Кіріспе

Биіктік өлшегіш – белгілі бір нүктеден жоғары орналасқан нысанның биіктігін анықтауға арналған құрал. Биіктік өлшегіш немесе биіктік санағыш – нысанның белгілі бір деңгейден жоғары орналасқан биіктігін өлшеуге қолданылатын құрал. Биіктікті өлшеу процесі биіктік өлшеу деп аталады, ол су астындағы тереңдікті өлшеу – батиметрия терминімен байланысты.

Соник биіктік өлшегіш

1931 жылы АҚШ әуе күштері мен General Electric компаниясы ұшақтар үшін дыбыстық биіктікөлшегішті сынақтан өткізді. Ауыр тұман немесе жаңбыр болғанда ауа қысымына сүйенуге қарағанда бұл құрал сенімді әрі дәл деп есептелді. Жаңа биіктікөлшегіш, жартасқа ұқсас жоғары жиілікті дыбыстарды пайдаланып, ұшақтан жер бетіне дейінгі қашықтықты өлшеді. Бұл дыбыс ұшаққа қайтып келгенде, ұшақ кабинасындағы бақылау тақтасындағы көрсеткіште сантиметрлерге айналдырылды.

Радарлық биіктік өлшегіш

Радарлық биіктік өлшегіш биіктікті тікелей өлшейді, радиосигналдың беттен ұшаққа кері қайтуына кеткен уақытты пайдалана отырып. Сонымен қатар, жиілік модуляцияланған үздіксіз толқындық радарды қолдануға болады. Жиілік ауысқан сайын қашықтық артады. Бұл әдіс бірдей шығындармен импульстіқ радарға қарағанда әлдеқайда жоғары дәлдікке қол жеткізеді, сондықтан жиілік модуляциясын қолданатын радарлық биіктік өлшегіштер индустрия стандарты болып табылады. Радарлық биіктік өлшегіш коммерциялық және әскери ұшақтарда қону кезінде жер бетінен биіктікті өлшеу үшін қолданылады. Радарлық биіктік өлшегіштер сонымен қатар жерге жақыннан өтуді ескерту жүйелерінің құрамдас бөлігі болып табылады, ұшақ тым төмен ұшса немесе алда жер көтеріліп жатса, ұшқышты ескертеді. Радарлық биіктік өлшегіш технологиясы сонымен қатар жерді қадағалайтын радарларда қолданылады, бұл арнайы ұшақтарға жер бетінен өте төмен биіктікте ұшуға мүмкіндік береді. Көптеген зерттеулер мен тәжірибелердің нәтижесінде, лазерлік, изотроптық немесе ультрадыбыстық биіктік өлшегіштерге қарағанда "фазалық радиоалтиметрлер" жер әсеріне ұшырайтын көліктер үшін тиімдірек екені анықталды.

Лазерлік биіктік өлшегіш

Лидар технологиясы Марстағы жер бедері үстінен рекордтық ұшуларын жасау үшін "Индженьюити" тікұшағының навигациясына, төмен қаратылған Лидар биіктікөлшегіш арқылы көмектеседі.

Жер бетіндегі орналасу жүйесін

GPS қабылдағыштары төрт немесе одан көп спутниктермен трилатерация арқылы биіктікті де анықтай алады. Ұшақтарда автономды GPS арқылы анықталған биіктік, қандай да бір түзету әдісі қолданылмаса, қысымды биіктік өлшегіштің орнын толық баса алмайды. Жайылымда және тауға шығу кезінде GPS-пен өлшенген биіктік спутниктердің орналасуына байланысты 400 футқа (122 метрге) дейін қате болуы мүмкін.