Кіріспе
MetaFilter – мүшелері MeFi деп білетін, 1999 жылы құрылған және АҚШ-та орналасқан, пайдаланушылар желіде тапқан мазмұнға сілтемелер жасайтын, жалпы қызығушылық тудыратын веб-блог. 2003 жылдан бері танымал сұрақ-жауап бөлімі Ask MetaFilter де бар. 2021 жылғы желтоқсанға қарай сайтта, иесін қоса алғанда, сегіз жалақылы қызметкер жұмыс істейді. 2011 жылдың басында MetaFilter-де шамамен 12 000 белсенді мүше болған.
MetaFilter, known as MeFi to its members, is a general interest community weblog, founded in 1999 and based in the United States, featuring links to content that users have discovered on the web. Since 2003, it has included the popular question and answer subsite Ask MetaFilter. The site has eight paid staff members as of December 2021, including the owner. MetaFilter has about 12,000 active members as of early 2011.
Қауымдастық
MetaFilter компаниясын 1999 жылы Мэтью Хоуги құрды. Хоуги сайттың бағдарламалық жасақтамасын өзі жазды, Macromedia ColdFusion және Microsoft SQL Server қолданды. Алғашқы "Front Page Post" (FPP) – сканердегі мысықтар мен олардан алынған суреттер туралы жазба 1999 жылдың 14 шілдесінде жарық көрді. Бұл блог бастапқыда сілтемелерді алмастыратын блоггерлердің шағын қауымдастығы болған, ал қазір ол халықаралық танымалдыққа ие. Мүшелерге күніне бір рет бірінші бетке бір жазба жазуға рұқсат етіледі, онда кем дегенде бір сілтеме болуы тиіс. Кейін мүшелер осы жазбаларға өз пікірлерін білдіре алады. Алғашында мүшелік тегін және шектеусіз болғанмен, мүшеліктің өсуі жаңа мүшелерді тіркеуді жиі тоқтатуға мәжбүр етті. 2004 жылдың 18 қарашасында Хоуги қайтадан тіркеуді ашты, бірақ 5 АҚШ доллары көлемінде өмір бойы мүшелік ақысы енгізілді. 2009 жылы Time журналында бұл ақы сайтты "тролльдардан, зиянкестерден және басқа да анонимді жаман адамдардан ерекше азат етті" деп жазылған, соның нәтижесінде сайт "шағын қаланың немесе жақсы университеттің жақсы ниетті атмосферасына" ие болды. Тіркеу саны 100 000-нан асып кеткенімен, санау процесіндегі кемшілік тіркелу процесінен ортасынан бас тартқан пайдаланушыларды да есепке алады; нақты жазба жасайтын пайдаланушылардың саны 2008 жылдың қазан айына қарай шамамен 38 700-ге жуық. MetaFilter-де көптеген ішкі әзілдері бар тұрақты қауымдастық қалыптасқан. Мүшелер жүйелі түрде әлемнің әртүрлі қалаларында кездесулерге жиналады, және MetaFilter мүшелері мен кіші топтарына, соның ішінде MetaChat және MonkeyFilter-ге байланысты көптеген веб-сайттар бар, соңғысы MetaFilter мүшеліктері жабылған кезде пайда болған. Оқырман басқа пайдаланушылардың пікірлерін сүйікті деп белгілей алады, ал пікір білдірушілер өздерінің қанша рет "сүйікті" деп таңдалғанына мақтанады. MetaFilter 2009 жылы Times журналының 50 үздік веб-сайты тізіміне енді. 2012 жылдың қарашасында MetaFilter Google Panda іздеу жаңартуына байланысты трафиктің үлкен төмендеуін бастан кешірді; атап айтқанда, Ask MetaFilter беті трафиктің 40% жоғалтты. Бұл MetaFilter-ге бірден ақша жоғалтуына және бірнеше ақылы модераторларды жұмыстан босатуға әкелді. 2017 жылдың шілдесінде MetaFilter-дің меншік құқығы Мэтью Хоугиден ұзақ жылдар бойы модератор болған Джош Миллардқа берілді. 2018 жылдың маусым айында сайт айына 8000 АҚШ долларын жоғалтып жатты, бірақ жаңа жарнамалық кірістер көздері мен мүшелердің үлесін арттыру арқасында жағдай жақсарды. 2022 жылдың мамыр айында MetaFilter-дің меншік құқығы MetaFilter-дің алғашқы еріктісі және алғашқы қызметкері болған Джессамин Уэстке берілді. Сонымен қатар, наурыз айында қауымдастық мүшелерінен құралған басқару комитеті ұсынылды және тамыз айында сайланды.
Мазмұны
MetaFilter атауы веб-блогтардың «желідегі ең жақсыларын» «сüzеді» деген идеясынан туындаған, ал MetaFilter жазбалары – ең жақсылардың ішіндегі ең жақсылары болуы тиіс. Жазба жасайтындар тек ең қызықты немесе жаңа веб-сайттарды сілтемелеуге жауапты деп саналады, ал пайдаланушылардың беделі жарияланымдардың жалпы сапасына байланысты қалыптасады. MetaFilter-де аяқталмаған жазбалар, өзін-өзі таныстыру, ашық сұрақтар және басқа да интернет-форумдар мен қоғамдық сайттарда кең таралған басқа да мазмұндарға қатысты тыйым салынған. Жазбаларда міндетті түрде сілтеме болуы керек, ал сілтеме жасалған сайттың сапасы жоғары болуы тиіс.
Интернеттің ең жақсылары
Жарияланатын мазмұн әртүрлі. Онлайн өнер, жүлделі веб-дизайн, фотосуреттер галереясы және осы сияқты нәрселер өте бағаланатын, бірақ көбінесе аз талқыланатын "күндің сайты" тақырыбына жатады. Флэш ойындар мен көңілді онлайн фильмдер де кездеседі. Желілік және блог мәдениеті туралы пікірталастар да MetaFilter арқылы жүзеге асып, оның Blogger-мен ерте байланысын көрсетеді, бірақ мүшелік санының өсуіне байланысты бұл жиілеу үрдіс болып барады.
Жаңалықтар сүзгісі
Ашық жариялау одан да талаптарға сәйкес келмейтін жазбаларға да мүмкіндік береді. MetaFilter-де мұндай жазбаларды әжуалай сөздермен NewsFilter (немесе белгілі бір жаңалық тақырыптары үшін ұқсас сүзгі атаулары, мысалы, IraqFilter) деп атайды. Дегенмен, ағымдағы оқиғалар, әсіресе саясат тақырыбындағы пікір алмасу сөзсіз және белгілі бір деңгейде қабылданады. Егер бір жаңалық тақырыбы бойынша бірнеше жазба жарық көрсе, артық жазбалар көбінесе жойылып, пікір алмасу тақырыпқа арналған "негізгі" жазбаға, әдетте алғашқы жазбаға бағытталады. Маңызды жаңалықтар немесе саяси пікір таластар 9/11 (2001), Лондон шабуылдары (2005) және Катрина дауілі (2005) сияқты ұзаққа созылатын пікір алмасуларға ұласуы мүмкін, олар бір апта ішінде 80-нен астам жазбаны бірінші бетке шығарды. Осыған ең алғашқы мысал 2001 жылы Нисквалиде болған жер сілкінісі болды.
Тергеулер
MetaFilter «өз сілтемелерін» немесе маңызды мүдделер қақтығысы бар адамның жазбаларын тыйым салғандықтан, жазбалар қатаң тексерілуге бейім. Сайт мүшелері де бірнеше рет бірігіп, алдау мен алаяқтықты жою үшін тығыз жұмыс істеді. 2001 жылдың мамыр айында MetaFilter Кейси Никольтің жалғандығын ашуда маңызды рөл атқарды, онда әйел қатерлі ісікпен қайтыс бола жатқан жасөспірім қызының жалған онлайн бейнесін жасап, көптеген блогерлерді алдап, көңіл айту мен сыйлықтар жинады. 2004 жылдың қазан айында MetaFilter мүшелері Nick Nolte's Diary деген жалған веб-сайт авторларын анықтады. 2008 жылдың қаңтар айында онлайн қайырымдылық ұйымы GiveWell-дің негізін қалаушы Холден Карнофскийдің Ask MetaFilter-ге жасаған «қосалқы тіркеме» арқылы астротурфинг науқаны анықталды, бұл Карнофскийдің отставкаға кетуіне әкелді. 2009 жылы бір пайдаланушы New York Times Magazine журналының галереясында фотограф Эдгар Мартинстің фотошоппен өңдеген суретін байқады, ол кейін алынып тасталды.
Қанық болу
MetaFilter-дің негізін қалаушы принциптерінің бірі және сайттың «атмосферасын» құрастырудағы маңызды фактор – модерацияның көп бөлігі әлеуметтік нормалар мен әріптес қысымы арқылы жүзеге асырылады деген идея. Бұл «өздігінен реттеу» деп аталады, ол сайттың слоганында көрсетілген. Қоғамның сапа стандарттарына сай келмейтін жазбалар көбінесе MetaTalk-қа, сайттың әкімшілік бөліміне «жіберіледі», онда мүшелер жазбаны қалай жақсартуға болатынын талқылайды немесе кейбір жағдайларда кінәліні аяусыз сынайды. (Талқылаудан кейін қоғам кейде шақырудың негізсіз болғанын анықтайды.) Модераторлар құқық бұзушы пайдаланушының тіркелгісін уақытша тоқтата алады, бірақ мұндай жағдай сирек; тұрақты тоқтатулар одан да сирек кездеседі және көбінесе спамдер мен сайтты ауыр түрде зәулімдейтіндерге арналған. MetaTalk сонымен қатар мақтауға лайық ерекше жақсы жазбаларды да көреді, ал модераторлар үздік үлестерді басты беттің жанындағы жолақта үнемі көрсетеді. Сайттың алғашқы жылдарында өзін-өзі реттеу әдісі жоғары сапаны қамтамасыз етті және Хаухиге сайтты жеңілдете басқаруға мүмкіндік берді. Алайда, қоғам өскен сайын Хаухи штатты кеңейтіп, белсендірек рөлге көшті. 2004 жылы Джессамин Уэст оған модерациялауда көмектесе бастады; 2007 жылы пайдаланушы Джош Миллард («кортекс») қосымша модератор болып тағайындалды. 2008 жылы лондондық Рикардо Вакапинта жұмыс уақытынан тыс модераторлық міндеттерді өз мойнына алды, ал 2011 жылдың сәуірінде Джереми Прейчер («тынышсыз кочевник») демалыс күндері жағдайды қадағалау үшін қосылды. Белгілеу мүмкіндігі мүшелерге модератордың назарын нашар, қарапайым немесе ерекше жазбаларға аударуға мүмкіндік береді, бұл пайдаланушыларға сайтты қалыптастыруға қатысуға және сайт әкімшілігін ықтимал мәселелер туралы жылдам хабардар етуге мүмкіндік береді. Хаухи MetaFilter-ге killfiles және Slashdot стиліндегі бағалау жүйелерін қосуға ұзақ уақыт бойы қарсылық көрсетті, өйткені ол біріншісі қоғамды бөлектеуіне, ал екіншісі пайдаланушылардың жүйені «алдауға» тырысуына әкеледі деп санайды. 2014 жылдың 19 мамырында Хаухи 2014 жылдың 1 маусымынан бастап Вест, LobsterMitten және goodnewsfortheinsane модераторлары Google-дің Panda іздеу алгоритміне жасалған жаңартулардың салдарынан трафик күрт және күтпегендей төмендегеніне байланысты қызметтен босатылатынын жариялады, бұл Ask MetaFilter-дің жарнамалық кірісін 40%-дан астамға азайтты.
Қосалқы сайттар
Модерация бөлімінде айтылғандай, MetaTalk немесе қысқаша MeTa деп аталатын әкімшілік аймақ, қауымдастық туралы мета-талқылауға мүмкіндік береді, соның ішінде қателер туралы хабарламалар, мүмкіндіктер туралы сұраулар және «өздігінен реттеу». 2003 жылы Ask MetaFilter іске қосылды. Бұл форум мүшелерге сілтеме талап етілмей, қауымдастыққа сұрақтар қоюға мүмкіндік береді. AskMe тез арада әдеп талаптары шамалы өзгеше және тақырыптардың кең спектрін қамтитын күшті қосымша қауымдастыққа айналды. Пайдаланушылар аптасына бір сұрақ қоюмен шектеледі және анонимді түрде сұрақтар қоюға рұқсат етіледі. 2006 жылы MetaFilter Music іске қосылды. Сайттың бұл бөлімі пайдаланушыларға өздерінің музыкалық туындыларын жүктеуге мүмкіндік береді, оларды басқалар тікелей веб-сайтта тыңдай алады, сондай-ақ ойнату тізімі және сүйіктілер функциялары бар. Кейін, 2006 жылдың 24 тамызында MetaFilter Jobs қосылды. Бұл бөлім мүшелерге жұмыс орындарын жариялау үшін құрылды. 2007 жылы MetaFilter подкаст іске қосты, ол Подкасттар қосалқы сайтында орналасқан. 2010 жылдың маусым айында IRL қосалқы сайты қауымдастық кездесулері мен басқа да шараларды бөлісу үшін ашылды. 2014 жылы FanFare құрылды, ол қауымдастыққа телешоулар, фильмдер, подкасттар, кітаптар және арнайы шаралар сияқты ойын-сауық медиасын талқылауға арналған орын берді.