Кіріспе

Үндістандық крикетші Ирфан Патан (; 1984 жылдың 27 қазанында туған) – бұрынғы үндістандық крикетші, қазіргі кезде комментатор және талдаушы. Ол 2007 жылғы ICC Twenty20 World Cup және 2013 жылғы ICC Чемпиондар Трофиін жеңіп алған Үндістан крикет құрамасының құрамында болды. Карьерасын орташа жылдамдықтың соққылы және тігіспен ойнайтын боулингер ретінде бастаған Патан 19 жасқа толғаннан кейін ұлттық құрамаға тез арада енді, ал оның үміткерлік көрсеткен өнері мен керемет соққысы оны Пәкістанның Васим Акраммен салыстыруға себеп болды. 2006 жылдың басында Патан матчтың бірінші оверінде (Карачиде Пәкістанға қарсы) тесттік хет-трик жасаған жалғыз боулингер болды. Дегенмен, сәтті кезең ұзаққа созылмады, және 2006 жылдың басынан бастап Патан жылдамдығын жоғалта бастады, ал оның қақпаларды алу мүмкіндігі төмендеді. Патанның соққысы тиімді болғанымен, ол маманы ретінде қарастырылмады және 2006 жылдың соңында тесттік және бір күндік матчтардан шығарылды. 2007 жылға дейін ол 2007 жылғы Twenty20 World Cup-қа оралғанға дейін құрамада болған жоқ. Шаши Тхарурдың "Үндістанның жоғалған ұлдары" тізіміне Винод Камбли және Лаксман Сиварамакришнан сияқты ойыншылармен бірге Ирфан Патан да енді. Ол құрамадағы орнын нығайтып, 2004 жылы ICC-нің жылдың үздік жас ойыншысы атанды. Патан 2004 жылы Пәкістанда өткен бір күндік халықаралық және тесттік сериялардағы жеңістерге үлкен үлес қосты. Бұқаралық ақпарат құралдары оны Үндістан крикетінің "көк көзді баласы" деп сипаттады. 2004 жылдың соңында ол Бангладешке қарсы екі тесттік матчта 18 қақпа алды, бірақ 2005 жылдың басында нашар өнер көрсетті және жоғары қарқынмен ұпай жіберіп алды, нәтижесінде бір күндік халықаралық (ODI) құрамасынан қысқа мерзімге шығарылды. Содан кейін австралиялық Грег Чаппелл, сол заманғы жетекші соққы берушілердің бірі, Үндістанның бапкері болды (2005) және Патанның соққы беру әлеуетін анықтады. Патан соққы беру дағдыларын жақсартты және толыққанды боулингтік жанкүйер болуға тырысты, ал ODI матчтарында кейде соққы беруді ашты және тест матчында (2005 жылдың 10 желтоқсанында Делиде Шри-Ланкаға қарсы) Вирендер Сехвагтың ауруынан кейін 93 ұпай жинады. Ол Шри-Ланка мен Пәкістанға қарсы төрт тесттік ойынның ішінде 80 ұпайдан жоғары үш рет ұпай жинады. Чапеллдің басшылығымен өткен алғашқы тоғыз айда Патан соққымен де, доппен де жақсы өнер көрсетті, үнемі ұпай жинады және жиі жоғары сатыдағы қақпаларды алды. Ол ICC-нің ODI рейтингінде 2-орынға көтерілді және тесттік рейтингте де алдыңғы беске кірді. Бұл сыншыларды оны бұрынғы үндістандық жылдам боулингтік жанкүйер Капил Девпен салыстыруға итерді. Патан 2007 жылдың қыркүйегінде халықаралық аренаға оралды, алғашқы Twenty20 World Cup-та үш қақпа алды және финалда Пәкістанды жеңгенде матчаның ең үздік ойыншысы атанды. Патан T20 World Cup дебютінде бірінші доптан қақпа алған алғашқы үндістандық боулингер болды. Бұл оған ODI құрамасына қайта оралуға мүмкіндік берді, онда ол келесі 12 айдың көп бөлігінде тұрақты болды, бірақ экономикасы жоғарылағандықтан және кейіннен формасымен және жарақаттарымен күрескендіктен құрамадан шығарылды. 2007 жылдың соңында Патан 19 айдан кейін тесттік құрамаға қайта шақырылды және өзінің алғашқы тесттік жүзін соқты, бірақ боулингі жеткілікті тиімді болмағандықтан, тек екі жылдам боулингер қажет болғандықтан құрамада өз орнын сақтай алмады. Патан Үндістан үшін соңғы тесттік матчын 2008 жылдың сәуір айында Оңтүстік Африкаға қарсы өткізді. Ол отандық деңгейде соққымен де, доппен де өнер көрсетуді жалғастырды, бірақ оның тыныш қарқыны халықаралық деңгейде тиімсіз деп жиі сынға түсті. Алайда, ол 2011–12 жылғы Ранжи Трофиінде жақсы өнер көрсетті, онда ол ең көп қақпа алған ойыншы болды, және оның өнері оған қайтадан ұлттық құрамаға шақыруға мүмкіндік берді.

Түпнұсқасы мен жеке өмірі

Патан 1984 жылғы 27 қазанда Үндістанның Гуджарат штатындағы Барода қаласында дүниеге келді. Оның тегі – пуштун (патан), ол Гуджараттағы патан қауымына жатады. Ол ағасы Юсуфпен бірге Вадодарадағы мешітте, кедей отбасында өсті. Әкесі муэдзин қызметін атқарды. Әке-шешесі олардың ислам ғалымдары болуын тіледі, бірақ Патан мен оның ағасы крикетке қызығушылық танытты. Бастапқыда оның доптары крикет алаңының екінші жағына жетпейтін, бірақ ыстық күндерде күніне алты сағаттық қатаң жаттығулар мен отбасының тәртіптілігі оның үнемі дамуына көмектесті. Патан Австралияда тұратын Шиванги Девпен 10 жыл бойы қарым-қатынаста болды. Ол оған үйленгісі келді, бірақ Ирфан ағасы Юсуфтың бұрын үйленуін қалағандықтан, екеуі арасында келіспеушіліктер туды және 2012 жылы олардың қарым-қатынасы аяқталды. Олардың екі ұлы бар.

Ерте мансап

Бұрынғы үндістандық капитан Датта Гаеквадтың жетекшілігімен Патан 14 жасқа дейінгі Барода құрамасына іліккен. 15 жасқа дейінгі деңгейде Барода ұлттық турнирде өнер көрсетуге шақырылғанда, ол толық крикет жабдықтарымен қамтамасыз етілді, бұрын отбасының төмен экономикалық жағдайына байланысты қолданылған жабдықтармен шектеліп келген еді. 1997 жылдың желтоқсанында Патан 13 жасқа толғаннан кейін екі ай ішінде Бароданың 16 жасқа дейінгі құрамасына қосылды. Гуджаратқа қарсы матчта ол жалпы сомада 1/35 алып, 1 және 11 ұпай жинады, бірақ дереу құрамнан шығарылды. Ол 16 жасқа дейінгілер құрамасында екі жыл ойнаған жоқ. 1999 жылдың қараша айында, 15 жасқа толғаннан кейін бір ай өткен соң, ол келесі ойында өнер көрсетті, бұл жолы Бароданың 19 жасқа дейінгі құрамасы Махараштраға қарсы шықты. Ол 61 және 9 ұпай жинап, жеңіске жеткенде жалпы сомада 3/41 алып, бірақ келесі матчта 16 жасқа дейінгілерге қайта жіберілді және 1999–2000 маусымын сонда аяқтады. Ол кіші дивизионда қысқа серийлерде ойнады, алты матчта 38.00 орташасымен төрт қақпа алды, әр ойында жеті оверден аспады. Ол ұпай жинауда табысқа жетті, Мумбаиға қарсы 72 ұпайдың ішінде 253 ұпай жинады. 2000 жылдың ортасында Патан басқа елдердің құрамаларына қарсы бірнеше матчтар ойнау үшін 15 жасқа дейінгі құрамаға шақырылды. Ол он матчта 12.66 орташасымен 15 қақпа алды, оның ішінде Таиландқа қарсы 3/2 үздік көрсеткіші тіркелді, сондай-ақ 7.50 орташасымен 15 ұпай жинады. Патан Бангладешке қарсы 9/16 есебімен көзге түсті, олардың 34 ұпайға тоқтауына көмектесті, финалда 3/33 алып, Үндістанның Шри-Ланкадан жеңіске жетуіне септігін тигізді. Патан сонымен қатар 31.33 орташасымен 94 ұпай жинады, 32, 28 және 34 ұпайдан жинады. Үндістанға оралғаннан кейін Патан алғаш рет жоғары деңгейдегі аймақтық құрамаға шақырылды. Ол Бароданың Ранжи Трофиі маусымында бірде-бір матч ойнамағанына қарамастан, Дулип Трофиі үшін Батыс аймағына шақырылды. Ол таңдау комиссиясының сенімін ақтады, Орталық аймаққа қарсы өткен алғашқы матчта 4/74 және 6/72 алып, он қақпадан тұратын алғашқы ойынды жасады, нәтижесінде 161 ұпаймен жеңіске жетті. Келесі матчта ол 4/72 және 3/85 алып, Батыс Солтүстікке 178 ұпаймен жеңіске жетті. 2019 жылы ол Джамму және Кашмир крикет құрамасына жаттықтырушы және кеңесші ретінде қосылды. 2022 жылы Бхилвара Кингс оны Легендалар лигасының крикетіне шақырып, капитандыққа тағайындады және 2023 жылғы маусымда да сақтап қалды.

Алғашқы жылдары (2003-2005)

Патан өзінің тестілік дебютін 2003 жылғы желтоқсанда Аделаида оваланда Австралияға қарсы екінші тестілік матчта жасады. 19 жасында ол Бароданың сол жақтағы шабуылшысы Захир Хан бірінші тестіде жарақат алғаннан кейін боулингке шықты. Жоғары есепті матчта ол Мэттью Хейденнің қақпасын алып, бір оверде бес рет 160 ұпай берді. Өзінің жалғыз иннингсінде бір ұпай жинап, Үндістан төрт қақпамен жеңіске жетті. Австралия мен Зимбабвеге қарсы өткен үш елдік турнирде Патан өзінің алғашқы бір күндік сериясында 31 орташа есеппен 16 қақпа алып, ең көп қақпа алған ойыншы атанды. Австралияға қарсы дебюттік матчта он оверден 0/61 нәтиже көрсеткеннен кейін, ол келесі екі матчта әлем чемпиондарына қарсы 3/64 және 3/51 нәтиже көрсетті. Турнирде ол өзінің бірінші халықаралық ойыншысы атағын алты матчта Зимбабвеге қарсы 4/24 нәтиже көрсеткеннен кейін алды. Алайда, оның туры матч төрешілерінің екінші финалдағы австралиялық шабуылшы Дэмиен Мартинді мазақтағаны үшін сөгіс бергенінен кейін жаман аяқталды. Бұл матчта ол 2/75 нәтиже көрсетті, ал Австралия 5/359 есебімен жеңіске жетіп, Үндістанды 208 ұпаймен ұтты. Патан матчта 30 ұпай жинады, ал оның командасы бар болғаны 151 ұпайға жеңіліп қалды. Оның соққысы турдың соңына қарай жақсарды, соңғы төрт иннингсінде кем дегенде 19 ұпай жинады және турнирде 17.20 орташа есеппен 86 ұпаймен аяқталды. Сонымен қатар, бір күндік матчтарда 36 ұпай жинады. Халықаралық карьерасының басында көрсеткен өнерінің арқасында Патан 2004 жылы ХКК-нің «Жылдың жас ойыншысы» атағына ие болды. Патан бір күндік матчтардағы нәтижелі формасын 2004 жылғы Шри-Ланкадағы Азия кубогында жалғастырды, онда ол алты матчта 4.37 экономикалық көрсеткішпен 16.28 орташа есеппен 14 қақпа алып, Біріккен Араб Әмірліктері, Бангладеш және Пәкістанға қарсы үш-үш қақпа алды. Ол сондай-ақ Пәкістанға қарсы жеңісте 32 сағатта 64 ұпай жинады. Ол Кенияға қарсы 2/11 және Пәкістанға қарсы 3/34 нәтиже көрсетті, бірақ соңғысының қолынан жеңіліс Үндістанның турнирдегі жолын аяқтады. Австралия серияны 2:1 есебімен жеңіп алды, ал Патан 84.00 орташа есеппен екі қақпа алып, 33.33 орташа есеппен 100 ұпай жинады. Ол Оңтүстік Африкаға қарсы екінші тестіде оралды, 3/89 нәтиже көрсетті және сегіз қақпамен жеңіске жеткен матчта 24 ұпай жинады, бұл 1:0 есебімен серияда жеңіске жетті. Одан кейін ол келесі матчта Читтагонгте 7/118 нәтиже көрсетті, 11.88 орташа есеппен 18 қақпа алып, серияның үздік ойыншысы атанды. Үндістан серияны жеңіп, екі матчты да иннингпен жеңді. Үндістандық шабуылшылар көп ұпай жинаса да, Патан 5 және 4 ұпай жинады. Соңғы екі матчта ол 2/122 және 1/160 нәтиже көрсетті, бір оверде төрттен астам ұпай берді, ал пәкістандық шабуылшылар көп ұпай жинады. Ол 16.00 орташа есеппен 64 ұпай жинады және үшінші тестінің екінші иннингсінде нөлге шықты, ал үй иелері соңғы күні құлап, серияны 1:1 теңдікке жеткізді. Патан мамыр айының соңында келді және алты апта болды. Ол Пәкістан сериясынан жақсы нәтижелерге қол жеткізді, төрт бір күндік матчта 24.66 орташа есеппен алты қақпа алып, 5.41 экономикалық көрсеткіш көрсетті, соның ішінде Эссекске қарсы 3/42 нәтиже көрсетті. Жаңа T20 форматында Патан жеті матчта 12 қақпа алып, 12.75 орташа есеппен 6.37 экономикалық көрсеткіш көрсетті, соның ішінде Эссекске қарсы үздік 4/27 нәтиже көрсетті. Ол сол матчта 21 ұпай жинап, 31 ұпаймен жеңіске жетті. Команда Үндістанға оралғаннан кейін Чаппел Патанды Шри-Ланка құрамасына қарсы 2005 жылғы серияның соңына дейін «Челленджер» трофиінде ашық шабуылшы ретінде пайдаланып, тәжірибе жүргізді. Бұл 28 және 11 ұпаймен орташа табысты болды. Патан 6 қақпа алды. 2005 жылы жақсы өнер көрсеткеннен кейін, Патан желтоқсан айында Үндістан крикет бақылау кеңесімен A сыныпты келісімшартқа көтерілді. 2006 жылы Патанның жаңа жылға бастауы қиын болды. Лахор мен Фейсалабадта жалпақ беттерде өткен алғашқы екі тестілік матчта ол пәкістандықтармен сәл ғана ойнады, жалпы алғанда екі қақпа алып, бір оверде төрттен астам 319 ұпай берді. Бірінші тестіде мүмкіндік болмағанымен, Патан жақсы жағдайды пайдаланып, Фейсалабадта жүлдегер Махендра Сингх Дхонимен қос жүзді серіктестікте 90 ұпай жинады. Патан 29 қаңтарда Карачиде өткен үшінші тестіде сәттілікке қол жеткізді, ол тестілік матчтың бірінші оверінде хет-трик жасаған бірінші және бүгінгі күнге дейін жалғыз ойыншы атанды. Бұл рекордтық көрсеткіш, сондай-ақ, жалпы есептік көрсеткіш бойынша ең жоғары көрсеткіш болды (130,18: Салман Батт 34,27, Юнис Хан 46,04, Мұхаммед Юсуф 49,86) және 1783 тестіден кейін келді. Ол Юнистің аяғын аутсвингтерден ұстап, Юсуфты иінсвингтермен ұстап алды. Ол 5/61 нәтиже көрсетті, бірақ екінші иннингте жазаланды, 1 қақпа алып, 106 ұпай берді, өйткені Пәкістан Үндістанның қолынан келмейтін мақсат қойды. Бұрынғы Үндістандық бейімдеуші Жавагал Шринат Патанның қарқыны төмендеуіне алаңдаушылық білдірді...

Қайта оралу және тізе жарақат 2011

2011 жылы желтоқсанда Батыс Үндістанға қарсы бес матчтық бір күндік серияның соңғы екі матчы үшін Ирфан Патан Үндістанның бір күндік құрамасына қайта шақырылды. Ол серияның соңғы матчында ойнап, алғашқы доптан қақпаны иеленді. Ол Комонвелл Банк Сериясына да іріктелді, төрт ойын ойнап, 24.00 орташасымен 96 ұпай жинады, ең жоғары көрсеткіші 47 ұпайды құрады. Сондай-ақ, ол 31.16 орташасымен 6 қақпа алды, ең жақсы көрсеткіші 3/16 болды. Оның табысты ойындары Азия кубогы құрамасына кіруіне әкелді. Ол үш матч ойнады, бірақ соққыға түсу мүмкіндігіне ие болмады, бірақ Шри-Ланкаға қарсы серияның бірінші матчында 4/32 есебімен өзін доп тастаушы ретінде көрсетті. Келесі екі ойында тағы екі қақпа алды. 2012 жылдың 31 наурызында Оңтүстік Африкаға жасаған турдағы бір Т20 матчында 4–0–44–1 көрсеткішін тіркеді, бірақ соққыға түсуге мүмкіндік болмады. Патан 2012 жылы Үндістан премьер лигасының «Дели Дердевилс» командасы сапында 17 матчта 58.12 орташасымен бар болғаны 8 қақпа алды. 2012 жылдың 13 шілдесінде BCCI жарақат алған Винай Кумардың орнына Шри-Ланкаға жасалатын тур үшін Ирфан Патанды Үндістан құрамасына қосқанын жариялады. Оның жан-жақты өнерінің арқасында Үндістан келесі Шри-Ланка сериясындағы бес бір күндік матчтың төртеуін және жалғыз Т20 матчын жеңіп алды. Патан бес қақпа алған үздік доп тастаушы атанды. Патан 2012 жылы Шри-Ланкада өткен ICC Т20 әлем чемпионатында Үндістан құрамасының құрамында болды. 2012–13 жылғы Ранжи Трофисінің ашылу матчында Карнатакаға қарсы ойында Патан өзінің бірінші сыныптық ең жоғары көрсеткішін 121 ұпайға дейін көтерді, бұл оның үшінші ішкі жүздігі болды. Алайда, матч барысында тізесіне жарақат алды және 2013 жылдың наурыз айында ғана қайтадан қатыса бастады. 2014 жылы ол Үндістан премьер лигасының «Санрайзерс Хайдарабад» командасына қабылданды.

Зейнеткерлік

2020 жылдың қаңтар айында Ирфан Патан барлық крикет түрлерінен қанағаттанды.

Жалақ дихла жа

Патан 2015 жылы Colors TV арнасының танымал "Jhalak Dikhhla Jaa" би шоуының 8-ші маусымына қатысты. Ол би өнерімен көптеген адамдарды әсерлі етті және 2015 жылдың 22 тамызында 6-шы аптада қатысуын аяқтағанға дейін жобада қалды.

Патанның крикет академиясы

Патанның крикет академиясын Ирфан Патан мен Юсуф Патан бірлесіп құрды. Академия бұрынғы Үндістан құрамасының бапкері Капил Дев пен Кэмерон Трэделлді бас кеңесшілер ретінде шарт жасастырды. Чапелл академия жаттықтырушыларына оқыту курсын өткізеді.