Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
7-ші Еуропа футбол чемпионаты
7th European association football championship
1984 жылғы УЕФА Еуропа футбол чемпионатының финалдық турнирі 1984 жылдың 12-27 маусымы аралығында Францияда өтті. Бұл төрт жылда бір рет өткізілетін және УЕФА қолдауымен ұйымдастырылатын жетінші УЕФА Еуропа чемпионаты болды. Ол кезде турнирдің финалдық кезеңіне барлығы сегіз ел қатысты, олардың жетісі іріктеу турнирінен өтуге тиіс болды. Франция жарыстың ұйымдастырушы ел ретінде автоматты түрде қатысу құқығын алды. Мишель Платинидің басшылығымен өткен турнирде, ол Франция құрамасының бес матчында тоғыз гол соқты, «Ле Блю» командасы чемпионатты жеңіп, өз тарихындағы тұңғыш ірі халықаралық титулға ие болды.
The 1984 UEFA European Football Championship final tournament was held in France from 12 to 27 June 1984. It was the seventh UEFA European Championship, a competition held every four years and endorsed by UEFA. At the time, only eight countries took part in the final stage of the tournament, seven of which had to come through the qualifying stage. France qualified automatically as hosts of the event; in the tournament led by Michel Platini, who scored nine goals in France's five matches, Les Bleus won the championship – their first major international title.
Ұсыныс беру процесі
Іс-шараны өткізу құқығы үшін Франция мен Батыс Германия бәсекелестік өткізді. Францияның ұсынысы 1981 жылғы 10 желтоқсандағы УЕФА Атқару комитетінің отырысында бірауыздан мақұлданды.
The hosting of the event was contested by bids from France and West Germany. The French bid was unanimously selected by the UEFA Executive Committee at a meeting on 10 December 1981.
Топтық матчтар
Турнирдің ашылу ойынында Франция және Дания командалары кездесті. Екі тараптың ойыны өте тартысты болды, бірақ 78-ші минутта Мишель Платини соққан гол арқасында Франция 1:0 есебімен жеңіске жетті. Ашылу ойынында даниялық жартылай қорғаушы Аллан Симонсеннің аяғы сынды. Платини кейін Бельгия және Югославияға қарсы хет-трик жасады, осылайша француз командасы 1-топта максималды ұпай жинады. Дания Бельгия мен Югославияны жеңіп, топта екінші орынды алды, ал Бельгия екі ұпаймен үшінші орында қалды. Югославия ұпайсыз-ақ турнирден шығып кеткеніне қарамастан, соңғы топтық ойында Францияны қорқытып, 1:0 есебімен алға шықты, ал бірінші кезең аяқталар кезде Франция 3:1 есебімен алға басққанда, ойын соңына қарай олардың артықшылығын бір голға дейін қысқартты. 1-топтағы ойындарда көп гол соғылды, алты матчта барлығы 23 гол тіркелді. 2-топта голдар саны аз болды, бірақ үлкен сенсация болды – Батыс Германия Испанияға 1:0 есебімен жеңіліп, Антонио Маседаның соңғы минуттағы голынан кейін жартылай финалға өте алмады. Сонымен қатар, Румынияға қарсы өткен ойында Ненидің соңғы минуттағы голы Португалияны жеңіске жеткізіп, титул иесі Батыс Германияны турнирден шығарды.
The opening game of tournament featured France and Denmark. The sides played out a very close encounter until Michel Platini's goal on 78 minutes gave the hosts a 1–0 victory. The opening game also saw a premature end to the tournament for Danish midfielder Allan Simonsen, who suffered a broken leg. Platini then scored hat tricks against both Belgium and Yugoslavia as the French recorded maximum points in Group 1. Denmark took second place in the group with victories over Belgium and Yugoslavia, while Belgium finished third with two points. Yugoslavia, despite going out with no points, gave the hosts a fright in their last group game when they took a 1–0 lead into half time and then reduced France's 3–1 lead to one goal six minutes from time. The games in Group 1 were unusually high scoring, and featured 23 goals over the six matches. Group 2 provided fewer goals, but produced a huge surprise as West Germany failed to qualify for the semi finals after a 1–0 defeat in their last match to Spain with a late goal by Antonio Maceda, and a late Portugal win by Nené against Romania that sent the holders out.
Жартылай финал және финал
Франция мен Португалия арасындағы бірінші жартылай финал Еуропа чемпионаты тарихындағы ең керемет матчтардың бірі деп есептеледі. Франциялық Жан Франсуа Домерг есепті ашты, бірақ Португалия Руи Жордаоның 74-ші минуттағы голымен теңестірді. Ойын қосымша уақытқа көшті, ал Жордао 98-ші минутта тағы да гол соғып, португалдықтарға күтпеген артықшылық берді. Бірақ француздар қайта жиналып, Домерг ойын аяқталуға алты минут қалғанда есепті теңестірді. Ойынның соңғы минутында, пенальти сериясі басталуға аздай қалғанда, Платини чемпионаттағы сегізінші голын соғып, Францияға есімде қаларлық 3–2 есебімен жеңіс сыйлады. Испания мен Дания арасындағы екінші жартылай финалда екі команда да қосымша уақыттан кейін 1–1 есебімен тең ойнады. Даниялық Сорен Лербидің ойынның жетінші минутындағы голына испандық Маседа сағаттан кейін жауап берді. Матч пенальтилер сериясына дейін барып, Испания бес пенальтиден бес соғып, 5–4 есебімен жеңіске жетіп, 1964 жылдан бері алғаш рет финалға өтті. Финал Париж қаласындағы «Парк де Пренс» стадионында толық трибунада өтті. Ойынның 60-шы минутына дейін Платини серік соққыдан гол соғып, испандық қақпашы Луис Арконаданың қатесінен кейін Францияны алға шығарды. Франция Ивон Ле Рудың алаңнан қуылғаннан кейін он ойыншыға дейін азайды, бірақ Испания теңестіре алмады, ал Бруно Беллоне қосымша уақытта гол соғып, финалдық есепті 2–0 етті. Франция әлемдік футболдағы алғашқы маңызды титулын жеңіп алды.
The first semi final between France and Portugal is often considered one of the best matches in the history of the European Championship. Jean François Domergue opened the scoring for France but Portugal equalised through Rui Jordão on 74 minutes. The game went to extra time and Jordão scored again in the 98th minute to give the Portuguese a shock lead, but the French rallied and Domergue equalised with six minutes left. Then, in the dying moments of the match and with a penalty shoot out looming, Platini scored his eighth goal of the championship to give France a memorable 3–2 victory. The other semi final between Spain and Denmark saw two evenly matched sides draw 1–1 after extra time, as Søren Lerby's goal after only seven minutes was cancelled out by Maceda’s strike an hour later. The match went to a penalty shoot out, and Spain converted all five of their penalties to win 5–4 and reach the final for the first time since 1964. The final was played to a capacity crowd at the Parc des Princes in Paris. Just before the hour mark, Platini scored from a free kick to put France ahead following a mistake by Spanish goalkeeper Luis Arconada. France were reduced to ten players when Yvon Le Roux was sent off, but Spain were unable to equalise, and Bruno Bellone's goal in injury time made the final score 2–0. France had won their first major championship in world football.
Біліктілік
Португалия мен Румыния Еуропа чемпионатында тұңғыш рет қатысты. Франция, турнирдің ұйымдастырушысы және болашақ жеңімпазы, 1960 жылы өткен алғашқы турнирден бері бірінші рет іріктеуден өтті, сонымен қатар сол турнирді қабылдаған болатын. Дания 1964 жылдан бері алғаш рет іріктеуге қатысты. Югославия 1980 жылғы турнирді өткізіп алғаннан кейін іріктеуден өтті. 1982 жылғы ФИФА әлем чемпионатының жеңімпаздары және 1980 жылғы Еуропа чемпионатының ұйымдастырушысы Италия, сондай-ақ 1966 жылғы әлем чемпионатының жеңімпаздары Англия, Чехословакия, Нидерланды (олар 2016 жылға дейін іріктеуден өтпеді) және Венгрия қатыспады.
Portugal and Romania made their debuts in the European Championship. France, the hosts and eventual winners, qualified for the first time since inaugural tournament in 1960, which they also hosted. Denmark qualified for the first time since 1964. Yugoslavia qualified after missing the 1980 tournament. Notable absentees were the 1982 FIFA World Cup winners and Euro 1980 hosts Italy, as well as 1966 World Cup winners England, Czechoslovakia, the Netherlands (who failed to qualify for the last time until 2016) and Hungary.
Турнирдің форматы
Бірнеше форматты сынап көргеннен кейін, УЕФА 1984 жылғы турнир үшін барлық келесі сегіз командалық Еуропа чемпионаттарында қолданылатын форматты әзірледі. Сегіз қатысушы команда төрттен тұратын екі топқа бөлініп, дөңгелек жүйесі бойынша өзара матчтар өткізді. Әр топтан ең үздік екі команда жартылай финалға өтті (1980 жылғы турнирден кейін қайта енгізілді), ал жеңімпаздар финалға жолдама алды. Көпшілікке қажетсіз болып саналған үшінші орын үшін матч өткізуден бас тартылды. Сол кездегідей, жеңіске екі ұпай берілді, тең ұпай санына ие командалардың орны гол айырмашылығы емес, жеке кездесу нәтижелері бойынша анықталды, ал қосымша уақыттағы «күрт өлім» ережесі қолданылмады. Матчтар инновациялық ротация кестесі бойынша жоспарланды, онда әр команда үш турда үш түрлі стадионда өтті. Мысалы, Франция құрамасы Париж, Нант және Сент-Этьен қалаларында ойнады. Бұл формуланың артықшылығы – берілген қаланың тұрғындарына көбірек командаларды таныстыру болды, бірақ бұл командаларын қолдауға келген жанкүйерлер үшін бірнеше және кейде қымбат қалааралық сапарларды қажет етті. Келесі чемпионаттарда ұйымдастырушылар командалардың бір немесе екі қалада ғана ойнайтын дәстүрлі кестеге қайта оралды.
After trying out several formats, UEFA finally developed for the 1984 tournament the format that would serve for all subsequent eight team European Championships. The eight qualified teams were split into two groups of four that played a round robin schedule. The top two teams of each group advanced to semi finals (reintroduced after being absent from the 1980 tournament) and the winners advanced to the final. The third place play off, widely perceived as an unnecessary chore, was dropped. As usual at the time, a win was credited with two points only, teams on equal points were ranked by goal difference instead of head to head results, and the sudden death rule in extra time did not apply. Fixtures were scheduled according to an innovative rotation schedule in which each team played its three first round matches in three different stadia. Host France, for instance, played in Paris, Nantes, and Saint Étienne. This formula had the advantage of exposing residents of a given city to more teams but implied multiple and sometimes costly trips from town to town for fans who wanted to follow their side. In subsequent championships, the organisers reverted to conventional schedules in which teams played in one or two cities only.
Жалпы әсерлер
Турнир бойынша хулигандыққа қатысты оқиғалар өте сирек тіркелді. Фанаттар тарапынан бір ғана ұсақ бұзылыс тіркелді, ол Страсбургте Батыс Германия мен Португалия командаларының матчы кезінде болды. Осы оқиғаларға жауапты неміс хулигандары сол күні ұсталды және Франция Парламенті Еуропа чемпионатына дейін арнайы қабылдаған жаңа заң бойынша Батыс Германияға депортацияланды. Жалпы, ұйымдастыру мінсіз болды, бұл Францияның жарыс өткізуші ел ретінде беделін нығайтты және нәтижесінде 1998 жылғы ФИФА Әлем Кубогын қабылдау құқығын жеңіп алуға көмектесті. Барлық жарыс кезеңінде ерекше қолайлы ауа-райы болды, сонымен қатар турнирдегі жоғары деңгейдегі ойын (1980 жылғы Еуропа чемпионатына қарағанда жақсы өзгеріс) және хулигандардың болмауы командалар мен жанкүйерлер үшін өте жағымды және қуанышты атмосфера құрды.
Very few hooligan related incidents were recorded throughout the tournament. Only one minor instance of fan trouble was recorded, in Strasbourg around the West Germany vs. Portugal match. The small group of German hooligans responsible for the incidents was arrested and deported back to West Germany on the same day using a new law specially passed by the French Parliament ahead of the Euro. Overall, the organisation was flawless, a feat that established France's credentials as a host nation and eventually helped it win the right to stage the 1998 FIFA World Cup. The entire competition was marked by exceptionally fine weather which, along with the high quality of play throughout the tournament (a welcome change from the 1980 European Championship) and the absence of hooligans, contributed to a very positive and enjoyable experience for teams and fans alike.
Талисман
Бұл Еуропа чемпионатының ресми талисманы – Францияның елтаңбасын көрсететін Пено әтеш болды. Оның сол жақ көкірегінде 84 нөмірі жазылған, ал киімі Франция құрамасының формасына ұқсас: көк жейде, ақ шорт және қызыл шұлық.
The official mascot of this European Championship was Peno, a rooster, representing the emblem of the host nation, France. It has the number 84 on the left side of its chest and its outfit is the same as the France national team, blue shirt, white shorts and red socks.
Ұжымдар
Әр ұлттық команда 20 ойыншыдан құралған тізім ұсынуға міндетті болды.
Each national team had to submit a squad of 20 players.
Топтық кезең
Әр топтың бірінші екі орынды алған командалары жартылай финалға өтеді, ал әр топтың соңғы екі командасы турнирден шығарылады. Барлық уақыт жергілікті, CEST (UTC+2) бойынша көрсетілген.
The teams finishing in the top two positions in each of the two groups progress to the semi finals, while the bottom two teams in each group were eliminated from the tournament. All times are local, CEST (UTC+2).
Нокаут кезеңі
Нокаут кезеңінде, қажет болған жағдайда жеңімпазды анықтау үшін қосымша уақыт және пенальти сериясы қолданылды. Еуропа чемпионатында тұңғыш рет үшінші орын үшін матч өткізілмеді. Барлық уақыт жергілікті CEST (UTC+2) уақыты бойынша көрсетілген.
In the knockout phase, extra time and a penalty shoot out were used to decide the winner if necessary. For the first time at a European Championship, there was no third place play off. All times are local, CEST (UTC+2).