Кіріспе
Аувернь-Рона-Альпі, Франциядағы коммуна. Эвиан-ле-Бен (evjɑ̃ le bɛ̃), немесе жай ғана Эвиан (, Эвьян, немесе Л’Эвиан) – Швейцариямен шекарада орналасқан, Шығыс Франциядағы коммуна. Ол Овернь-Рона-Альпі аймағындағы Жоғарғы Савойя департаментінің солтүстік бөлігінде жатыр. Женева көлінің жағасындағы танымал демалыс орны және шипажай қаласы, осы жерге екі ғасырдан бері Ұлыбритания корольдері Эдуард VII және Георг V, Египет королі Фарук сияқты патшалар мен Анна де Ноайль графинясы және Марсель Пруст сияқты белгілі тұлғалар келіп демалып жүр.
Évian les Bains (evjɑ̃ le bɛ̃), or simply Évian (, Évyan, or L'Èvian), is a commune in Eastern France, by the border with Switzerland. It is located in the northern part of the Haute Savoie department in the Auvergne Rhône Alpes region. A high market holiday resort and spa town on the shores of Lake Geneva , it has been visited, over two centuries, by royalty such as Kings Edward VII and George V of the United Kingdom and King Farouk of Egypt, and celebrities such as countess Anna de Noailles and Marcel Proust.
Элиталық шипажай қаласының пайда болуы
Француз төңкерісі кезінде Эвиан бұлақтары бұрын көп танылмаған еді. Бірақ Бірінші империяның шипажай қалаларына деген қызығушылығы 1807 және 1808 жылдары бір ғалымды Эвиан бұлақтарын зерттеуге шабыс тартты. 1809 жылы көл жағасындағы порт және қаланы Милан мен Парижбен байланыстыратын жаңа жол (RN5) салынды. 1823 жылы Женевалық кәсіпкер М. Фауконне Эвиан минералды су компаниясын (Société des Eaux Minérales d'Évian) құрып, 1827 жылғы наурыз айында қаланың екі маңызды бұлағын сатып алды (олардың ең танымалсы – оны сатқан отбасының атымен аталатын Кашат бұлағы). М. Фауконне компаниясы кейін банкротқа ұшырады, ал бұлақтар Hôtel des Bains-қа тиесілі болды. Соңынан көптеген қонақ үйлер (Hôtel des quatre saisons, Hôtel de France, Hôtel des Alpes) салынды, бұл қаланың демалыс орны ретінде даңқын арттыруға септігін тигізді.
Белль дәуірінің алтын дәуірі мен "Күлкілі жиырмалар"
Cachat минералды сулары SA (Société Anonyme des Eaux Minérales de Cachat) 1859 жылдың желтоқсанында париждік инвесторлар Эвиан суын сату мақсатымен анонимді компания ретінде құрылды, ал 1865 жылы шағын қала өзін Эвиан-ле-Бен деп атауға өтті, шипажай ретінде дамитынын ілгерілету үшін. Кашат бұлағына тағы үш бұлақ қосылды (Гийо, Бонневи, Корпорау). Көлік инфрақұрылымының жақсаруы (теміржол станциясы) қаланың танымалдығын арттырып, шипажайға айналуына көмектесті. XIX ғасырдың соңында қалада 20-дан астам қонақ үй болды. Жойылған төбелер мен көл жағалауында ақсүйектердің үйлері мен сәнді виллалар бой көтерді, ал көл жағасында театр мен казино салынды. 1902 жылы моншалар құрылысы аяқталды, ал 1909 жылы сәулетші Хебрард ең сәнді қонақ үйлердің бірін салды: Royal Hotel. Эвиан Еуропаның ең жақсы шипажайларының бірі санайды, графша Анна де Ноаль, Фредерик Мистраль, Люмьер ағайындылары және Марсель Пруст сияқты әйгілі тұлғалармен танымал. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала жоғары деңгейдегі шипажай мәртебесін сақтап, Ага Хан III, Капуртала махаражасы, Альберт Лебрун (Республика президенті), Ұлыбритания королі Георг V және Египет королі Фуад I сияқты әлеуметтік қайраткерлер мен патшаларды қабылдады. 1938 жылдың шілдесінде еврей босқындарының мәселесін талқылау үшін Эвианда Эвиан конференциясы өтті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскерлері Эвианды басып алды және қаланың генерал Дупастың ескерткіші алынып тасталды.
Қазіргі заманғы
Алжир соғысын аяқтаған және тәуелсіз Алжирді мойындаған Эвиан келісімдері 1962 жылдың 18 наурызында сол жерде қол қойылды. 2003 жылдың 1 маусымында Эвианда "Жетілік" тобының 29-шы саммиті басталды. 2015 жылдың 26-30 тамызы аралығында G20Y қауымдастығының 6-шы жылдық саммиті сол жерде өтті. Эвиан қаласы әлі де демалыс орны және шипажай ретінде қаржыландырылуда.
Климат
Климаты континенттік таулы, айқын ылғалдылықпен сипатталады. Қыстары суық және қарлы, ал жаз мезгілі қоңырқай, кейде дауылды болады. Көктем мен күз (сәуір және қазан) айларында да орташа ылғалдылық жоғары болады. Annecy Meythet Орташа кезең 1981–2010 жылдары, күн сәулесі 1961–1990 жылдары. Ай J F M A M Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Жыл Ең жоғары температуралар (°C) 5,4 7,6 12,0 15,6 20,5 24,0 26,1 25,7 20,7 16,0 9,5 5,6 15,9 °C Ең төменгі температуралар (°C) 1,6 1,0 1,6 4,7 9,5 12,5 14,3 14,1 10,4 7,2 2,3 0,7 6,2 °C Жауын-шашын мөлшері (орташа мм) 91,2 82,2 94,6 102,8 105,1 90,0 100,8 114,8 123,3 118,0 116,8 109,9 1253 мм Жауын-шашынмен болатын өзгерістердің саны (> ) 11,1 9,4 10,2 10,3 11,6 9,1 9,6 10,2 9,1 11,4 11,7 10,9 125 күн Күн сәулесінің сағаттары 93 117 172 196 224 262 277 242 192 138 83 70 2046 сағат Айлық температура рекордтары (1970 жылдан бері, °C) 16,4 19,3 23,5 27,7 32,6 35,1 38,0 38,5 30,7 26,5 22,1 19,9 Ең жоғары температуралардың жылдары 2003 2017 1972 2018 2009 2019 2019 2003 2018 1977 2015 2000 Ең төменгі температура рекордтары (°C) 23,0 15,5 15,0 6,0 2,0 1,0 3,0 1,5 2,5 5,0 11,5 16,0 Ең төменгі температуралардың жылдары 1971 1978 1971 1975 1979 1975 1977 1978 1972 1973 1973 1973 Дерек көзі: Météo France
Экономика
Қалада Эвиан минералды суы өндіріледі, ол экономикаға маңызды үлес қосады. Сонымен қатар, Еуропадағы ең ірі тақырыптық казино – Казино д'Эвиан және Эвиан Корольдік курорты бар, бұрынғы Франция президенті Франсуа Миттеран мен Египет королі Фаруктың ең сүйікті демалыс орны ретінде танымал. Эвиан тұрғындарының көп бөлігі Лозаннада және жақын жердегі басқа швейцариялық қалаларда жұмыс істейді. Эвиандағы ең үлкен екі қонақ үй – Рояль қонақ үйі (G8 саммиті өткен орын) және Хилтон.
Көлік
Эвианда автобус желісі де, Женева, Аннемасс және Беллегардқа редовно қатынас жасайтын теміржол стансасы да бар. Париж мен Лионға азырақ қатынас жасайтын пойыздар да бар. Қала мен Лозанна арасында өте қарбалас паром қызметі, ал Ивоарға туристерге арналған қызмет те жүреді.