Кіріспе

Саймон Уэсттің 2001 жылғы фильмі, Анджелина Джоли бас рөлде ойнаған 2001 жылғы фильм.

Қаржыландыру

Лара Крофт Tele München Gruppe (TMG) неміс салықтық компаниясы арқылы қаржыландырылды. Германияның салық заңнамасы инвесторларға неміс емес туындылар үшін, тіпті фильм өндіріске кірмеген жағдайда да, бірден салықтан шегерім алуға мүмкіндік берді. Paramount Pictures авторлық құқықты 94 миллион долларға сатып, кейін 83,8 миллион долларға қайта сатып алып, 10,2 миллион доллар пайда тапты. Авторлық құқық содан кейін британдық инвестициялық тобы Lombard Bank-ке қайта сатылды, осы арқылы тағы 12 миллион доллар табыс әкелді. Дегенмен, 48-тармақ бойынша салық жеңілдіктерін алу үшін өндірісте Ұлыбританияда түсірілген материалдар мен британдық актерлердің қатысуы міндетті болды, бұл фильмдің бір бөлігі Ұлыбританияда түсірілгендіктен қабылданды. Жапония, Ұлыбритания, Франция, Германия, Италия және Испания дистрибьюторларына алдын ала сатудан қосымша 65 миллион доллар түсті. Showtime премиум кабельдік теледидар құқықтары үшін 6,8 миллион доллар төледі. Барлығы 94 миллион доллар жиналды.

Кастинг

Фильмнің жарыққа шығуы Лара Крофт рөлін кім сомдайтыны туралы кең пікірталас тудырды. Көптеген актрисалар (және актриса емес адамдар) осы рөлге үміткерлер тізіміне енгені туралы әңгімелер тарады, ал көптеген басқалары рөлге деген қызығушылықтарын білдірді, олардың ішінде Рона Митра (Tomb Raider II ресми моделі), Дженнифер Лав Хьюитт, Фамке Янссен, Дженнифер Лопес, Элизабет Хёрли, Эшли Джадд, Сандра Буллок, Кэтрин Зета-Джонс, Диана Лейн, Деми Мур және Денис Ричардс есімдері айтылды, көптеген адамдар соңғысын рөлді жеңіп алуға басты үміткер деп есептеді. Джолидің таңдалуы «Tomb Raider» сериясының көптеген жанкүйерлері арасында дау тудырды, олар оның үлкен кеуделі қаһарманды сомдауға физикалық тұрғыдан жеткіліксіз деп ойлады; басқалары британдық кейіпкерді ойнауға американдық актрисаның шақырылуына наразылық білдірді; ал кейбіреулері Джолидің татуировкалары мен жеке өмірінің көпшілікке белгілі даулы жайттарына назар салды. Фильм телеактер Крис Барридің кинодағы дебютін белгіледі, ол BBC-нің «Red Dwarf» ғылыми-фантастикалық комедиялық сериалындағы Арнольд Риммер рөлімен танымал. Англиялық актер Дэниел Крейг Алекс Уэст рөлін орындау үшін американдық акцент қолданады, ал Джоли, американдық болғандықтан, ағылшын акцентімен сөйлейді. Анджелина Джолидің әкесі Джон Войт фильмде Лараның әкесі Ричард Крофт рөлін сомдайды.

Түсірілім

"Лара Крофт: Tomb Raider" фильмінің түсірілімдері 2000 жылдың 30 шілдесінен 30 қарашасына дейін жүргізілді. Фильмнің бір бөлігі Камбоджаның Сием Рип провинциясындағы Ангкор қаласында орналасқан Та Пром ғибадатханасында түсірілді. Бұл фильм 1964 жылғы "Лорд Джим" фильмінен кейін, қызыл кхмерлер режимі Камбоджаны басып алғаннан соң елде түсірілген алғашқы маңызды фильм болды. Фильмнің көп бөлігі Pinewood Studios-тағы 007 сахнасында түсірілді. Хертфордширдегі Хэтфилд үйі фильмде Крофттың үйі ретінде қолданылды.

Өндірістен кейінгі

Саймон Уэсттің алғашқы режиссерлік нұсқасы шамамен 130 минуттық болды, және бұл түсірілімдер аяқталғаннан кейін қайта түсірілімге жіберілгенге дейін болған уақыт еді. Уэст Paramount компаниясымен араздасқандықтан фильм жұмысынан алынып тасталды, алайда ол кейін қайта түсірілімдерге қатысты. Редактор Стюарт Бэйрд Paramount компаниясымен фильмді қайта өңдеу үшін шақырылды. Ол қиын өндіріске тап болған және бұрынғы нұсқаларымен мәселелері болған фильмдерді түзетуге соңғы сәтте келіп көмектескенімен танымал еді. Бэйрд Paramount компаниясынан "Жұлдыздар соғысы: Немезис" фильмін түсіру жұмысын алды, сонымен қатар Джон Вудың "Миссия: Мүмкін емес 2" фильмінің бастапқы 210 минуттық нұсқасын және осы фильмнің бастапқы 130 минуттық нұсқасын қайта өңдеуді де міндет етті. Пост-өндірістегі жұмыстар күткеннен ұзаққа созылып, асығыс жасалғандықтан, фильм театрларда көрсетілген кезде кейбір маңызды эффектілер аяқталмай қалғандай болды. Бэйрд фильмді 88 минутқа дейін қысқартты. Фильмдегі маңызды өзгерістердің бірі – бастапқы музыканың ауыстырылуы. Алғашқыда, Натан МакКри музыканы жазуға шақырылған, өйткені ол бұрын "Tomb Raider" ойындарына музыка жазған, бірақ Paramount көбірек танымал композитор талап етті. Грег Хейл Джонс 2000 жылдың қараша айында Питер Афтермен бірге музыка жұмысын бастады, ал Дэнни Эльфман фильмге негізгі тақырыпты жазды. Кейін Джонс Уэст фильмнен шығарылғаннан кейін, оның музыкасы мен Эльфманның тақырыбы тоқтатылғанын айтты. Майкл Камен жұмысқа алынып, бірнеше демо-нұсқаларды ұсынды, бірақ Дэвид Хьюздің "Даму тозағынан әңгімелер" кітабында айтылғандай, Камен толық музыкалық қосымшаны жазған, бірақ Бэйрд фильмді қайта өңдегеннен кейін ол қабылданбады. Содан кейін Грэм Ревелл шақырылып, он күн ішінде алпыс минуттық музыка жазуы керек болды. Фильм туралы бұрынғы хабарларда Джон Пауэлл және Fatboy Slim композиторлардың алғашқы таңдауы ретінде айтылған. Джерри Голдсмит те бір кезде фильмнің музыкасын жазуға келіскен, бірақ денсаулығының нашарлығына байланысты бұл мүмкін болмады. Фильмнің көп бөлігі қиылып тасталғанына қарамастан, DVD және Blu-Ray нұсқаларына қосымша ретінде барлығы жеті минуттық төрт өшірілген көрініс енгізілді. Фильмнің трейлерлерінде одан да көп өшірілген көріністер көрсетілген. 2001 жылдың шілдесінде фильм шыққан кезде Саймон Уэст сұхбатында DVD нұсқасы үшін көптеген өшірілген көріністері бар баламалы нұсқаны дайындағанын айтты, бірақ бұл нұсқа ешқашан жарық көрмеді. Анджелина Джолидің жалаңаш көріністері де PG-13 рейтингісіне сәйкес келу үшін қиылып тасталды. Мысалы, душ сахнасында Лараның шынайы жалаңаш кадрлары болған, ал келесі сахнада ол сүлгісін лақтырғанда оның арт жағы жалаңаш көрінген. Бірақ Джоли өзінің жалаңаш суретіне денесінің көшірмесін пайдаланғанын айтты. Фильмнің қосымша бөліміндегі "Tomb Raider-дің ішіне кіру" Лараның душ қабылдап жатқан көрінісін түсіруді көрсетеді, бірақ бұл көрініс сырттағы жерде өтеді. Фильмнің ертерек сценарийлерінде Лараның сексапилділігіне баса назар аударатын көріністер болған, мысалы Лараның кейбір жауларға көкірегін көрсетуі (Стивен Э. де Соузаның 1999 жылғы ақпан айындағы сценарийі), оның көкірегін алып алып үлкен мыңжақты құлатуы (Майк Верб пен Майкл Коллеридің 1999 жылғы қараша айындағы сценарийі) және осыған ұқсас көптеген көріністер (оның душ қабылдауы, шомылуы, жалаңаш жүзуі, кейбір жандармен күрескенде бикинисін жоғалтуы) болған, бірақ рейтинг мәселелеріне байланысты бұл жаңа сценарийлермен өзгертіліп, жұмсатылған. Кейін Джоли Лараның сексапилділігінің азайтылуына көңілі толмағанын және фильмде Лараның жеткілікті секси емес екенін ойлағанын айтты.

Үй медиасы

Lara Croft: Tomb Raider DVD және VHS форматтарында 2001 жылдың 13 қарашасында жарық көрді; Blu-ray нұсқасы 2008 жылдың 3 маусымында шықты. 4K UHD Blu-ray нұсқасы 2018 жылдың 27 ақпанында жарық көрді. Солтүстік Америкадағы бейнекөшірмелерді жалға алу тізімінде фильм 2001 жылы DVD жалға алудан 38,5 миллион долларлық кіріс әкелді. Ұлыбританияда 2004 жылы оны телеарналар бойынша 7 миллион көрермен тамашалады, бұл оны сол жылғы ең көп тамашаланған алтыншы фильм (және үшінші ең көп тамашаланған британдық фильм) етті.

Кассалық жинақ

Лара Крофт: Томб Рейдер кассалық табысқа ие болды, дебютта $48.2 миллионмен бірінші орынға шығып, «Атлантида: Жоғалған империя» және «Шрек» фильмдерін озып кетті. Бұл Paramount үшін «Mission: Impossible 2» фильмінен кейінгі екінші ең жақсы дебют және 2001 жылдың ең табысты бесінші дебюті болды. Сонымен қатар, ол маусым айының ашылу аптасы бойынша «Джурасик Парк», «Остин Пауэрс: Мені ұрған тыңшы» және «Бэтмен мәңгілік» фильмдерінен кейін төртінші орында тұрды. «Қорқынышты фильм» ($42.3 миллион) фильміндегі әйел басты кейіпкері бар фильмнің және «Покемон: Бірінші фильм» ($31 миллион) видео ойынның бейімделуінің ашылу рекордтарын бұзып, фильмге түсірілген видео ойындардың ең табысты бейімделулерінің бірі атанды. Фильм АҚШ-та $131,168,070, ал әлем бойынша $274,703,340 жинады.

Сыни жауап

Лара Крофт: Tomb Raider сыншылардан көбінесе жағымсыз пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтындағы сыншылардың пікірлерінің бөлігі фильмге оң баға берді, ал сайттың консенсусы: «Анджелина Джоли Лара Крофт рөліне өте сәйкес, бірақ тіпті ол фильмді мағынасыз сюжеттен және эмоционалдық әсері жоқ экшн-сахналардан құтқара алмайды». Metacritic 31 сыншының пікірлеріне негізделіп, фильмге 100 балдық шкала бойынша 33 балдық орташа баға берді, бұл «көбінесе жағымсыз пікірлер» екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге А-дан F-ға дейінгі шкала бойынша B бағасын берді. IGN фильмге ең төменгі бағаны берді – 0.0 («Апат»), кейіпкерлердің ойынынан бастап соңына дейін барлық нәрсені сынады. Variety басылымының Тодд Маккарти: «Бұл фильм – негізіндегі интерактивті ойыннан гөрі әлдеқайда қиялы аз және тіпті ақымақ ірі бюджеттік фильмнің ерекшелігі» деді. Маккарти Джолиді мақтап, бірақ «осы қарбалас өндірістің қалған бөлігі жай және қызықты емес» деді. Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, «Лара Крофт: Қабір тонаушы» ақымақтықты өнер деңгейіне көтереді деп бағалады. «Бұл фильм керемет ақымақтық, бірақ көруге тамаша, сондықтан тек қана қатал адам ғана кінә таба алады». 2018 жылы IGN фильмнің «жалпы алғанда, жақсы бейне ойындарының адаптацияларының бірі» екенін хабарлады. 2021 жылы британдық GQ «Лара Крофт: Tomb Raider» фильмін «көруге тұрарлық жалғыз бейне ойындары адаптацияларының» бірі деп тізімдеді. 2023 жылы The Vulture фильмнің «үлкен бюджетті бейне ойындары фильмінің сәтті аяқталған сирек мысалдарының» бірі екенін айтты.

Марапаттар

Фильм екі MTV Movie Award сыйлығына ұсынылды, олар: «Ең үздік әйел ойыншысы» және «Ең жақсы төбелес сахнасы» номинациялары еді, бірақ фильм сәйкесінше Moulin Rouge! және Rush Hour 2 фильмдеріне жеңілді. Сонымен қатар, фильм «Teen Choice Award» сыйлығының «Таңдау драма фильмі» номинациясына да ұсынылды. Анджелина Джоли фильмдегі рөлі үшін «Алтын малина» сыйлығының «Ең нашар актриса» номинациясына ұсынылды, бірақ ол Glitter фильміндегі Мэрайя Кэриден жеңілді.

Тақырыптар

Режиссер Саймон Уэст фильм шыққаннан кейін он жыл өткен соң Лара Крофт кейіпінің жасалуына "жазғы блокбастерлерде басты рөлде әйелдерге дағдыланбаған" кино нарығының әсер еткенін айтты. Осы фактор оның сол кезде көп танылмаған Анджелина Джолиді таңдауына ықпал етті, ол студияның бірінші таңдауы болмады (Кэтрин Зета-Джонс, Эшли Джадд және Дженнифер Лопестен өзгеше). 2016 жылдың сәуір айында MGM және GK Films компаниялары фильмді қайта түсіруді жариялады, онда Лара Крофт рөлін Алисия Викандер ойнады, ал режиссерлік Роар Утаугқа жүктелді. Фильм 2018 жылдың 16 наурызында көрсетілімге шықты.