Ағылшын футбол лигасы жүйесінің құрылымы

Кіріспе

Бір-бірімен байланысты лигалар сериясы

Англия футбол лигасы жүйесі, сондай-ақ футбол пирамидасы деп аталады, Англиядағы ерлер футбол клубтары үшін өзара байланысты лигалар сериясы болып табылады. Бұған Уэльстен бес команда, Гернсиден бір команда, Джерсиден бір команда және Мэн аралынан бір команда да қатысады. Жүйе әртүрлі деңгейдегі лигалар арасында жоғарылау және төмендеу арқылы иерархиялық форматта ұйымдастырылған, бұл тіпті ең кішкентай клубқа да жүйенің ең жоғарғы сатысы – Премьер-лигаға көтерілудің теориялық мүмкіндігін береді. Одан төменгі 2-4 деңгейлерді Англия футбол лигасы ұйымдастырады, содан кейін 5-10 деңгейлерді ФА басқаратын Ұлттық лигалар жүйесі, ал одан кейін тиісті округтік ФА-лар арнайы негізде басқаратын аймақтық лигалар келеді. Аймақтық лиганың Премьер-дивизионының (7-ші саты немесе 11-ші деңгей) құрамын FA анықтайтыны да жиі кездеседі. Олар оны қабылдауы немесе шағымдануы керек, бірақ жылдық бас жиналыста одан бас тарта алмайды. Клубтардың нақты саны жылдан жылға өзгереді, себебі клубтар лигаларға қосылып, шығып, бірігіп немесе тарап кетеді. Бірақ әр дивизионда шамамен 15 клубтан тұратын, 5300-ге жуық клубтың 7000-нан астам командасы Англия ерлер футбол лигасының мүшесі болып саналады. Англиядағы әйелдер футболы пирамидасы он деңгейден тұрады. Ерлер үшін 11-ден төмен немесе әйелдер үшін 10-нан төмен деңгейлердің ресми анықтамасы жоқ. Төменгі деңгейдегі құрылымға қатысты кез келген сілтемелерді түпкілікті деп қарауға болмайды. Кейбір Англиядағы ерлер клубтары Англия футбол лигасы жүйесінен тыс ойнайды.

Тарих

Әлемдегі алғашқы футбол лигасы, қарапайым ғана "Футбол Лигасы" деп аталды, 1888 жылы "Астон Вилла" клубының директоры Уильям Макгрегор құрды. Оны кәсіби футболды қолдаған клубтар басымдыққа ие болды. Он екі негіздейтін мүшелердің алтауы Ланкаширден (Акрингтон, Блэкберн Роверс, Бернли, Болтон Уондерерс, Эвертон және Престон Норт-Энд), ал алтауы Мидленд аймағынан (Астон Вилла, Дерби Каунти, Ноттс Каунти, Сток, Вест Бромвич Альбион және Вулверхэмптон Уондерерс) шықты.

Жүйе туралы

Жүйе лигалар пирамидасынан тұрады, олар жоғарылау және төмендеу принципімен байланысты. Әр лигадағы ең табысты клубтардың белгілі бір саны жоғары лигаға көтеріле алады, ал маусымды өз лигасының төменгі жағында аяқтаған клубтар бір деңгейге төмендеуі мүмкін. Спорттық көрсеткіштерден басқа, жоғары лиганың, әсіресе тиісті жабдықтар мен қаржыға қатысты, белгіленген талаптарды орындау жоғарылаудың шарты болып табылады. Теориялық тұрғыдан алғанда, қарапайым жергілікті әуесқой клуб жыл сайын жоғарылап, бірнеше жыл ішінде ағылшын футболының шыңына жетіп, Премьер-лиганың чемпионы атануы мүмкін. Бұл іс жүзінде ықтимал болмаса да (кем дегенде, жақын уақытта), пирамида ішінде айтарлықтай қозғалыс бар. Ең жоғары бес деңгейде әрқайсысында бір дивизион бар және олар бүкіл елде қолданылады. Осыдан төменгі деңгейлерде лигалардың саны арта түседі, әрқайсысы кішірейіп бара жатқан географиялық аймақтарды қамтиды. Көптеген лигаларда бірнеше дивизион болады. Төменгі деңгейлерде лигалардың болуы үздіксіз емес, бірақ тығыз қоныстанған аймақтарда Премьер-лигадан жиырмадан астам деңгей төменде жатқан лигалар бар. Сонымен қатар, елдің әртүрлі аймақтарында басқа лигалармен ресми келісімдері жоқ, сондықтан жүйеге ресми түрде кірмейтін, бірақ округтік футбол қауымдастықтары тарапынан мойындалған лигалар да бар. Егер осы лигалардың клубтары ойынның тиісті деңгейіне сай екенін және қажетті жабдықтары бар екенін көрсетсе, жүйеге кіретін лигаға қосылуға өтініш бере алады. Премьер-лигадан және үш деңгейлі Англия футбол лигасынан төменгі алты деңгей Ұлттық лига жүйесі деп аталады және Англия футбол қауымдастығының қарауында болады. 2014 жылдың мамырында Англия футбол қауымдастығы жоғары деңгейдегі клубтардың "B" командаларын қамтитын Англия футбол лигасы мен Ұлттық лига арасындағы жаңа дивизионды құру жоспарларын жариялады. Кейіннен олар Премьер-лиганың "B" командаларын жаңа дивизионға қосу жоспарынан бас тарды және көп ұзамай бұл идеяны толығымен қабылдамады. Англия футбол лигасы жүйесіне көбінесе "жексенбілік футбол" деп аталатын әуесқой футболдың басқа түрі кірмейді. Бұл лигалар футбол пирамидасымен байланысы жоқ, дербес құрылымдар болып табылады және жоғарылау немесе төмендеу болмайды. Алайда, кейбір "жексенбілік футбол" лигаларының клубтары жоғары деңгейге өтуге ниеттенсе, пирамидалық лигаларға қосылғандары белгілі. Пірамиданың ресми бөлігі болып табылмайтын "сенбілік футбол" лигалары да бар, бірақ командалар олардан жиі пирамидалық лигаларға ауысады.

The system consists of a pyramid of leagues, bound together by the principle of promotion and relegation. A certain number of the most successful clubs in each league can rise to a higher league, whilst those that finish the season at the bottom of their league can be sent down a level. In addition to sporting performance, promotion is usually contingent on meeting criteria set by the higher league, especially concerning appropriate facilities and finances. In theory, it is possible for a lowly local amateur club to achieve annual promotions and within a few years rise to the pinnacle of the English game and become champions of the Premier League. While this may be unlikely in practice (at the very least, in the short run), there certainly is significant movement within the pyramid. The top five levels contain one division each and are nationwide in scope. Below this, the levels have progressively more parallel leagues, with each covering progressively smaller geographic areas. Many leagues have more than one division. At the lower levels the existence of leagues becomes intermittent, although in some of the more densely populated areas there are leagues more than twenty layers below the Premier League. There are also leagues in various parts of the country which are not officially part of the system as they do not have formal agreements with other leagues, but are recognised at various levels by county football associations. Clubs from these leagues may, if they feel they meet the appropriate standard of play and have suitable facilities, apply to join a league which does form part of the system. The six levels immediately below the Premier League and three level English Football League are known as the National League System and come under the jurisdiction of The Football Association. In May 2014 The FA announced provisional plans for a new division between the English Football League and the National League which would include "B" teams of higher level clubs. They later reneged on the plan to include Premier League "B" teams in the new division and shortly thereafter scrapped the idea altogether. The English football league system does not include the amateur version of the game often called Sunday league football. These leagues are independent entities with no promotion or relegation involving the football pyramid. However, some Sunday league clubs have been known to join pyramid leagues if they desire to progress higher. There are also some Saturday leagues which are not officially part of the pyramid, although teams frequently leave these for pyramid leagues.

Құрылымы

Жоғарыда Премьер-лиганың бірінші дивизионы (1-деңгей, көбінесе «жоғарғы лига» деп аталады), онда 20 клуб бар. Премьер-лигадан төмен Англия футбол лигасы (EFL) (бұрынғы «Футбол лигасы») орналасқан, ол әрқайсысы 24 клубтан тұратын үш дивизионға бөлінеді: Чемпиондық лига (2-деңгей), Бірінші лига (3-деңгей) және Екінші лига (4-деңгей). Премьер-лигадағы 20 клуб және Англия футбол лигасының 72 клубы – барлығы толық уақытты кәсіби клубтар. 1992 жылы Премьер-лига құрылғанға дейін Футбол лигасы, сол кездегі атауымен, 92 клубты төрт дивизионда біріктірді. Футбол лигасынан тыс клубтар «лига емес» клубтар деп аталды, және бұл атау төрт кәсіби дивизионнан төменгі клубтар үшін де қолданылады. Лига емес футболдың ең жоғарғы деңгейі – Ұлттық лига. Ол 24 клубтан тұратын бүкіл ел бойынша дивизионды (сонымен қатар Ұлттық лига деп те аталады) (5-деңгей) қамтиды және жалғыз ұлттық лигасы бар ең төменгі деңгей. Бұл дивизион, жоғарыдағы төрт дивизион сияқты, толық уақытты кәсіби жарыс, бірақ кейбір жаңадан келген клубтар жартылай уақытты мәртебесін сақтайды. 6-деңгейде екі дивизион бар, солтүстік (Ұлттық лига Солтүстік) және оңтүстік (Ұлттық лига Оңтүстік) аймақтарын қамтиды, әрқайсысында 24 клуб бар. Олардың кейбіреулері толық уақытты кәсіби, ал қалғандары жартылай кәсіби. 6-деңгейден төменгі деңгейдегі кейбір мықты клубтар жартылай кәсіби, бірақ төмендей келе, барлық клубтар әуесқой болады. Ұлттық лигадан кейін әрқайсысы әртүрлі географиялық аймақтармен байланысты төрт аймақтық лига бар, бірақ кейбір аймақтардың шектері қабаттасады. Олар: Солтүстік Премьер-лига (Англияның солтүстігін қамтиды), Оңтүстік Футбол Лигасы Орталық (Мидлендс аймағын қамтиды), Оңтүстік Футбол Лигасы Оңтүстік (Англияның оңтүстігі мен оңтүстік-батысын қамтиды, Оңтүстік Уэльстен бір клубпен) және Истмия лигасы (Англияның оңтүстік-шығысынан, сондай-ақ Канал аралдарынан Гурнсиден клубтар кіреді). Барлық лигаларда 22 командадан тұратын Жоғарғы дивизиялар бар (7-деңгей). Одан төмен, аймақтар бойынша бөлінген Оңтүстік Футбол лигаларында 20 командадан тұратын екі параллель дивизион бар (8-деңгей). Истмия лигасы мен Солтүстік Премьер-лиганың әрқайсысында 20 командадан тұратын үш параллель 8-деңгейлі дивизион бар. 9-деңгейде 16 кіші аймақтық лигалардың жоғарғы дивизиондары бар. Бұл лигалардың әрқайсысының әртүрлі дивизиялық құрылымы бар, бірақ олардың бәрінде бір ортақ нәрсе бар: олардың астында одан да кішкентай географиялық деңгейлерді қамтитын лигалар бар.

At the top is the single division of the Premier League (level 1, which is often referred to as the "top flight"), containing 20 clubs. Below the Premier League is the English Football League (EFL) (formerly 'the Football League'), which is divided into three divisions of 24 clubs each: The Championship (level 2), League One (level 3), and League Two (level 4). The 20 clubs in the Premier League and 72 clubs in the English Football League are all full time professional clubs. Before the establishment of the Premier League in 1992, the Football League, as it was called then, included all 92 clubs, in four divisions. Clubs outside the Football League were referred to as non League clubs, and this naming continues for clubs below the four professional divisions. The top tier of non League football is the National League. It contains a nation wide division (also called the National League) (level 5) of 24 clubs, and is the lowest level with a single nationwide league. This division, like the four above, is a full time professional competition, although some promoted clubs retain part time status. There are two divisions at level 6, covering the north (National League North) and south (National League South), with 24 clubs each. Some of these clubs are full time professional and the others are semi professional. Below level 6, some of the stronger clubs are semi professional, but continuing down the tiers, soon all the clubs are amateur. Next down from the National League are four regional leagues, each associated with different geographical areas, although some overlap exists. They are the Northern Premier League (which covers the north of England), Southern Football League Central (which covers the Midlands), Southern Football League South (which covers south and southwest of England, with one club from South Wales) and the Isthmian League (which includes clubs from the south east of England as well as Guernsey from the Channel Islands). All of the leagues have Premier Divisions of 22 teams (level 7). Below these, and split by region, the Southern Football Leagues has two parallel divisions of 20 teams (level 8). The Isthmian League and Northern Premier League each have three parallel level 8 divisions of 20 teams each. Level 9 contains the top divisions of a large group of 16 sub regional leagues. Each of these leagues has a different divisional setup, but they all have one thing in common: there are yet more leagues below them, each covering smaller and smaller geographical levels.

Жоғары сегіз деңгейге көтерілу және төмендеу ережесі

Премьер-лига (1-деңгей, 20 команда): Төменгі үш команда төменгі лигаға түседі. Англия футбол лигасы чемпионаты (2-деңгей, 24 команда): Бірінші екі команда автоматты түрде жоғарылайды; келесі төрт команда плей-оффта бақ сынасады, жеңімпаз үшінші жоғарылау орнын иеленеді. Төменгі үш команда төменгі лигаға түседі. Англия футбол лигасы бірінші лигасы (3-деңгей, 24 команда): Бірінші екі команда автоматты түрде жоғарылайды; келесі төрт команда плей-оффқа қатысады, жеңімпаз үшінші жоғарылау орнын алады. Төменгі төрт команда төменгі лигаға түседі. Англия футбол лигасы екінші лигасы (4-деңгей, 24 команда): Үш команда автоматты түрде жоғарылайды; келесі төрт команда плей-оффқа қатысады, жеңімпаз төртінші жоғарылау орнын иеленеді. Төменгі екі команда төменгі лигаға түседі. Ұлттық лига (5-деңгей, 24 команда): Чемпиондар жоғарылайды; келесі алты команда плей-оффқа қатысады, жеңімпаз екінші жоғарылау орнын иеленеді. Төменгі төрт команда тиісті Солтүстік немесе Оңтүстік дивизионына түседі. Ұлттық лига Солтүстік және Ұлттық лига Оңтүстік (6-деңгей, әрқайсысы 24 команда, параллель жүреді): Әр дивизиондағы чемпиондар автоматты түрде жоғарылайды; әр дивизиондағы келесі алты команда плей-оффта бақ сынасады, әр дивизиондағы плей-офф жеңімпазы екінші жоғарылау орнын иеленеді, барлығы төрт команда Ұлттық лигаға көтеріледі. Әр дивизиондағы төменгі төрт команда тиісті Солтүстік Премьер-лигасына, Оңтүстік лигасына немесе Истмия лигасына түседі. Егер жоғарылау мен төмендеуден кейін Солтүстік және Оңтүстік дивизиондарындағы командалардың саны тең болмаса, географиялық факторларды ескере отырып, екі дивизион арасында бір немесе бірнеше команда ауыстырылып, теңестіріледі. Солтүстік Премьер-лигасының Жоғары дивизионы, Оңтүстік футбол лигасының Жоғары орталық дивизионы, Оңтүстік футбол лигасының Жоғары оңтүстік дивизионы және Истмия лигасының Жоғары дивизионы (7-деңгей, әрқайсысы 22 команда, параллель жүреді): Әр дивизиондағы чемпиондар автоматты түрде жоғарылайды; әр дивизиондағы келесі төрт команда плей-оффқа қатысады, плей-офф жеңімпаздары да жоғарылайды. Әр дивизиондағы төменгі төрт команда 8-деңгейге түседі. Егер жоғарылау мен төмендеуден кейін дивизиондардағы командалардың саны тең болмаса, бір немесе бірнеше командалар төрт дивизион арасында теңестіріледі. Солтүстік Премьер-лигасының Бірінші дивизионы Шығыс, Солтүстік Премьер-лигасының Бірінші дивизионы Орта, Солтүстік Премьер-лигасының Бірінші дивизионы Батыс, Оңтүстік футбол лигасының Бірінші дивизионы Шығыс, Оңтүстік футбол лигасының Бірінші дивизионы Батыс, Истмия лигасының Бірінші дивизионы Солтүстік, Истмия лигасының Бірінші дивизионы Оңтүстік Орталық және Истмия лигасының Бірінші дивизионы Оңтүстік Шығыс (8-деңгей, параллель жүреді, әр дивизиондағы 20 команда): Әр дивизиондағы чемпиондар автоматты түрде жоғарылайды; әр дивизиондағы келесі төрт команда плей-оффқа қатысады, плей-офф жеңімпаздары да жоғарылайды. Әр дивизиондағы төменгі екі команда 9-деңгейге түседі. Егер жоғарылау мен төмендеуден кейін дивизиондардағы командалардың саны тең болмаса, оларды теңестіру үшін командалар дивизиондар арасында ауыстырылады. 2024/25 маусымында 8-деңгейлі әр дивизионда 22 клуб болады және осы дивизионнан төмендеуге түсетін командалардың саны 4-ке дейін артады.

Premier League (level 1, 20 teams): The bottom three teams are relegated. English Football League Championship (level 2, 24 teams): Top two automatically promoted; next four compete in the play offs, with the winner gaining the third promotion spot. The bottom three are relegated. English Football League One (level 3, 24 teams): Top two are automatically promoted; next four compete in play offs, with the winner gaining the third promotion spot. The bottom four are relegated. English Football League Two (level 4, 24 teams): Top three teams are automatically promoted; next four compete in play offs, with the winner gaining the fourth promotion spot. The bottom two are relegated. National League (level 5, 24 teams): The champions are promoted; next six compete in play offs, with the winner gaining the second promotion spot. The bottom four are relegated to either North or South division as appropriate. National League North and National League South (level 6, 24 teams each, running in parallel): The champions in each division are automatically promoted; next six teams in each division compete in play offs, with the play off winner in each division getting the second promotion spot, with four teams qualifying to the National League in total. The bottom four teams in each division relegated to either Northern Premier League, Southern League or Isthmian League as appropriate. If, after promotion and relegation, the number of teams in the North and South divisions is not equal, one or more teams are transferred between the two divisions to even them up again based on geographic factors. Northern Premier League Premier Division, Southern Football League Premier Central, Southern Football League Premier South, and Isthmian League Premier Division (level 7, 22 teams each, leagues running in parallel): The champions in each division are automatically promoted; next four teams in each division compete in play offs, with the play off winners also promoted. The bottom four teams in each division relegated to a level 8 division as appropriate. If, after promotion and relegation, the number of teams in the divisions is not equal, one or more teams are transferred among the four divisions to even them up again. Northern Premier League Division One East, Northern Premier League Division One Midlands, Northern Premier League Division One West, Southern Football League Division One East, Southern Football League Division One West, Isthmian League Division One North, Isthmian League Division One South Central and Isthmian League Division One South East (level 8, running in parallel, 20 teams in each division): The champions in each division are automatically promoted; next four teams in each division compete in play offs, with the play off winners also promoted. The bottom two teams in each division are relegated to a level 9 division as appropriate. If, after promotion and relegation, the number of teams in the divisions is not equal, one or more teams are transferred between the divisions to even them up again. For the 2024–25 season, every level 8 division will expand to 22 clubs and it is intended that the number of relegations from that division will increase to four.