Кіріспе

Филиппиндік хип-хоп немесе Пиной хип-хоп (Пиной рэпі деп те аталады) – Филиппин және шетелде, әсіресе филиппиндік американдықтардың филиппиндік тегінен шыққан музыканттар орындайтын хип-хоп музыкасы. Филиппин 1980-ші жылдардың басынан бері Азиядағы алғашқы хип-хоп музыка көрінісі ретінде танымал, бұл негізінен елдің хип-хоптың туған жері – АҚШ-пен тарихи байланыстарының арқасында мүмкін болды. Филиппинде жарық көрген рэп музыкасы тагалог, биколано, чавакано, себуано, илокано және ағылшын тілдерінде кездеседі. Филиппинде Gloc 9, Фрэнсис Магалона және Эндрю Э. елдегі ең ықпалды рэперлер саналады, олар алғашқылардың бірі болып кең таралған рэп альбомдарын шығарды. Black Eyed Peas тобының Apl.de.ap, Cassie Ventura, The Neptunes және N.E.R.D. тобының Chad Hugo және Ez Mil – қазіргі заманғы филиппин-американдық хип-хоп әртістері.

Шығу тегі

Филиппиндегі көптеген американдық әскери базаларды қоршап тұрған қалалар, мысалы Анжелес қаласындағы Кларк әуе базасы және Олонгаподағы Субик шығанағындағы әскери-теңіз базасы, осы мәдениетпен ең бірінші танысқан орындардың қатарында болды. Африкалық америкалықтар, филиппиндік америкалықтар және латын америкалықтары әскери қызметкерлерімен қарым-қатынас жасау жергілікті тұрғындардың жаңа музыкалық жанрмен алғашқы кездесуіне себеп болды.

1980 жылдар: қозғалыстың тұқымы

1980 жылы ең алғашқы рэп-жазу Диордс Хавьердің "Na Onseng Delight" синглінен шықты, ол Sugarhill Gang тобының "Rapper's Delight" әнінің пародиязы болып табылады және Wea Records лейблы арқылы жарық көрді. Бұл Азиядан шыққан алғашқы рэп-трек деп есептеледі, соның арқасында Филиппин аймақта хип-хоппен айналысқан алғашқы ел атанды. "Wild Style" (1982), "Breakin' (1984) және "Krush Groove" (1985) сияқты жаңашыл хип-хоп фильмдері үлкен әсер етті. 1982 жылы Анжелес қаласында құрылған Whooze Co. International (мүшелері негізінен Кларк әуе базасынан), The Eclipse (бұрынғы мүшелері Франсис Магалона, Dance 10 1983 чемпионы Дарвин Туасон және қазіргі Federation Sounds тобының Гленн "Кико" Лелей), Info Clash Breakers және Ground Control (мүшелері Rap Master Fordy, кейін Эндрю Э. атымен танылған) және Bass Rhyme Posse тобының Jay "Smooth" MC сияқты жергілікті брейк-данс командалары Метро Манила аймағындағы және оның төңірегіндегі саябақтар мен сауда орталықтарында, соның ішінде Глориетта сауда орталығында жиі кездесетін болды, ол брейкерлер үшін ертедегі танымал орын еді. Сол дәуірдегі мобильді диджейлердің бірнеше командаларының қатарында Rock All Parties Crew болды, олар сахнаға шығып, болашақ пиноялық рэп пионерлері Эндрю Э. және Норман Б. сияқты тұлғаларды өндірді.

1990 жылдар: Ескі мектеп хип-хопы

Жанр тез арада Франсис Магалонаның 1990 жылғы тұңғыш альбомы "Yo!" арқылы ағымға енді, онда Магалонаны танымал еткен "Мага Кабабаян" ("Отандастарым") атты ұлттық хит енген. Басқа да әртістер Магалонаның ізімен жүрді. Тізімге 1990 жылы өзінің алғашқы синглын "Humanap Ka ng Pangit" ("Кімде-кімді сұмдық ізде") шығарған Эндрю И. және 1991 жылы өзінің алғашқы әні "Maganda ang Piliin" ("Кімде-кімді әдемі таңдаңыз") шығарған Майкл В. кіреді. "Пиной хип-хоптың алтын ғасыры" деп аталатын 1990 жылдарда көптеген жылдам стильдік жаңалықтардың бастауы болды. Бұл 1991 жылы Филиппиннің диджейлік микстейшн шайқастарының алғашқы платформаларының бірі болған Филиппиннің Диско Микс Клубы құрылғаннан кейін орын алды. Бұл стильдің алғашқы инноваторлары диджейлер Карло Яло, Ноэль Маканая, Род "DVS" Торрес және Омар Лакап болды. Bass Rhyme алдыңғыларының жолын жалғастырған үш тілді рэп тобы Rapasia 1991 жылы өзі аттас тұңғыш альбомын шығарды, онда "Hoy! Tsismosa" хиті болды. Филиппиннің хип-хоп топтарының бірі осындай абстрактілі форматты қабылдады, альбомның лирикалық мазмұнында ағылшын тілімен қатар түрлі филиппин тілдерінің (тагалог және чавакано тілдері қоса алғанда) қоспасы болды. Пиной хип-хоп тобы Bass Rhyme Posse 1991 жылы VIVA Records лейблында өзінің тұңғыш альбомын шығарды, ол "Let the Beat Flow", "Buhay Estudyante" ("Студенттік өмір") және "Juan T." атты культтық хиттерді дүниеге әкелді, бұл жанрдағы алғашқы рэп тобының альбомын шығаруы болды. 1992 жыл Пиной рэпі үшін шешуші кезең болды, себебі Франсис М-нің ықпалды екінші альбомы "Rap Is Francis M" жарық көрді, ол барлық уақыттағы ең ұлы Пиной рэп альбомдарының бірі саналады. Филиппин музыка индустриясында Хуан Де Ла Круз, Сампагита және 1970-ші жылдардағы Пиной рок тобының гүлденген кезінен бері көрінбеген әлеуметтік ояну толқынын бастаған Магалонаның тректері елді мазалаған әртүрлі мәдени, әлеуметтік және саяси проблемаларды зерттеді, мысалы, "Mga Praning" ("Тәуелділер") әніндегі есірткіге тәуелділік, "Halalan" ("Сайлау") әніндегі саяси жемқорлық және тұрақсыздық, сондай-ақ "Tayo'y Mga Pinoy" ("Біз филиппиндерміз") әніндегі отаршылдық сананың филиппин мәдениетіне тигізген зиянды әсері. Альбомның күрделілігі мен әлеуметтік мәні бар хабары оған классикалық мәртебе берді және жанрдың болашақ альбомдарын салыстыру стандартына айналды. Магалонаның жанрға қосқан үлесі "All Music Guide to Hip Hop: The Definitive Guide to Rap and Hip Hop" (2003) кітабында, Backbeat Books баспасынан және АҚШ-тағы "The Source" (2004 жылдың мамыры) хип-хоп журналында мойындалды. 1994 жылы, сол кездегі радиоға жағымды рэп тректерінің толқынына қарсы, рэперлер Beware және Genezide құрған Death Threat тобы Metro Manila қаласының кемтар аудандарында өскен кедей филиппин жастарының күнделікті өмірі мен күресі туралы әңгімелейтін алғашқы филиппин гангста рэп альбомын шығарды, ол "Gusto Kong Bumaet (Жақсы болуымды қалаймын)" деп аталды. 1997 жылы андеграундтық Пиной рэп тобы Pamilia Dimagiba Tenement Records лейблында "Broke N Unsigned" альбомын шығарды, бұл Пиной рэпіндегі саналы рэпердің қайта оянуын білдірді. Бірнеше коалиция ретінде құрылған Pamilia Dimagiba бірнеше андеграундтық Пиной рэперлері мен топтарынан тұрды, мысалы, 8th Messenger, Shadowblyde, Spoon, Murder 1 of Khan's Assassins және Young Galaxy of Iron Triangle және т.б. Жеті тректен тұратын, саяси көзқараспен жазылған альбом сол кездегі жаңа серпіліс болды, өйткені Пиной рэпі сол дәуірде көбінесе қатал, бандиттік бейнеге ие болған. Өлеңдерімен, ауыр биттермен және дәстүрлі филиппин халық музыкасымен үйлесетін күрделі тақырыптарымен танымал болған топтың "Duelo", "Manila's Finest", "Reality Hurtz" және "Brainstorming" сияқты жазбалары жанрдың ертедегі, ұлттық Франсис М-ге шабыттанған күндеріне қайта оралу болды. 2000 жылдары филиппин хип-хопында бастауыш сыныптағы рэперлердің қайта өркендеуі байқалды. 2001 жылы рэп-тобы Salbakuta (Dongalo Wreckords) өзінің алғашқы синглы "Stupid Luv" арқылы үлкен жетістікке жетті және кейіннен ол фильмге бейімделді. 2005 жыл Филиппиндегі бала рэперлер үшін өткелді кезең болды, себебі Aikee Madd World / Circulo Pugantes Camp арқылы өзінің тұңғыш альбомын "Ang Bawat Bata (Әр бала)" Alpha Music лейблында шығарды және он бір жасында толық рэп альбомын шығарған ең жас филиппин рэпері атанды.

2000 жылдар: Филиппин хип-хоп сахнасының өрлеуі

Жаңа мыңжылдықта филиппин хип-хопы филиппин жастары арасындағы пиной рок дәстүрлі танымалдылығымен бәсекелесті. 2005 жылы Давао қаласынан шыққан Thavawenyoz және Zamboanga қаласынан шыққан Zambo Top Dogz, «Noticias» және «Conversa Ta» әндеріндегі шавакано рап өнерімен танымал болды. АҚШ-та тұрып, Филиппинде тікелей эфирде өнер көрсетуі, жазбаларын сатуы және марапаттар алуы филиппин-американдық әртістер үшін де сирек емес, мысалы, 2008 жылы «Жыл продюсері» сыйлығын жеңіп алған Сан-Франциско қаласынан (Калифорния штаты) Пикасо. Dice & K9 a. k. a. Mobbstarr (олардың танымал жапон және ағылшын тіліндегі «Itsumo» әнімен) сияқты әртістердің танымалдылығы, сондай-ақ Пикасо, Audible және Krook пен J. O. L. O. сияқты, көбінесе ағылшын тілінде өлең жазатын әншілердің арасындағы айырмашылықтарды күшейтті. Ағылшын тіліндегі әндер радиода басымдық танытқандықтан, бірнеше тагалог тіліндегі рэпшілер филиппин музыка индустриясы ағылшын тілінде өнер көрсететін әртістерге көбірек көңіл бөлетінін сезінді. Тілге қатысты шиеленіс 2004 жылы Манила қаласында өткен Black Eyed Peas концертінде айқын көрінді, онда рэпер Майк Свифттың тагалог тіліндегі трегі әннің ортасында Black Eyed Peas ашқан әртістеріне қатысты шара ұйымдастырушыларының «тек ағылшын тілінде» саясаты бойынша тоқтатылды. 2006 жылы Франсис М-нің «Rappublic of the Philippines» талнттар іздеу конкурсында екінші орын алған Stick Figgas тобы Dice & K9-дың 6000 Goonz лейблі және Франсис М-нің Red Egg Records қосалқы лейблімен бірлесіп, өзінің алғашқы «Critical Condition» альбомын шығарды. Бұл альбом сыншылардың жоғары бағасын алып, тагалог рапының жаңадан өркендеуіне және қайта жандануына себеп болды. Stick Figgas ақылды ұрандарға, шығармашылық лирикаға және күрделі рифма схемаларына сүйенді, B. B. Clan тобының алғашқы «Mabanges» альбомінен бері тагалог рапында жоқ болған техникалық шеберлікті қайтадан енгізді. Осы реп стилі қазіргі тагалог рэперлеріне бұрынғыдан гөрі көп рифмалы схемаларға, ұрандарға және метафораларға көбірек назар аударуға ықпал етті.

2010 жылдар: FlipTop ұрыс лигасы, тұзақ жанрының пайда болуы және екінші алтын ғасыры

Батыстағы түпнұсқа рэп шайқас лигаларының – Grind Time Now (АҚШ), King of the Dot (Канада) және Don't Flop (Ұлыбритания) – барлығы 2008 жылы құрылды, олар әлемдегі басқа шайқас лигаларының ашылуына түрткі болды, ал 2010 жылы FlipTop олардың бірі болды. Бұл жергілікті рэп-сайыс екі тараптың (екі рэпер немесе екі дуэт) қатысуын қамтиды, олар бір-біріне сөздер мен ұйқастар арқылы шабуылдайды, содан кейін ағым, қорлау/ұрып-соғу және көрерменге әсері сияқты факторлар бойынша бағаланады. Көп дауыс алған төреші жеңімпаз деп жарияланады. FlipTop онлайн миллиондаған көруге ие болды, өйткені ол филиппин поэзиясының әкесі Франсиско Балагтас атымен аталатын өлең арқылы жүзеге асырылатын "Балагтасан" форматын еске түсірді. 2021 жылы Ризалдағы 8 Ballin' хип-хоп ұжымы "Know Me" атты даулы хитінің музыкалық видеосы YouTube-та таралып, мемдер мен олардың реп өнері арқасында әлеуметтік желілерде талқыға түсті, соның нәтижесінде Def Jam Philippines назарына ілігіп, ұжым лейблға қосылды. Def Jam қол қойған басқа хип-хоп орындаушыларының ішінде JMara, Fateeha, VVS Collective және Karencitta бар. 2020 жылдары филиппин-американдық рэпер Ez Mil танымал болды. Ол 2021 жылы "Panalo (Trap Cariñosa)" әнін Wish Bus USA бағдарламасында орындағаннан кейін атаққа ие болды, ол YouTube-та 29 қаңтарда жарияланғаннан кейін бірнеше күн ішінде миллиондаған көру жинады. 2023 жылы Ez Mil Eminem мен Dr. Dre-ге тиесілі лейблдармен келісім шарт жасады. 2020 жылдары хип-хоп өзгере бастады, рэпте харана музыкасының элементтері пайда болды. Бұл өзгерістерді Кесон қаласынан шыққан рэпер Hev Abi бастады, ол Spotify чарттарында көш бастады. Осы онжылдықта танымал болған басқа филиппин рэперлері Lo Ki, Flow G және O Side Mafia. Blazin' Freestyle Battle және PR's Rap Mania филиппинде жыл сайын өткізіледі, олардың мақсаты осындай таланттарды көрсету, көбінесе көптеген белгісіз, әуесқой филиппин "рэпистерін" тарту. Басқа элементтерді көрсететін суретшілерге The Battle Krew (TBK), Funk Roots Crew, Soulstice Crew, Air Grounds Crew, Tru Asiatik Tribe (TAT) және The Balikbayan Tribe (BBT) сияқты b-boy топтары; Flip 1, Bonz, Ripe 1, Dope, Chas 1, Meow және Xzyle сияқты "grapistas", сондай-ақ Samahan Batang Aerosol (SBA), Pinoy Bomber Crew (PBC), Pinoy Style Insight (PSI), Day Night Bombers (DNB), Katipunan Street Team (KST) және Crime In Style Crew (CIS) сияқты граффити топтары, және битбоксшылар Кристофер Орео, BoomBuster және Cool MC Norman B (Bass Rhyme Posse).

Битбокс

Битбокс – хип-хоптың тағы бір элементі; Xam Penalba, сондай-ақ The Bigg X деп танылатын, 2015 жылдың мамырында Берлиндегі Astra Kulturhaus-та өткен Beatbox World Championship әлемдік чемпионатында Филиппиннің өкілі болды. Ол Филиппин Human Beatbox Alliance мүшесі және G Who, Leaf, Mouthfx және Abdhul мүшелерімен бірге Microphone Mechanics битбокс тобының құрамында өнер көрсетеді.

Мәдениеттің пайда болуы

Филиппинско-американская хип-хоп культура основывает свои исторические корни в филиппинско-американских, латиноамериканских и афроамериканских районах вдоль Западного побережья, в частности в Лос-Анджелесе, районе залива Сан-Франциско и Сан-Диего. Движение, зародившееся в Южном Бронксе среди ямайских, пуэрториканских и афроамериканских молодежи, в свою очередь, обрело свою идентичность на Западном побережье в соответствующих афроамериканских, филиппинских и латиноамериканских общинах. Подобно филиппинско-американским зут-сутерам, бупперам и танцорам бальных танцев предыдущих поколений, динамика внутри этих общин вновь воплотилась в форме хип-хопа. С переписи населения 1990 года филиппинцы-американцы составляют вторую по величине азиатско-тихоокеанскую американскую группу в Соединенных Штатах (после китайских американцев) и до 2000 года были крупнейшей азиатской группой в Калифорнии. В хип-хопе Западного побережья их роль сопоставима с ролью пуэрториканских артистов на Восточном побережье, которые вместе с афроамериканцами были неотъемлемой частью создания основ хип-хоп культуры. Уже в конце 1970-х годов, в период становления хип-хопа, новаторские мобильные филиппинские диджейские команды из района залива, такие как Sound Explosion, Unlimited Sounds, Electric Sounds, Fusion, Ladda Sounds, 3 Style Attractions, Ultimate Creations, Sound Patrol, Soundsation, Sound City Productions, Kicks Company, Images, Non Stop Boogie, Imperial Sounds, Unique Musique, Nite Life Sensations, Rok A Long и Sound Sequence, среди многих других, воспользовались огромной филиппинской вечеринкой, представив новый музыкальный жанр и распространяя его популярность по всему Южному Сан-Франциско и его окрестностям посредством оплачиваемых выступлений на домашних вечеринках, собраниях семей, школьных митингах, свадьбах и в церковных залах, в основном играя и миксуя электро-фанк вместе с латинским фристайлом. Соперничающие команды часто превосходили друг друга, демонстрируя превосходное оборудование и предоставляя сложные установки. К ранним звездам мобильных ди-джеев относятся DJ Ren (настоящее имя Рене Аньес), основатель одной из первых филиппинско-американских диджейских команд Electric Sounds, DJ Dynamix (настоящее имя Дэйв Рефуэрзо) из Sound Patrol, который основал 3 Style Attractions, широко известную мобильную диджейскую команду в районе залива, и DJ D Styles (настоящее имя Дэйв Куасито), который в 1987 году основал мобильную диджейскую команду Sound City Productions. В 1983 году агент по недвижимости по имени Марк Брэдфорд основал Imagine, который изначально был площадкой для демонстрации филиппинских диджейских талантов в районе залива и его окрестностях и стал главным событием для ди-джеев до убийства основателей в 1991 году. Движение достигло своего пика в 1987 году, когда более ста мобильных диджейских команд приняли участие в диджейских звуковых баттлах и шоу-кассах. К концу 1980-х годов популярность движения "мобильных ди-джеев" снизилась и уступила место "турнтаблистам", во многом благодаря подъему Q Берта и инновациям в скретчинге в диджейском сообществе. Наследие "мобильного ди-джея" сохранилось, поскольку многие турнтаблисты из района залива, которые определили искусство в 1990-х годах, такие как сам Q Bert, вместе с DJ Shortkut, часто начинали свою карьеру с работы мобильных ди-джеев. Также в Нью-Йорке ранний музыкант хип-хопа и легенда сальсы Джо Батан (половина филиппинец и половина афроамериканец) имел один из первых рэп-хитов "Rap O Clap O" в 1979 году, выпущенный на его лейбле Salsoul. В 1981 году DJ Nasty Nes (известный по Rap Attack и NastyMix Records) из Сиэтла запустил специальное шоу Fresh Tracks на 1250 KFOX в Сиэтле, представив первую в истории хип-хоп радиостанцию на Западном побережье. Он продолжил работу в качестве ди-джея для новаторского сиэтлского рэпера Sir Mix A Lot. В 1980-х годах из района залива появились несколько легендарных филиппинских b-boy групп, таких как Renegade Rockers, Knuckleneck Tribe, Rock Force Crew, Daly City Breakers, Jughead Tribe и Concrete Rockers, которые даже соперничали с Rock Steady Crew из Нью-Йорка, официальный западный контингент которой, как известно, состоит из нескольких филиппинских американцев. Пол Сирате из Kalifornia Noize Terrorists, более известный как P Kid, появился из района залива, став одним из первых выдающихся брейкдансеров, а затем занялся MCing и продюсированием, создавая треки для таких групп, как Terror Squad из Бронкса и Pharcyde из L.A. В другом месте района залива новаторская филиппинская рэперша Лани Лав (настоящее имя Мелани Кагонот) стала одной из первых женщин-MC на Западном побережье. Несколько команд теггеров, таких как Those Damn Kids (TDK) из Окленда, были одними из основателей "граффити" на Западном побережье. В 1983 году, в это время, King Dream (настоящее имя Майкл Франсиско) из TDK появился из мира граффити. Франсиско использовал свои работы, чтобы прославлять, выражать и обучать, исходя из своего филиппинско-американского происхождения, чтобы способствовать терпимости, одновременно укрепляя связи с людьми из разных культур, в конечном итоге достигнув международного признания. Сейчас покойный (Dream был убит в 2000 году), многие считают его одним из величайших и самых влиятельных граффити-райтеров, чьи работы выражали его городскую среду, уделяя особое внимание социальным проблемам, касающимся не только филиппинских американцев, но и других цветных людей в Америке, таких как жестокость полиции, расизм, общенациональное освобождение и восстание. Еще севернее американской границы, в Канаде, филиппинский хип-хоп создал активную сцену, с такими группами, как New Elementz из Монреаля, сознательный рэп-дуэт The On Point Collective из Ванкувера, ветеран MC Jae Spillz, филиппинский рэпер One3D и мощный лейбл хип-хопа Cashtown Records, дом для различных артистов, включая андеграундных Tagalog MC Franchizze One и Lyrikal Abstrakt, или Dos Armados, которые впоследствии создали собственное дочернее предприятие, Southeast Cartel.

Динамикалық дискілердің өрлеуі

1990 жылдары филиппиндік текті хип-хоп әртістері (әсіресе DJ Qbert, Mix Master Mike және Invisibl Skratch Piklz сияқты турнетабльшілер) танымал болды және скретч өнерінде жетекшілікке ие болып, әлемге скретчтің инновациялық стилін ұсынды. Олар әртүрлі жаңа техникаларды енгізді, соның ішінде нақты мелодияларды ойнау, сондай-ақ "краб скретч", "tweak скретч", "стробинг" тәсілдерін ойлап табу және "жалын скретч" дамуын одан әрі жетілдірді. 1996 жылы ең ірі халықаралық турнетабльшілер жарыстарын ұйымдастыратын Халықаралық турнетабльшілер федерациясын Алекс Акино құрды. Long Beach қаласының Foesum тобынан DJ Glaze 1990 жылдардағы G funk дәуірінен бастап Батыс жағалауының гангстерлік рэп сахнасындағы маңызды тұлға болды. DJ Babu (нағыз аты Chris Oroc) Beat Junkies турнетабльшілер тобы және Dilated Peoples альтернативтік хип-хоп тобымен жұмысымен танылды. Канада, Австралия, Жапония және Германия сияқты әлемнің басқа елдерінен де көптеген танымал ди-джей чемпиондары филиппиндік текті болды. Басқа да белгілі ди-джейлер: Джозеф "DJ ELITE" Netherland (Хавайидің 1990 жылғы алғашқы хип-хоп ди-джей чемпионы), DJ Kuttin Kandi (1998 жылы DMC USA жарысының АҚШ финалында топ жарып кірген алғашқы әйел), DJ Roli Rho (1999 жылғы Шығыс жағалауының DMC чемпионы / 1999 және 2000 жылдарғы Нью-Йорк қаласының 5-ші взводының Vibe Music Seminar чемпионы), Los Angeles қаласының KDAY 93.5 FM радиосынан DJ Icy Ice, Los Angeles қаласының Power 106 FM радиосынан DJ E Man, San Diego қаласының XHITZ FM Z90.3 радиосынан DJ Marlino a. k. a. da5footafunk, DJ Enferno (2003 жылғы DMC чемпионы / 2003 жылғы DMC World жүлдегері) және Washington DC аймағынан Trooperz Crew тобынан DJ Geometrix, сондай-ақ Texas штатынан DJ Manila Ice (2007 жылғы DMC US финалисі) және DJ Jester a. k. a. the Filipino Fist. Sacramento қаласындағы көңіл көтерудің екі ұзақ жылдар бойы қолдаушысы болған ди-джейлер – Эдди Эдул және Билли Лейн. 2010 жылдардың соңы мен 2020 жылдардың басында Руби Ибарра американдық империализмге қарсы сөйлеген және филиппиндік американдық қауымдастықтың өмірін көрсеткен раптивист ретінде танымал болды. Өзінің тұңғыш альбомы CIRCA91-де ол үш тілде рэп орындады (филиппин, ағылшын және туған тілі Waray) және филиппиндік патриархатқа, түр түсіне қарай кемсітуге және Филиппиннің жемқорлығына қарсы айтты.

apl.de.ap (Алан Пинэда Линдо)

Мүмкін, ең табысты негізгі ағымы филиппиндік американдық рэперлердің бірі – Black Eyed Peas тобының apl.de.ap-ы, ол "The Apl Song" (Elephunk альбомынан), "Bebot" (Monkey Business альбомынан) және "Mare" (The E.N.D. альбомынан) сияқты әндерді шығарды. Бұл әндерде филиппин (тагалог) тіліндегі мәтінмен қатар, филиппин музыкалық элементтері де бар. Пинеда сонымен қатар Лос-Анджелесте орналасқан Jeepney Music атты жеке лейблін құрды, ол АҚШ және Филиппиннен филиппин хип-хоп таланттарын анықтауға және насихаттауға көмектеседі. "The Apl Song" әнінде тагалог және филиппин элементтері ғана емес, сонымен қатар бейнежазба продюсері Кристина ДеХейвеннің айтуынша, әннің өзі Аллан Пинэда Линдоның 14 жасынан бері алғаш рет Филиппинге сапар шеккен кездегі елге деген көзқарасын көрсетеді. Әннің ағылшын тіліндегі бөлімдерінде Пинеда филиппин өмірінің үйдегі жағдайларын сипаттайды, мысалы: "Егер тамақты аулауға, тұру үшін үй салуға, тамақтанып, демалуға және жерден су шығаруға мәжбүр болсаң, қандай сезімде болар едің?". Тагалог және ағылшын тілдерінің арасындағы ауысу екі тілдің де теңдігін немесе бір-бірімен тең иерархиялық қатынаста екенін көрсетеді. Бұл әсіресе американдық поп-музыкаға ағылшыннан басқа тілді қосу үшін маңызды, тіпті ағылшын тілі Филиппиннің екі ресми тілінің бірі болса да.

Чад Хьюго (өндіруші)

Филиппиндік америкалық продюсерлердің ең табыстыларының бірі – Вирджиния-Бич қаласының Чад Хьюго. Танымал музыкалық дуэт The Neptunes-тің жартысы Хьюго, өзінің продюсерлік серіктесі Фарреллмен бірге Jay Z, Nelly, Gwen Stefani және Snoop Dogg сияқты әртістерге хит болған әндер жазды. Ол Black Eyed Peas тобының apl.de.ap атты мүшесімен де ынтымақтастықта жұмыс істеді, тіпті apl.de.ap-тің "The Apl Song" музыкалық видеосында да пайда болды.

Ез Миль

Езекиел Миллер, кәсіби тұрғыда Ez Mil деп танылатын, филиппин-американдық рэпер, әнші, ән жазушы және продюсер. Ол "Panalo" әнінен кейін көпке танылды. 25 жасында ол Эминемнің үш жазба компаниясымен (лейблімен) тікелей келісімшарт жасаған алғашқы филиппин әртісі (және 50 Cent пен Stat Quo-дан кейінгі үшінші рэпер) атанды: Shady Records, Aftermath Entertainment және Interscope Records.

Фильм

2000 жылғы "Beats, Rhymes and Resistance: Pilipinos and Hip Hop in Los Angeles" деректі фильмі (Lakandiwa de Leon, Dawn Mabalon және Jonathan Ramos түсірген және режиссерлік еткен) 1990-шы жылдардағы Оңтүстік Калифорниядағы филиппин-американдықтар арасындағы хип-хоп мәдениетінің қалыптасу тарихын көрсетеді.

Радио

Филиппинде R&B, хип-хоп және рэп музыкасының барлық түрлерін ойнайтын екі FM станциясы болды. Бұл қазір тоқтатылған Power 108 FM және Blazin' 105.9 FM радиостанциялары. "Project: Hip hop" деп аталған бұрынғы жоба 2002 жылы үш мектеп досы – DJ Caine, MC Satoshi және Quaizy Ileon құрған. 89 DMZ сияқты бұрынғы радиостанциялар енді онлайн радиостанцияларға айналып, интернетте тікелей эфирде хабар таратады. 2007 жылы Wave 891 поп-джаз/жеңіл музыка форматынан бас тартып, филиппин хип-хоп өнерін қолдау үшін толық хип-хоп және R&B форматына көшті. Төрт жыл өткен соң, АҚШ-та тұратын филиппин суретшілері үшін Wish Bus USA жобасы іске қосылды. Бұл хип-хоп әртістеріне кеңірек танылуға мүмкіндік берді, олардың YouTube видеолары миллиондаған қаралым жинады. Wish Bus-та сәтті өнер көрсеткен филиппин хип-хоп әртістерінің қатарында Smugglaz, Curse One, Dello, Flict G, Shanti Dope, Ex Battalion, Gloc 9, Al James, Loonie, Ron Henley, Abra, Allmo$t, Pricetagg, CLR, Майкл Пакьяо, Ez Mil және тағы да көптеген өнерпаздар бар.