Кіріспе

Жиілік диапазоны

S жолағы – Электр және электроника инженерлері институтының (IEEE) электромагниттік спектрдің микротолқындық диапазонының 2-ден 4 гигагерцке (ГГц) дейінгі жиіліктерді қамтитын бөлігіне берген атау. Осылайша, ол 3,0 ГГц жиілігінде UHF және SHF жолақтарының дәстүрлі шекарасын кесіп өтеді. S жолағы әуежайлардағы бақылау радарлары, әуе трафигін басқару, ауа райы радары, теңіз кемелерінің радары және кейбір байланыс спутниктері үшін қолданылады, әсіресе NASA ғарыш аппараттарымен және Халықаралық ғарыш станциясымен байланыс үшін. 10 см радиолокациялық қысқа жолақтың диапазоны шамамен 1,55-тен 5,2 ГГц-ке дейін. S жолағында сондай-ақ 2,4–2,483 ГГц ISM жолағы бар, ол төмен қуатты лицензияланбаған микротолқынды құрылғылар үшін кеңінен қолданылады, мысалы, сымсыз телефондар, сымсыз құлаққаптар (Bluetooth), сымсыз желілер (WiFi), гараж қақпаларын ашатын құрылғылар, кілтсіз көлік құлыптары, бесік бақылау құрылғылары, сондай-ақ медициналық диатермиялық аппараттар және микротолқынды пештер үшін (әдетте 2,495 ГГц). Үндістанның аймақтық спутниктік навигациялық жүйесі (IRNSS) 2,483778-ден 2,500278 ГГц-ке дейін сигналдар жібереді.

WiFi желісі

WiFi желілері осы жолақты ең көп пайдаланады; IEEE 802.11b және 802.11g стандарттары S жолағының 2,4 ГГц бөлігін қолданады. Бұл – әлемдегі ең көп таралған компьютерлік желілер, олар үй және шағын кеңселердегі жұмыс үстелдері мен ноутбуктерді, планшеттерді, смартфондарды, смарт-телевизорларды, принтерлерді және смарт-динамиктерді біріктіріп, сымсыз маршрутизатор арқылы интернетке қосуға, сондай-ақ кофеханалар, қонақүйлер, кітапханалар және әуежайлар сияқты қоғамдық орындардағы сымсыз қолжетімділік нүктелерінде мобильді құрылғыларға интернетке қолжетімділікті ұсынуға қолданылады.

Мобильді қызметтер

Мобильді қызметтер 2,3 ГГц-тан 2,6 ГГц-қа дейінгі жиілік диапазонында жұмыс істейді, нақтырақ айтқанда 2300–2400 МГц және 2500–2690 МГц жолақтарында. АҚШ-та 3,55–3,7 ГГц жиілік диапазонындағы спектр CBRS қызметтері үшін аукционға сатылды, ал FCC агенттігі 5G үшін 3,45–3,55 ГГц және 3,7–3,98 ГГц жиілік диапазондарындағы спектрді аукционға шығарды, бірақ агенттік бұл спектрді C жолағы деп атайды.

Спутниктік байланыс

АҚШ-та FCC 1995 жылы 2.31-ден 2.36 ГГц-ке дейінгі S жолағында спутниктік негіздегі Цифрлық Аудио Радио Қызметінің (DARS) таралуын мақұлдады, оны Sirius XM Radio қолданады. Соңғы кезде ол 2.0 және 2.2 ГГц аралығындағы S жолағының бөліктерін, Жерсеріктік жылжымалы қызмет (MSS) желілерін құру үшін, Қосымша Жер үсті компоненттерімен (ATC) байланыста мақұлдады. ICO Satellite Management (қазіргі Pendrell Corporation) және TerreStar (тоқтатылған) сияқты мұндай желілерді іске асыруға талпынған бірнеше компания болды. 2.6 ГГц диапазоны Қытайдың мультимедиялық ұялы хабар таратуы үшін қолданылады, бұл спутниктік радио және ұялы теледидар стандарты, АҚШ-тағы авторлық жүйелер сияқты, әлемнің қалған бөлігінде қолданылатын ашық стандарттармен үйлесімсіз. 2009 жылдың мамыр айында Inmarsat және Solaris Mobile (Eutelsat және SES (EchoStar Mobile) арасындағы бірлескен кәсіпорны) Еуропалық комиссиядан S жолағының әрқайсысына 2 × 15 МГц бөлігін алды. Екі компанияға 18 жыл бойы пан-Еуропалық MSS қызметтерін ұсынуды бастауға екі жыл берілді. Жерден ғарышқа байланыс үшін бөлінген жиіліктер 1.98–2.01 ГГц, ал ғарыштан Жерге байланыс үшін 2.17–2.2 ГГц. Eutelsat W2A спутнигі 2009 жылдың сәуір айында ұшырылды және 10° шығыс бойында орналасқан. Индонезияда MNC Vision S жолағын тікелей үйге спутниктік теледидар үшін пайдаланады (көптеген елдердегі ұқсас қызметтер Ku жолағын пайдаланады). Бұл қызмет үшін әдетте бөлінген жиілік 2.5–2.7 ГГц (LOF 1.570 ГГц). IndoStar 1 әлемдегі алғашқы коммерциялық байланыс спутнигі болып табылады, ол хабар тарату үшін S жолағы жиіліктерін пайдаланды, бұл атмосфераға тиімді түрде еніп, Индонезия сияқты ауыр жауын-шашын жасайтын аймақтардағы 80 см диаметрлі кішкентай антенналарға жоғары сапалы таратуды қамтамасыз етеді. Ұқсас Ku немесе C жолағы қабылдау өнімділігі ылғалды атмосфераға ену үшін үлкен тарату қуатын немесе әлдеқайда үлкен тарелканы қажет етеді.

Басқа қолданыстар

Микротолқынды пештер 2495 немесе 2450 МГц жиілігінде IEEE 802.16a ISM диапазонында жұмыс істейді. Кейбір сымсыз телефондар да осы диапазонда жұмыс істейді. 802.16e стандарттары S жолағының жиілік диапазонының бір бөлігін пайдаланады; WiMAX стандарттары бойынша. Көптеген өндірушілер 3,5 ГГц диапазонында жабдықтар шығарады. Бұл мақсатта бөлінген нақты жиілік диапазоны елдеріне қарай өзгереді. Солтүстік Америкада 2,4–2,483 ГГц – бұл сымсыз телефондар, сымсыз құлаққаптар және бейне жөнелтушілер сияқты лицензияланбаған спектр құрылғылары үшін қолданылатын ISM диапазоны, соның ішінде 2,402 ГГц және 2,480 ГГц аралығында жұмыс істейтін Bluetooth та бар. Әуесқой радио және әуесқой спутниктік операторлардың S жолағында екі бөлігі бар: 13 см (2,4 ГГц) және 9 см (3,4 ГГц). Әуесқой теледидар ретрансляторлары да осы жолақтарда жұмыс істейді. Әдетте, әуежайлардағы бақылау радарлары 2700–2900 МГц диапазонында жұмыс істейді. Бөлшектерді үдеткіштерді S жолағындағы радиожиіліктік (RF) көздерімен қуаттауға болады. Жиіліктер 2,998 ГГц-те стандартталған, бұл 100 мм (Еуропа) немесе 2,856 ГГц (АҚШ) толқын ұзындығына сәйкес келеді. Ұлттық NEXRAD радар желісі S жолағы жиіліктерімен жұмыс істейді. Осы жүйе іске қосылғанға дейін ауа райын бақылау үшін C жолағы жиіліктері жиі қолданылатын. АҚШ-та 3,55–3,7 ГГц диапазоны 2015 жылдың сәуірінде Федералды байланыс комиссиясы қабылдаған ережелерге сәйкес, Ұлттық кеңжолақты жоспардың (АҚШ) нәтижесінде ортақ спектрге айналуда. CBRS (Citizens Broadband Radio Service) спектрінің ең ірі пайдаланушысы – АҚШ Әскери-теңіз күштері. Кабельдік операторлар бұл жолақты ауылдық жерлерде сымсыз кеңжолақты байланыс үшін пайдалануды жоспарлап отыр, ал Charter Communications 2018 жылдың қаңтарында қызметті сынақтан бастады. Бұл жолақ L жолағын алмастыру үшін спутниктік байланыста аралық жиілік ретінде де қолданылады, онда модем/IDU және антенна/ODU арасында сигналдарды жіберу және қабылдау үшін бір ғана коаксиалдық байланыс пайдаланылады. Бұл жіберу және қабылдау сигналдары арасындағы кедергілерді болдырмау үшін жасалған, өйткені екі коаксиалдық жүйеде сигналдар бөлек болады және екеуі де L жолағының толық жиілік диапазонын пайдалана алады. Бір коаксиалдық байланыста S жолағын пайдаланып, жіберу сигналын L жолағынан "жиіліктік ығыстыру" үшін көбейтуші, мысалы 10, қолданылады. Мысалы, модем 2,815 ГГц IF (S жолағында) ODU-ға сигнал жібереді, содан кейін ODU осы сигналды 28,15 ГГц SHF (Ka жолағында) спутникке қарай түрлендіреді.

Оптикалық байланыс

S жолағы оптикалық байланыста 1460 нм-ден 1530 нм-ге дейінгі толқын ұзындығы диапазонын білдіру үшін де қолданылады.