Кіріспе

Үндістандық крикетші Мұхаммед Шами (3 қыркүйек 1990 жылы туған) – Үндістан құрамасының барлық форматта оң қолмен ойнайтын жылдам немесе орташа жылдамдықпен доп беретін халықаралық крикетшісі. Ол отандық крикетте Бенгал командасы үшін, ал Үндістан Премьер Лигасында (IPL) төрт команда үшін ойнаған. Шами допты тігістен шығарып, оны екі бағытта қозғалту үшін, соның ішінде кері айналмалы қозғалысты пайдаланады. Ол шектеулі оверлердегі соңғы оверлерде (слог) өте тиімді және барлық форматта кейде "тоқтатылмас" деп сипатталады. Шами 2023 жылғы ICC Крикет Чемпионатында Үндістанның ең көп қақпа алған ойыншысы болды, сондай-ақ 13 мәрте өткізілген Крикет Чемпионатының 48 жылдық тарихында 50 қақпа алған ең жылдам боулер атанды. Ол 2023 жылғы Крикеттен Арджуна сыйлығының иегері.

Ерте өмір және мансап

Шамми Уттар-Прадеш штатындағы Амроха қаласындағы Сахаспур ауылында өсті, ол бес баланың бірі еді. Оның әкесі Таусеф Әли фермер болған, жастық шағында жылдам доп тастаушы ретінде танымал болған. Шамми 15 жасқа келгенде, үйінен алыс Морадабад қаласындағы крикет жаттықтырушысы Бадруддин Сиддикке әкелінді. Алайда, ол 19 жасқа дейінгі Уттар-Прадеш құрамасына ілікпеді, ал 2005 жылы Бадруддин оны штаттық құрамаға іріктелу мүмкіндігін арттыру үшін Калькуттаға жіберді. Шаммидің шеберлігіне тәнті болған Бенгал крикет қауымдастығының бұрынғы көмекші хатшысы Дебабрата Дас оны өзінің «Таун Клуб» клубына шақырды. Дас Шаммиді, Калькуттада тұрар орны жоқ болғандықтан, өзімен бірге тұруға алды. Келесі айда ол Ассамға қарсы Эден бағында өтіп өткен бірінші сыныптық крикеттегі дебютін жасады, жоғары есепті матчта үш қақпа алды. 2012 жылдың ақпан айында оның тамаша ойынының арқасында Шығыс аймағы алғашқы Дулип Трофи кубогын жеңіп алды. Ол матчта сегіз қақпа алды және «тамаша серпіліс пен жылдамдықпен, жақсы ұзындықтан тұрақты түрде доп тастайды» деп сипатталды. Ол Абу Нечимнің жарақатынан кейін ғана матчқа қатысты, бірақ бұл Шамми үшін маңызды қадам болды. Матчтан бұрын «жақсы танылмаған» ойыншы болған ол, сәуір айында болашақ Үндістан Премьер Лигасында бақыланатын ойыншы ретінде танылды. Шамми Үндістан А командасы үшін өткен турдағы «күтпеген сыйлық» болды, команданың жаттықтырушысы Лалчанд Раджпут оның күшімен, доп тастау кезіндегі тұрақтылығымен және соққылау қабілетімен әсерлі болды. Бірінші бейресми сынақ матчында оншы нөмірде ойнаған Шамми, Четешвар Пуджарамен 73 ұпайлық серіктестікте 27 ұпай жинап, Үндістан А командасына жеңіс сыйлады. Кейін сол жылы ол Жаңа Зеландияға жасалған Үндістан А командасының құрамындағы екі жылдам допшының бірі болды, бірақ турдағы алты матчтың екеуінде ғана ойнады. 2012-13 жылғы Ранжи Трофи турнирінде Шамми қараша айында Мадхья-Прадеш командасына қарсы өткен матчта 11 қақпа алды, ал бірінші таймда 79 ұпайға (7/79) жеті қақпа алды, соның ішінде хет-трик жасады. Келесі айда ол Еден бағындағы жасыл төсеніште Хайдарабад командасына қарсы 4/36 және 6/71 есебімен жеңіске жетті, бұл оның 15-ші бірінші сыныптық матчындағы екінші он қақпалық көрсеткіші болды. Осы маусымда өткен бес Ранжи Трофи матчында ол бір қақпаға 21,25 орташа көрсеткішпен 28 қақпа алды. 2017 жылы төрт Ранжи Трофи матчына қатысып, өзінің дене шынықтыруын дамытып, күйін сақтады, бұл шараға ол бес жылдан кейін қайта қатысты. 2018 жылы Бенгал командасы үшін бірінші сыныптық матчта ойнады, бірақ 2018/19 маусымынан бері Бенгал үшін ойнаған жоқ.

2013 жылдан 2018 жылға дейін

Шами 2013 жылғы қарашада Калькуттадағы Эден бағында Батыс Индияға қарсы тестілік дебютін жасады. Бірінші иннингте ол өзінің алғашқы тестілік викетін – Киран Пауэллдің викетін – алды және 4/71 есебімен аяқтады. Екінші иннингте ол 5/47 викет алды. Шами Үндістанның Оңтүстік Африка және Жаңа Зеландияға сапарына шақырылып, барлығы 16 тестілік викет алды. Алайда, 2014 жылы Англияға жасаған сапарында ол көп жетістікке жете алмады, үш матчта бар болғаны бес викет алды. Ол Трент-Бридждегі бірінші тестіде Бхунешвар Кумармен бірге 10-шы викетке 111 ұпайлық серіктестік құрды, соның арқасында өзінің алғашқы жарты ғасырын соғып, Үндістанның бірінші иннингте 457 ұпай жинауына көмектесті. 2014–15 жылдары Австралияға жасаған сапарында үш тестіде 15 викет алды және 100 тестілік викетке жеткен 20-шы үндістандық жылдам тартушы болды, бұл көрсеткішке 29 тестіде қол жеткізді. 2018 жылы ол Үндістан құрамасымен Англияға сапар шекті және барлық бес тестіде ойнады. Ол серияны 16 викетпен аяқтады, оның ішінде төртінші тестіде алты викет алды.

201921 ICC әлем чемпионаты

2019–21 ICC World Test Championship кезінде 2019 жылы Үндістан мен Вест-Индия арасындағы екі матчтық тестілік серияда Шами тоғыз қақпа алды. Ол Оңтүстік Африкаға қарсы (2019) өткен үй сериясында он үш, ал Жаңа Зеландияда (2020) бес қақпа алды. Ол 2019–20 жылғы Бангладештің Үндістанға жасаған турының екінші тестісінде, Эден бағында ұйымдастырылған алғашқы халықаралық қызғылт доппен өткен тестілік матчтың негізгі құрамына енгізілді, онда ол екі қақпа алды. Осы серияда Шами бірінші тестіде жеті қақпа алып, ICC ерлер рейтингінде жетінші орынға көтерілді. Оның 790 ұпайы сол кезде Үндістанның жылдам доп тастаушылары арасында Капиль Девтен (877) және Жасприт Бумрадан (832) кейін үшінші үздік көрсеткіш болды. 2020–21 жылғы Австралияға жасаған турда Шами бірінші тестің екінші иннингінде Пэт Камминске қарсы ойнағанда қолы сынды. Ол жарақат алып, серияның қалған бөлігінен шығарылды. Шами турнирде Жофра Арчермен бірге 40 қақпа алып, ең көп қақпа алған ойыншылардың қатарында оныншы орынды бөлісті. Ол үндістандық жылдам доп тастаушылардың ішінде ең көп қақпа алған, ал барлық үндістандық боулерлердің арасында Равичандран Ашвиннен кейін екінші орында тұрды. Шами Саутгемптондағы Роуз-боулда Жаңа Зеландияға қарсы Тест Чемпионатының финалында ойнады. Ол бірінші иннингте төрт қақпа алды, бірақ Жаңа Зеландия 8 қақпамен жеңіске жетті.

2021-23 ICC әлем чемпионаты

2021–23 жылғы ICC әлемдік Тест чемпионатына қатысқанда, 2021 жылғы Үндістан-Англия сериясында 16 тамызда Шами Тест крикетіндегі ең жоғары көрсеткіші мен екінші жартылай ғасырын жасады, соққысы 56* болды және Джасприт Бумрамен серіктестік құрып, Англияға қарсы тарихи жеңіске қол жеткізуге көмектесті. 5 матчтық серияда 3 матч өткізген Шами, серияның үшінші матчының бірінші иннингінде 4/95 көрсеткішімен 11 қақпа алды және серияда ең көп қақпа алған ойыншылардың бесіншісі болды. 2021–22 жылғы Үндістан-Оңтүстік Африка Тест сериясының бірінші матчының бірінші иннингінде Шами 44 тасылға 5 қақпа алып, Тест крикетінде 200 қақпа алған бесінші үндістандық песер (және ең аз тасылмен – 9896) болды. Оның ойыны үшін Үндістанның бұрынғы бас жаттықтырушысы Рави Шастри оны Twitter-де "Бенгал сұлтаны" деп атады. Матчтың соңында, Үндістан жеңіске жеткеннен кейін, команданың Тест капитаны Вират Кохли Шамидің матчта алған 8 қақпасы үшін мақтады: "Мен үшін ол қазіргі уақытта әлемдегі үздік үш песердің бірі". Ол серияны 3 матчта 14 қақпамен аяқтады, бұл сериядағы Үндістанның ең көп қақпа алған ойыншысы болды.

Бір күндік ойындары

Шетелдік матчтардағы өнер көрсетуінің нәтижесінде Шами Пәкістанға қарсы бір күндік халықаралық (ODI) сериясына шақырылды, ол бенгалдық командаласы Ашок Динданың орнына келді. Содан кейін ол 2013 жылғы 6 қаңтарда Делиде өткен серияның үшінші ODI матчында дебют жасады, бұл төмен нәтижелі ойында 9 оверде 1/23 көрсеткішін тіркеді, нәтижесінде Үндістан 10 ұпаймен жеңіске жетті. 2013 жылғы қазан айында ол Аустралия құрамасына қарсы ойынға Үндістан құрамына енді. Алғашқы үш ODI матчынан тыс қалғаннан кейін, ол қалған барлық матчтарда ойнады, жеті қақпа алды, оның ішінде екі үш қақпалық серия және серияның төртінші үздік қақпа алушысы атанды. 2014 жылы Жаңа Зеландияға жасаған сапарында Шами ODI-да 28.72 орташа есеппен 11 қақпа алды. 2014 жылғы 5 наурызда, 2014 жылғы Азия кубогында Ауғанстанға қарсы матчта Шами 29-шы иннингінде 50 ODI қақпасына жетті. Ол турнирді 23.59 орташа есеппен 9 қақпамен аяқтады. 2014 жылғы Тест сериясында Англияға 3–1 есебімен жеңілгеннен кейін, Үндістан ODI сериясын 3–1 есебімен жеңді, онда Шами 24.16 орташа есеппен 8 қақпа алды. 2014 жылғы қазан айында Батыс Индияға қарсы Шами 17.40 орташа есеппен 10 қақпа алды. Серияның екінші ODI матчында ол 9.3 оверде 36 ұпайға 4 қақпа алып, ODI-дағы ең жақсы боулинг көрсеткішін жасады. 2014 жылғы қарашада Шри-Ланкаға қарсы 5 ODI үшін 15 ойыншыдан тұратын құрамаға енді, бірақ Батыс Индия сериясында алған саусақ жарақатына байланысты оның орнына Дхавал Кулкарни қосылды. 2014 жылғы өнері үшін ол ICC-нің ODI әлемдік XI құрамына енді.

2015 жылғы крикет әлем чемпионаты

Шами 2015 жылғы Крикеттен әлем чемпионаты құрамына 15 ойыншының ішінен шақырылды және ақырында негізгі құрамға енді. Үндістанның Пәкістанға қарсы өткізген алғашқы матчында 9 овер ішінде 35 ұпайға 4 қақпа алды, бұл Үндістанның жеңіске қол жеткізуіне көмектесті. Батыс Индияға қарсы матчта 8-2-35-3 көрсеткішінмен аяқтағаннан кейін «Ойынның үздік ойыншысы» наградасын жеңіп алды. Ирландияға қарсы өткен келесі матчта да жақсы ойын көрсетіп, 9 оверде 3/41 нәтижесін тіркеді. Лига кезеңінің соңғы матчында Зимбабвеге қарсы 9 оверде 48 ұпай беріп, 2 мәрте таза овер жасап, тағы 3 қақпа алды. Үндістан барлық лига матчтарында жеңіске жетті. Ширек финалда Бангладешке қарсы 2 қақпа алды, бірақ жартылай финалда Австралияға қарсы нашар ойын көрсетті, нәтижесінде Үндістан жеңіліске ұшырады. Ол 10 оверде 68 ұпай беріп, бірде-бір қақпа алмады. Сонымен, турнирді 17 қақпамен, 17.29 орташа көрсеткішпен және 4.81 экономикалық тиімділікпен төртінші қақпа алушы ретінде аяқтады. Маусым айында турнир аяқталғаннан кейін Шами сол тізесіндегі қайта-қайта болатын ауырсынуға қарамастан доп тастағанын айтты. Кейін ол операция жасады. 2015 жылғы өнертабысы үшін ол ICC бір күндік халықаралық матчтардың үздік XI құрамына енді. Шами иық жарақатынан кейін екі жылдық үзілістен соң 2017 жылғы ICC Чемпиондар лигасына оралды. Бірақ жеткілікті ойын уақыты болмағандықтан, турнирдің ешбір матчында алаңға шықпады.

2019 жылғы Жаңа Зеландия турнесі

2019 жылдың қаңтар айында Жаңа Зеландияға жасаған сапарында Шами бес ойынның біріншісінде Мартин Гуптиллді қақпадан шығарып, 100-ші ODI (бір күндік халықаралық) викетін алды. Ол бұл көрсеткішке 56-шы матчында қол жеткізді, бұрынғы үндістандық рекордты 59-шы матчында 100 ODI викетін алған Ирфан Патан иеленген еді. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, әлемдік рекордты Ауғанстанның легионер спиннері Рашид Хан ұстап тұр, ол бұл көрсеткішке жету үшін бар болғаны 44 матч қажет болды. Серияның төрт матчында ойнаған Шами 15.33 орташа есеппен тоғыз викет алды және серияның үздік ойыншысы деп танылды. Sportstar басылымының хабарлауынша, бұл серия Шамидің ақ доппен ойнайтын карьерасын жаңартты және оған 2019 жылғы Крикет әлем чемпионаты құрамасына ілігуге көмектесті.

2019 жылғы крикет әлем чемпионаты

2019 жылдың сәуір айында ол ақ доптағы өнері үшін 2019 жылғы Крикет Әлем Кубогы құрамасына шақырылды. Ол құрамадағы үш жылдам доп тастаушының бірі болды, ал қалған екеуі – Джасприт Бумра және ақ доп маманы Бхунешвар Кумар еді. 2019 жылдың 22 маусымында Ауғанстанға қарсы өткен матчта Шами хет-трик жасап, Әлем Кубогында хет-трик жасаған тоғызыншы крикетші және Четан Шармадан кейінгі екінші үндістандық боулингер атанды. 2019 жылдың 30 маусымында Англияға қарсы матчта Шами бір күндік матчтарда алғаш рет бес викет алып, Әлем Кубогында қатарынан үш төрт викеттік серия жасаған алғашқы үндістандық боулингер болды: Ауғанстанға қарсы 4/40, Вест-Индияға қарсы 4/16 және Англияға қарсы 5/69. Төрт матчтың нәтижесінде жақсы өнер көрсеткеннен кейін, Бхунешвар Кумарды Шаммиден жоғары қою туралы шешім крикет сарапшыларының арасында қызығушылық тудырды, олар Twitter желісінде өз наразылықтарын білдірді. Шами тек 4 матчта ғана ойнаса да, 14 викет алып, турнирде ең көп викет алған ойыншылардың тізімінде 12-орынды иеленді және Жасприт Бумрадан кейінгі екінші үздік үндістандық боулингер атанды (ол 9 матчта 18 викет алған). Оның боулингтік соққы көрсеткіші 15.07-ге тең болды және турнирдегі барлық боулингерлердің арасында ең төменгі орташа көрсеткіш – 13.78 болды (кемінде алты овер тастағандардың арасында). 2019 жылы 21 матчта 42 викет алған Шами бір күндік матчтарда ең көп викет алған ойыншы ретінде жылды аяқтады.

2020 жылдан 2023 жылға дейін

Шами 2020 жылы Үндістан мен Австралия арасындағы үш матчтық бір күндік серияның бір бөлігі болды, осы серияны Үндістан командасы 2–1 есебімен жеңді. Алғашқы матчта бірде-бір қақпа алмаса, келесі екі матчта 7 қақпа алып, серияны ең көп қақпа алған ойыншы ретінде аяқтады. Сериядан кейін Шамидің тұрақты түрде иорктерді орындау және пауэрплей мен ойын соңында қақпалар алу қабілеті жоғары бағаланды. 2020 жылдың желтоқсан айында ол Үндістанның Австралияға сапар құрамына енді, онда өткізген екі бір күндік матчта 4 қақпа алды. Шами 2023 жылғы Азия кубогына енгізілген 15 ойыншының қатарында болды. Ол бұл сериядағы алғашқы матчын Непалға қарсы өткізді, себебі жеке себептерге байланысты командадан шығып, Мумбайға қайтқан Жасприт Бумраның орнына қосылды. 2023 жылдың қыркүйегінде, 2023 жылғы Крикет әлем чемпионаты алдында Австралияның Үндістанға жасаған сапарындағы алғашқы бір күндік матчта Шами 5/51 нәтиже көрсетті, ол сол кездегі ең үздік көрсеткіші болды.

2023 жылғы крикет әлем чемпионаты

2023 жылғы Крикет әлем чемпионатының алғашқы төрт матчында құрамына кірмеген Шами, Жаңа Зеландияға қарсы Дхарамшаладағы ойында тұңғыш рет алаңға шығып, 5/54 нәтижесімен «Матчтың үздік ойыншысы» наградасын жеңіп алды. Одан кейін ол Лакхнауда Англияға қарсы төмен нәтижелі матчта 4/22 алып, жеңіске үлес қосты, бұл үндістандық команданың 229 ұпайын қорғауына көмектесті. Мумбайда Шри-Ланкаға қарсы 5/18 нәтижесімен тағы да «Матчтың үздік ойыншысы» атанды. Осы матчтағы оның бесінші добы – Крикет әлем чемпионаты матчтарындағы 45-ші добы болды, бұрынғы үндістандық рекордты (Захир Хан мен Жавагал Шринаттың 44 добы) артты. Оның ең жақсы ODI көрсеткіші 2023 жылғы 15 қарашада Ванхедеде өткен жартылай финалда Жаңа Зеландияға қарсы 7/57 нәтижесімен тіркелді, ол «Матчтың үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды және әлем чемпионатында 50 добына жеткен алғашқы үндістандық боулер (17 иннингте) және әлем чемпионаты матчтарында 7 добын алған алғашқы үндістандық боулер атанды. Сол матчта ол әлем чемпионаты матчтарындағы төрт добын алған ең көп рекордын (8) және бес добын алған ең көп рекордын (4) орнатты, бұл көрсеткіш бұрын Митчелл Старкқа (3 фифер) тиесілі болған.

Шами 2023 жылғы әлем чемпионатын 7 иннингте 24 добымен ең көп добын алған ойыншы ретінде аяқтады. Ол 2011 жылғы Крикет әлем чемпионатында Захир Ханның 21 добын арттырып, бір чемпионатта үндістандық ойыншының ең көп добын алған рекордын жаңартты.

Т20И мансабы

Шами 2014 жылғы 21 наурызда 2014 жылғы Т20 әлем чемпионатының ашылу матчында Пәкістанға қарсы Т20 халықаралық ойынында дебют жасады және Умар Акмалдың қақпасын құлатты, нәтижесінде 4 оверде 1/31 көрсеткішті тіркеді. Ол келесі екі ойында ойнады, бірақ содан кейін турнирдің қалған бөлігінде құрамнан шығарылды. Ол шілде айында өткен тестілік сериядан кейін 2014 жылы Англияға сапарға қатысты. Ол серияның жалғыз матчында ойнап, 38 ұпай беріп 3 қақпа алды. Шами иық жарақатынан екі жылдан астам уақыт емделгеннен кейін 2016 жылғы Т20 әлем чемпионатына оралды, бірақ нашар формасы мен ойын тәжірибесінің жетіспеуіне байланысты турнирдің ешбір матчында ойнамады.

2021 жылғы Т20 әлем чемпионаты

Шами Т20 форматта басқа екі форматтағыдай жақсы өнер көрсетпесе де, ол үш тізбектей өткен Үндістан Премьер-лигасы маусымдарындағы өнері үшін 2021 жылғы ICC T20 Күнделікті әлем чемпионатына шақырылды. Ол негізгі құрамдағы үш жылдам добылаушының бірі болды, ал қалған екеуі – Джасприт Бумра және ақ доп шебері Бхунешвар Кумар еді. Ол құрамда Бенгалиядан келген жалғыз ойыншы болды. ESPNcricinfo командаға Шамидің қосылуы туралы былай деп жазды: «Ойын соңындағы добылау, шынымен де Шамиге Дипак Чахар мен Шардул Тхакурдан [екеуі де резервте] артықшылық берді, олар бастапқы кезеңдерде үлкен жетістіктерге жеткен. Шами 2020 жылғы IPL-ден бері 14 рет соңғы ойында қақпа алды, бұл Дипак Чахар, Шардул Тхакур және Мохаммед Сирадждың бірлескен көрсеткішімен тең. Ол допты екі бағытта да жылжыта алады, бұрын көп рет көрсеткендей, және қосымша, ол өзінің ырғағына келгенде форматқа қарамастан, ойнау мүмкін емес қабілетке ие». Сонымен қатар, ол Шотландияға қарсы өткен ойында 3/15 нәтиже көрсетті.

2022 жылғы Т-20 әлем чемпионаты

Шами бастапқыда 2022 жылғы Т20 әлем чемпионатына резервте қойылды, бірақ Жасприт Бумра арқа жарақаты салдарынан турнирден шығарылғаннан кейін, ол Бумраның орнына шақырылды. Шами турнирді 6 қақпамен аяқтады.

Сыртқы крикет

Шамидің әкесі мен үш бауыры да крикет ойнады, олардың бірі Мұхаммед Каиф (Мұхаммед Каифпен шатастырмаңыз), 2021 жылы Бенгал үшін А тізіміндегі алғашқы ойынына қатысты. 2020 жылы Үндістанда COVID-19 карантині кезінде Шами туған ауылы Сахаспурда бауырымен бірге жаттықты. Карантин кезінде Шами мен оның отбасы ауыл тұрғындарына азық-түлікпен көмектесті. Шами 2014 жылы Хасин Джаханға үйленді. Олардың бір баласы бар. 2020 жылы Шами жарақаттарының және әйелі тарапынан жасалған айыптаулардың психикалық денсаулығына тигізген әсері туралы айтты. Ол үш рет өмірден қол жұдыруды ойлағанын және отбасының осы қиын кезеңде оған қолдау көрсеткенін жеткізді. 2023 жылдың қараша айында Шами Наинитал маңындағы таулы жолда апатқа ұшыраған адамды құтқарып, "игі ниетті адам" (Самаритан) атанды.

Отбасындағы зорлық-зомбылық туралы мәлімдемелер

2018 жылдың наурыз айында Шами мен оның отбасы мүшелеріне қарсы оның әйелі Хасин Джахан тұрмыстық зорлық-зомбылық және адалдыққа қиянат жасады деген шағыммен бірінші ақпараттық рапорт берілді. Шамиге тұрмыстық зорлық-зомбылық, адам өлтіруге талпыну, улану және қылмыстық жолмен қорқытуға қатысты айыптар тағылды. Шами барлық айыптауларды жоққа шығарып, бұл құпия жоспар екенін және оны крикеттен алаңдату үшін жасалғанын мәлімдеді. Оның әйелі Шамидің матчтарды тікелей әсер ету арқылы ұтып алумен айналысқанын да мәлімдеді. Бұл мәселені BCCI-дің сыбайлас жемқорлыққа қарсы бөлімі тергеп, 22 наурызда Шамидің ұлттық келісімшартын қайта жаңартты және оны сыбайлас жемқорлық айыптарынан босатты. 2019 жылдың 2 қыркүйегінде Алипурдағы сот Шамиге қатысты тұрмыстық зорлық-зомбылық ісі бойынша тұтқындау ордерін шығарды, ол Индияға оралғаннан кейін 15 күн ішінде өздігінен бас бергенін күтті. 9 қыркүйекте аудандық сот бұл ордерді тоқтатты, себебі ордерді шығарған сот айыптау қағазын тіркегеннен кейін сотқа келу туралы шақыру жібермеген.

Марапаттар

Шами 2024 жылдың 9 қаңтарында Үндістан Президентінен Арджуна сыйлығын алды. Бұл Үндістандағы спорттағы екінші ең жоғары награда.