым датчиктері де қолданылады. Тұтандыру әдістеріне пиротехникалық, электрлік (ұшқын немесе қыздырылған сым) және химиялық әдістер жатады. Гиперголды отындар өздігінен тұтанудың артықшылығына ие, сенімді және қиын іске қосылу мүмкіндігі азырақ. 1940 жылдары кеңес орыстары гиперголды отынды пайдаланып қозғалтқыштарды іске қоса бастады, содан кейін тұтанғаннан кейін негізгі отынға ауысты. Бұл американдық F 1 ракеталық қозғалтқышында да қолданылды. Пирофорлы затты пайдаланып тұтандыру: Триэтилалюминий ауамен жанасқанда тұтанады және сумен жанасқанда тұтанады және/немесе ыдырайды, сондай-ақ кез келген басқа тотықтырғышпен – ол криогенді сұйық оттегімен жанасқанда тұтана алатын аз ғана заттардың бірі. Оның оңай тұтануы оны ракеталық қозғалтқыш тұтандырғышы ретінде ерекше бағалы етеді. Триэтилборанмен бірге қолданылғанда триэтилалюминий триэтилбораны, көбінесе TEA TEB деп белгілі, жасалуы мүмкін.

Ресей КСРО

Сұйық отынмен жұмыс істейтін зымыран идеясы заманауи контексте алғаш рет 1903 жылы орыс зымыран ғалымы Константин Циолковскийдің "Зымырандық көліктермен ғарышты зерттеу" атты кітабында пайда болды. Оның астронавтикаға қосқан үлесінің шамасы таң қалдырады, оның ішінде Циолковский зымыран теңдеуі, көп сатылы зымырандар және сұйық отындық зымырандарда сұйық оттегі мен сұйық сутегін пайдалану. Циолковский Еуропадағы Вернер фон Браун сияқты келешектегі зымыран ғалымдарына әсер етті. Пенемендедегі кеңес іздеу тобы Циолковскийдің кітабының неміс тіліндегі аудармасын тапты, оның "жалдамай барлық беттері фон Браунның түсініктемелерімен және жазбаларымен безендірілген" еді. Кеңес Одағының жетекші зымыран қозғалтқышын жасаушысы Валентин Глушко және зымыран жасаушысы Сергей Королев жас кезінде Циолковскийдің еңбектерін оқыды және екеуі де Циолковскийдің теорияларын шындыққа айналдыруға ұмтылды. 1929-1930 жылдары Ленинградта Глушко Газ динамикасы зертханасында (GDL) зымырандарды зерттеуді жүргізді, онда сұйық отындық және электрлік зымыран қозғалтқыштарын зерттеу үшін жаңа зерттеу бөлімі құрылды. Нәтижесінде ОРМ (орыс тілінде "эксперименталды зымыран қозғалтқышы") ОРМ 1-ден ОРМ 52-ге дейін қозғалтқыштар жасалды. Сұйық отындық зымырандардың 100 сынақ тесті жүргізілді, отынның әртүрлі түрлері қолданылды, төмен және жоғары қайнайтын температурасы бар отындар және 300 кг-ға дейін итеру күшіне қол жеткізілді. 1933 жылдың қаңтарында Цандер GIRD X зымыранын әзірлеуді бастады. Бұл конструкция сұйық оттегі мен бензинмен жұмыс істеді және ол жану камерасының ішкі қабырғасымен ағып, оған кірмес бұрын сұйық оттегімен қалпына келтірілетін алғашқы қозғалтқыштардың бірі болды. Сынақтар кезінде күюдің проблемалары бензиннен аз энергиялы спиртке ауысуға себеп болды. Соңғы зымыранның ұзындығы , диаметрі , массасы болды және ол тонналық жүк көтергішін биіктікке жеткізе алады деп күтілді. GIRD X зымыраны 25 қараша 1933 жылы ұшырылды және 80 метрлік биіктікке көтерілді. 1933 жылы GDL және GIRD бірігіп, Реактивті ғылыми-зерттеу институты (RNII) құрылды. RNII-де Глушко сұйық отынмен жұмыс істейтін ОРМ 53-тен ОРМ 102-ге дейін зымыран қозғалтқыштарын дамытуды жалғастырды, ал ОРМ 65 РП 318 зымыранмен жабдықталған ұшақты қуаттандырды. RNII-де Тихонравов оттегі/спирт сұйық отындық зымыран қозғалтқыштарын әзірлеумен айналысты. 1930 жылдардың соңында RNII-де сұйық отынмен жұмыс істейтін зымыран қозғалтқыштарына басымдық төмендетілді, алайда зерттеулер өнімді болды және кеңестік зымыран бағдарламасының кейінгі жетістіктері үшін өте маңызды болды.

Перу

Перулік Педро Паулет, өмір бойы Перуде зымырандармен тәжірибе жасаған, 1927 жылы Лимадағы El Comercio газетіне хат жазып, үш онжылдық бұрын Парижде студент кезінде сұйық отынды зымыран қозғалтқышымен тәжірибе жүргізгенін мәлімдеді. Зымырандарды зерттеу тарихшылары, олардың ішінде Макс Валье, Вилли Лей және Джон Д. Кларк, Паулеттің хабарламасына әртүрлі деңгейде сенім білдірді. Валье, Verein für Raumschiffahrt басылымы Die Rakete-де Паулеттің сұйық отынмен жұмыс істейтін зымыран дизайнын жоғары бағалап, қозғалтқыштың "керемет күші" бар екенін және оның жоспарлары болашақ зымырандарды дамыту үшін қажет екенін айтты. Герман Оберт 1965 жылы Паулетті зымыран саласындағы пионер деп атады. Вернер фон Браун да Паулетті "сұйық отынды қозғалтқыштың пионері" деп сипаттап, "Паулет адамның Айға жетуіне көмектесті" деді. Кейіннен Паулетке нацистік Германия тарапынан зымыран технологиясын дамытуға көмектесу үшін Astronomische Gesellschaft-ке қосылу туралы ұсыныс түсті, бірақ ол жобаның қарулану мақсатында екенін білген соң көмектесуден бас тартты және отынының формуласын ешқашан жарияламады. Фильм режиссері және зерттеуші Альваро Мехианың сөзіне сәйкес, Фредерик I. Ордвей III кейіннен Паулеттің жаңалықтарын суық соғыс кезеңінде жоққа шығаруға тырысып, фон Браунның нацистік Германиямен байланысын жасыруға ұмтылды.

Америка Құрама Штаттары

Сұйық отынды ракетаның алғашқы ұшуы 1926 жылғы 16 наурызда Массачусетс штатының Оберн қаласында өтті, американдық профессор Роберт Х. Годдард сұйық оттегі мен бензин отынын пайдаланып аппаратты ұшырды. "Нелл" деп аталған ракета 2,5 секундтық ұшу барысында көкөніс шаруашылығына құлап, бар болғаны 12,5 метрге көтерілді, бірақ сұйық итергішті пайдаланатын ракеталардың мүмкін екенін көрсету үшін бұл маңызды тәжірибе болды. Годдард бұл туралы он бес жыл бұрын ұсынған және 1921 жылдан бастап осымен белсенді түрде тәжірибе жасады. Неміс-румыниялық ғалым Герман Оберт 1922 жылы сұйық отынды пайдалануды ұсынатын кітап жариялады.

Германия

Германияда инженерлер мен ғалымдар сұйық отынды қозғалтқыштарға қызығып, 1920 жылдардың соңында Opel RAK бағдарламасында, әлемдегі алғашқы зымыран бағдарламасында оларды жасап, сынақтан өткізді. Макс Вальедің мәлімдемесіне сәйкес, Opel RAK зымырандарының конструкторы Фридрих Вильгельм Сандер 1929 жылдың 10 және 12 сәуірінде Рюссельсхаймдағы Opel Rennbahn трассасында екі сұйық отынды зымыранды ұшырды. Бұл Opel RAK зымырандары Еуропадағы алғашқы, ал Годдардтан кейін әлемдегі екінші сұйық отынды зымырандар болды. Валье "Ракеталық сапар" кітабында ракеталардың диаметрі 21 см, ұзындығы 74 см, бос салмағы 7 кг, отынмен толтырылғанда 16 кг екенін сипаттады. Максималды тартылыс күші 45-50 кп, ал жану уақыты 132 секундты құрады. Бұл көрсеткіштер газ қысымымен жұмыс істейтін сорғыны қолдануға нұсқайды. Бұл сынақтардың басты мақсаты – ағылшын арнасынан өту жоспарланған ұшу үшін құрылып жатқан Gebrüder Müller Griessheim ұшағына сұйық отынды қозғалтқыш жүйесін әзірлеу болды. Сонымен қатар, ғарыш тарихын зерттеуші Франк Х. Винтер, Вашингтондағы Ұлттық әуе және ғарыш мұражайының кураторы, Opel тобының қатты отынды зымырандармен қатар, сұйық отынды зымырандарды да жасап жатқанын растайды. Олар жылдамдық рекордтарын жаңару және Opel RAK зымырандарымен алғашқы пилотты зымыран ұшақтарын жасау үшін қолданылды. 1929 жылдың мамыр айында қозғалтқыш 200 кг (440 фунт) күшін 15 минуттан астам уақыт бойы өндірді, ал шілдеде Opel RAK командасы 300 кг (660 фунт) күшпен 30 минуттан астам қуатты фазаға қол жеткізді, деп хабарлайды Макс Валье. Ұлы экономикалық дағдарыс Opel RAK қызметін тоқтатты. 1930 жылдардың басында неміс әскері үшін жұмыс істегеннен кейін Сандер 1935 жылы, Германияда жеке зымыран жасауға тыйым салынған кезде гестапомен тұтқындалды. Ол мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен 5 жылға бас бостандығынан айырылып, компаниясын сатуға мәжбүр болды және 1938 жылы қайтыс болды. Макс Валье (Артур Рудольф және Хейландт арқылы), 1930 жылы тәжірибе жүргізу кезінде қаза тапқан, және Фридрих Сандердің сұйық отынды зымырандар жөніндегі жұмыстары неміс әскері, Heereswaffenamt тарапынан тәркіленіп, 1930 жылдардың басында және ортасында Берлин маңындағы полигонға генерал Уолтер Дорнбергердің басшылығымен енгізілді. Макс Валье 1930 жылдардың басында сұйық зымырандарды зерттейтін әуесқойлар тобының, VfR-дың негізін қалаушы болды, оның көптеген мүшелері кейіннен маңызды зымыран технологияларын дамытуға үлкен үлес қосты, соның ішінде Вернер фон Браун. Фон Браун нацистер үшін V-2 зымыран қаруын жасаған әскери зерттеу орталығының басшысы болды. 1930 жылдардың соңында экипажбен ұшу үшін зымырандық қозғалтқыштарды сынау жұмыстары күш алды, Германияның Heinkel He 176 ұшағы 1939 жылдың 20 маусымында неміс авиациялық инженеры Хеллмут Вальтер жасаған сұйық отынды зымыран қозғалтқышын пайдаланып, алғашқы пилотты зымырандық ұшуды жасады. Әскери қызметте болған жалғыз зымырандық ұшақ – Me 163 Komet (1944-45 жж.) Вальтер жасаған сұйық отынды қозғалтқышты – Walter HWK 109 509 қолданды, ол толық қуатында 1700 кг (16,7 кН) тартылыс күшін өндірді.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін американдық үкімет пен әскерилер сұйық отынды ракеталарды қару ретінде мұқият қарастырып, оларды дамытуға қаржы жұмсауды бастады. КСРО да осылай жасады, осылайша ғарышқа қатысты жарыс басталды. 2010 жылдары ғарышқа ұшу үшін 3D-басылған қозғалтқыштар қолданыла бастады. Мұндай қозғалтқыштардың мысалдарына SpaceX Dragon 2 ұшырудан қашу жүйесінде қолданылатын SuperDraco және Astra, Orbex, Relativity Space, Skyrora немесе Launcher ұшыру құралдарының бірінші немесе екінші сатыларында қолданылатын қозғалтқыштар жатады.